ی

  • یا حسن کئچل یا کئچل حسن.
    • «چه علی خواجه چه خواجه علی».
  • یاخشئ دوست یامان گونده بللنر.
    • «دوست خوب در زمان سختی معلوم میشود(دوست آنست که گیرد دست دوست***در پریشانحالی و درماندگی)».
  • ﯾﺎﺧﺸﯽ قئزدان ﯾﺎﺧﺸﯽ ﺩﺍ ﮔﻠﯿﻦ ﺍﻭﻻﺭ.
    • «دختر خوب عروس خوبی هم میشود».
  • یاخئنداکی علف ، اوزاغداکی آرپادان یاخشئدئر(اوزاق یئرین آرپاسئندان ، یاخئن یئرین سامانی یاخشئ دئر).
    • «سیلی نقد به از حلوای نسیه».
  • یاشدا یانئر قورونون اودونا(قورونون اودونا ،یاش دا یانار).
    • «تر هم به آتش خشک می سوزد.(تر و خشک با هم می سوزد)».
  • یاغئشدان قورتولوب دولویا دوشدوک.
    • «از چاه درآمده توی چاله افتادیم».
  • یالانچئنئن حافیظه سی اولماز.
    • «دروغگو حافظه ندارد».
  • یامان گونون عمرو آز اولار(قارا گونون عمرو آز اولار،قارا گجه نین آغ گونودوزواولار).
    • «عمر روز سخت کم است،یعنی روزگار پستی و بلندی داشته و تلخی و شادی آن به هم پیوسته اند(پایان شب سیاه سپید است)».
  • یانسئن چیراغی، گلسین ایشئغی.
    • «چراغش روشن باشد، نورش بیاید».
  • یای وار ، قئش وار، چوخ ایش وار.
    • «تابستان هست ،زمستان هست ، کار زیاد است(این مثل در مورد شخص عجول بکار می رود بدین مضمون که فردا تابستان و زمستان خواهد آمد و کار زیادی در پیش است و تا رسیدن به نتیجه وقت زیادی لازم است)».
  • یوقورت توکولسه یئری قالار ، آیران توکولسه نه یی قالار؟
    • «اگر ماست بریزد جایش میماند،اگر دوغ بریزد چه چیزی از آن میماند؟»
  • یومورتاسی ترسه دوشوب.
    • «کلافه است».
  • یهر گاه آتئن بئلینده گزه ر،گاه یییه سی نین(همشه سو بئله گتمز).
    • «گهی زین به پشت و گهی پشت به زین(همیشه در روی یک پاشنه نمی چرخد)».
  • یئتیمه وای وای دیه ن چوخ اولار - چوره ک وئره ن اولماز.
    • «به حال یتیم وای وای گویان زیادند ولی کسی یک لقمه نان نمی دهد(وقتی از یک کاری یا شخصی طرفداری الکی و ظاهری می کنند ولی در موقع نیاز هیچکدام پا پیش نمی گذارند این مثل کاربرد دارد)».
  • یئدیلر ایچدیلر مطلبه یئتیشدیلر.
    • «قصه ما به سر رسید کلاغه به خونه اش نرسید».
  • یئر برک اولاندا،اوکوز اوکوزدن گوره ر.
    • «وقتی زمین سفت است، گاو فکر میکند تقصیر گاو دیگر است(وقتی زمین سفت است ، گاو از چشم گاو می بیند- عروس نمی توانست برقصد ، می‌گفت زمین کج است)».
  • یئرین قولاغی وار.
    • «دیوار موش دارد ، موش هم گوش دارد».
  • یئرینه ایشه مک بس ده ییل، شیرین چای دا ایسته ییر.
    • «».
  • ییرمی دورد مین پیغمبره یالوارینجا بیر دانا آللاها یالوار.
    • «به جای اینکه به بیست و چهار هزار پیامبر التماس کنی دست به دامن یه خدا شو».
  • یئکه باشئن یکه بلاسی اولار(قویونو اولان، قورددان قورخماز).
    • «هر چه سر بزرگتر ، درد سر بیشتر(هر که بامش بیش برفش بیشتر)».