حیوانات بزرگ‌‍تر مغز بزرگ‌تری دارند، زیرا تعداد عصب‌هایی که از ماهیچه‌ها و اندام‌های دیگر به مغز می‌رسد و یا از مغز به اندام‌ها می‌رود، در این موجودات بیشتر است. اما اگر نسبت اندازه مغز به اندازه بدن را در نظر بگیریم، مغز پزندگان و پستانداران بسیار بزرگتر از خزندگان، دوزیستان و ماهی هاست. در مغز آنها بخش‌های خاصی نیز دیده می‌شود، که در مغز سایر جانوران وجود ندارد. مغز دارای سه بخش اصلی است: بخش پسین، مغز میانی و بخش پیشین. مغز پسین بیشتر به کنترل عملکرد اندام‌های بدن می‌پردازد و دارای قسمتی به نام مخچه است که به حرکات ظریف ماهیچه‌ها و حفظ تعادل بدن جانور کمک می‌کند. الکل هم بر همین بخش اثر منفی می‌گذارد. ناحیه دیگری از مغز پسین " بصل النخاع" نامیده می‌شود که بر کارکرد اندام‌های حیاتی بدن مانند قلب و شش‌ها نظارت می‌کند. مواد مخدر معمولاً به این قسمت از مغز آسیب می‌رسانند و برای همین مصرف بیش از حد آن‌ها منجر به مرگ می‌شود. مغز میانی پردازش اطلاعات رسیده از طریق حواس مختلف و تشخیص عکس العمل مناسب را بر عهده دارد. وقتی صدایی را می‌شنوید و به سوی آن بر می‌گردید،
این بخش از مغز است که شما را به سمت آن هدایت می‌کند. قسمت‌هایی از مغز میانی نیز به هماهنگی حرکت اندام‌ها کمک می‌کند. آسیب این قسمت‌ها باعث بروز بیماری هایی نظیر پارکینسون می‌شود. مغز پیشین، به قسمتی از مغز اطلاق می‌شود که در پشت پیشانی قرار دارد و در بسیاری از حیوانات بر روی سایر بخش‌های مغز قرار گرفته است. این قسمت به پردازش اطلاعات پیچیده تر اختصاص دارد.

نواحی مختلف مغز پیشین، برای انجام وظایف ویژه تخصص پیدا کرده اند. هیپوتالاموس حافظه ما را اداره می‌کند و تالاموس جمع آوری و طبقه بندی پیام های اندام‌های حسی مختلف را بر عهده دارد. نواحی ویژه ای به احساسات و عواطف اختصاص دارد. بخش دیگری هم به مهارت های زبانی مربوط است. اندازه مغز پیشین در جانوران مختلف، تفاوت زیادی با هم دارد. در پستانداران و دلفین‌ها این بخش از مغز بزرگ‌تر از سایر جانوران است و شکل ظاهری آن پیچیده تر است. شاید همین، باعث تفاوت بارز هوش آن‌ها باشد.

 

نویسنده:

صادق بهداد