حماسه عاشورا در سال 61 ه.ق در سرزمين کربلا اتفاق افتاد نام تن از شهداي اين واقعه زينت‌بخش صفحات سايت صبح مي‌باشد.


  تاريخچه كربلا  

حماسه عاشورا در سال 61 ه.ق در سرزمين کربلا اتفاق افتاد که طي آن .... تن از ياران فرزند رسول خدا (ص) حضرت حسين بن علي (ع) به شهادت رسيدند.
آغاز حرکت امام حسين (ع)
يزيد بن معاويه در سال 60 ه.ق پس از مرگ پدر بر تخت خلافت نشست و دستور داد چنانچه مخالفين بيعت با او تسليم نشوند، همه آنها را بکشند، وي براي گرفتن بيعت از امام حسين (ع) دستور اکيد داد.«وليد بن عقبه بن ابي سفيان» والي مدينه با اينکه حکم يزيد را مي‌دانست، از انجام آن خودداري کرد.امام (ع) در شب يک‌شنبه دو روز مانده به آخر ماه رجب از تصميم يزيد آگاه شد و شبانه پس از زيارت مزار پيامبر (ص)‌، فاطمه زهرا (س) و امام حسن (ع) عازم شهر مکه گشت.حضرت (ع) در روز سوم شعبان به اين شهر رسيد و تقاضاي بزرگان شهر را براي حضور در مکه و بيعت گرفتن از مردم پذيرفت.در همان زمان از طرف بزرگان شهر کوفه حدود 1200 نامه به دست امام حسين (ع) رسيد، آنها آمادگي خود را براي جهاد و تشکيل حکومت به «اباعبدالله (ع)» اعلام نمودند.اولين سفيران مردم کوفه به نامهاي «عبدالله بن مسمع همداني» و «عبدالله بن وال» در روز دهم ماه رمضان وارد مکه شدند، سيدالشهداء (ع) جهت تأييد متن نامه‌ها و ميزان ايمان مردم پسر عمويش خويش «مسلم بن عقيل» را در پانزدهم رمضان سال 60 به همراه دو نفر ديگر به شهر کوفه فرستاد با ورود حضرت مسلم (ع) در پنجم شوال به شهر بنابر روايتهاي مختلف بالغ بر 12000 يا 18000 يا 40000 تن با او به نيابت از امام (ع) بيعت کردند.در همين ايام ابن زياد به عنوان والي جديد وارد شهر کوفه گشت، فضاي رعب و وحشتي که عبيدالله در کوفه ايجاد کرده بود، باعث شد، افراد بي‌شماري بيعت خود را با مسلم (ع) بکشنند، مأموران «ابن زياد» نيز پس از نبردي سخت سفير امام (ع) را دستگير کرده و او را به شهادت رساندند.
در راه کربلا
يزيد که از سالها قبل کينه و دشمني خاندان رسالت (ع) را در دل داشت، بار ديگر دستور، داد تا امام حسين (ع) را در مکه به شهادت برسانند.حضرت براي اينکه ماموران يزيد حرمت بيت‌الله‌الحرام را که تا آن روز مأمن امني براي جهانيان به شمار مي‌رفت، نشکنند حج خويش را تبديل به عمره نمود و در روز هشتم «ذي‌الحجه» از مکه خارج شد، و تا رسيدن به سرزمين کربلا در 14 منزل و به روايتي در 18 منزل توقف کرد.خبر شهادت مسلم بن عقيل (ع) نيز در طول همين مسير در سرزمين (قطقطانه) و يا به روايت ديگر مورخين در «رزود» يا «ثعلبيه» به امام (ع) داده شد.زمانيکه سيدالشهداء (ع) به منزلگاه «شراف» رسيد، «حربن يزيد رياحي» با هزار سوار براي جلوگيري از حرکت کاروان امام (ع) و يا دستگيري ايشان به تعقيب آنان پرداخت.در زمين «قصر بني مقاتل» پيکي از طرف ابن زياد نامه‌اي را به حر داد،که در آن نوشته بود:«امام و يارانش را تا مکاني بي آب و علف تعقيب کن». حر نامه را براي سپاه امام (ع) قرائت نمود، يکي از اصحاب عرض کرد:«با سپاهيان حر در همين مکان بجنگيم»، زيرا اين خيلي آسانتر از نبرد با لشگر «زياد» است.اما اباعبدالله (ع) نپذيرفت و فرمود:«من کراهت دارم از اينکه آغازگر جنگ باشم». سرانجام سپاه حر راه را در نزديکي سرزمين کربلا بر حضرت (ع) بست.امام نام سرزمين اطراف خود را از يارانش پرسيد، اصحاب پاسخ دادند:«در اين جا سرزميني است که کربلا نام دارد»، اشک از ديدگان مبارک حضرت (ع) جاري شد و فرمود:«از کربلا به خدا پناه مي‌برم، اين همان مکاني است که به من وعده داده‌اند، زود ما را به کربلا برسانيد». کاروان امام (ع) در روز دوم محرم‌الحرام سال 61 ه.ق وارد سرزمين مقدس کربلا گشت.
در کربلا چه گذشت؟
سپاهيان عمر بن سعد که تعداد آنها سي و سه هزار نفر بود ، در روز سوم محرم‌الحرام به سرزمين کربلا رسيدند، «عمر» در ابتدا از نبرد با پسر رسول خدا (ص) شرم داشت، به همين دليل نامه‌اي را مبني بر انصراف از اين تصميم براي «ابن زياد» فرستاد اما «شمر بن ذي الجوشن» رأي والي کوفه را تغيير داد و خود با نامه‌اي در روز نهم محرم‌الحرام [پنجشنبه] وارد کربلا شد، و پس از تقديم نامه «زياد» به «ابن سعد» و اعلام فرمان والي کوفه مبني بر به شهادت رساندن حضرت (ع) به نزد «اباالفضل العباس (ع)» رفت و او را به دليل هم قبيله بودن با مادرش امان داد.اما عباس (ع) او را با پاسخي قاطع رد کرد، لشگر کوفه در روز تاسوعا خيمه هاي اباعبدالله (ع) را محاصره کرد، حضرت عباس (ع) به فرمان امام با بيست سوار به نزد آنان رفت و علت را جويا شد.آنها پاسخ دادند:«يا از يزيد اطاعت کنيد ، يا با شما مي‌جنگيم».امام (ع) يک شب مهلت خواست، سپس به يارانش فرمود:«من بيعت خود را از شما برداشتم ، شما اختيار داريد، به هرجا که دوست داريد برويد». ياران ايشان نيز شهادت در رکاب امام (ع) خويش را بزرگترين سعادت دانسته و با ايشان تجديد بيعت کردند.
آن شب سيدالشهداء (ع) تا سپيده صبح به راز و نياز و عبادت پروردگار مشغول بود.
روز عاشورا
اباعبدالله (ع) در روز دهم محرم‌الحرام سال 61 ه.ق فرماندهان سپاه خود را تعيين نمود.زمانيکه دو سپاه [کفار کوفه، ياران امام(ع)] در مقابل هم قرار گرفتند، «حربن يزيد رياحي» پس از شنيدن سخنان حضرت مورد عنايت پروردگار قرار گرفت، و به همراه برادر، غلام و پسران خويش به جمع ياران سيدالشهداء (ع) پيوست.در حمله اولي اولين تير را عمر بن سعد به طرف سپاه امام (ع) پرتاب کرد، و نبردي کوتاه قبل از اذان ظهر انجام گرفت.پس از نماز ظهر تمام ياران حسين بن علي (ع) به شهادت رسيدند.سپس جوانان بني‌هاشم در صف پيکار قرار گرفتند،و اولين قرباني عشق «علي‌اکبر (ع)» را به دست ملائک سپردند،تا از جمله ميهمانان ضيافت خدا باشد.بني‌هاشم در اين نبرد 31 تن از دلاورانش را تقديم حسين (ع) کرد.امام (ع) خود عازم ميدان نبرد شد و پس از قرائت خطبه‌اي زيبا، به قلب سپاه دشمن حمله کرد لشگر کوفه به دستور فرمانده‌اش از چهار طرف حضرت (ع) را احاطه کردند.بر اثر جراحات وارده امام (ع) از اسب بر زمين افتاد و به حالت سجده درآمد.ياد و خاطره يارانش در ذهنش تداعي شد، فرياد زد:«کجائيد عزيزان من».در اين زمان شمر (لعنه‌الله عليه) به کنار پيکر مطهر امام (ع) رفت و سر مبارک حضرت (ع)‌ را از پيکر ايشان جدا نمود و فرزند عزيز رسول‌ خدا (ص) ، روشني چشم فاطمه زهرا (ع) سالار شهيدان جهان شد.
کربلا به روايت آمار
1-مدت قيام امام حسين (ع) از روز امتناع از بيعت با يزيد، تا روز عاشورا 175 روز طول کشيد.12 روز مدينه، 4 ماه و 1 روز مکه، 23 روز بين راه مکه تا کربلا، و 8 روز در کربلا (2تا 10 محرم). 2-منزلهايي که از مکه تا کوفه توسط امام حسين (ع) پيموده شد تا به کربلا رسيد 18 منزل بود (معجم البلدان).
3-فاصله منزلها با هم سه فرسخ و گاهي 5 فرسخ بود.
4-منزلهاي ميان کوفه تا شام 14 منزل بود که اهل بيت را در حال اسارت از آنها عبور دادند. 5-نامه‌هايي که از کوفه به امام حسين (ع) در مکه رسيد واز ايشان دعوت به هجرت به کوفه شد، 12000 نامه بود (طبق نقل شيخ مفيد).
6-تعداد بيعت‌کنندگان با مسلم بن عقيل در کوفه 18000 نفر يا 25000 نفر و يا 40000 نفر گفته شده است.
7-شهداي کربلا از اولاد ابي طالب که نامشان در زيارت ناحيه آمده است 17 نفر.شهداي کربلا از اولاد ابي طالب که نامشان در زيارت ناحيه نيامده 13 نفر.سه نفر کودک هم از بني‌هاشم شهيد شدندتعداد شهداي اين دو دسته جمعاً 33 نفر مي‌باشد.
8-غير از امام حسين و بني‌هاشم.شهدايي که نامشان در زيارت ناحيه مقدسه و برخي منابع ديگر آمده است82 نفرند و نام 29 نفر ديگر در منابع متأخر آمده است.
9-جمع شهدايي که سرهايشان بين قبايل تقسيم شده‌ و از کربلا به کوفه برده شد 78 نفر بودند تقسيم سرها به اين صورت بود، قيس بن اشعث، رئيس بني کنده 13 سر، شمر رئيس هوازن 12 سر، قبيله بني‌تميم 17 سر، قبيله بني‌اسد 16 سر، قبيله مذحج 6 سر، افراد متفرقه از قبايل ديگر 13 سر.
10-سيدالشهداء هنگام شهادت 57 سال داشت.
11-پس از شهادت امام حسين (ع) 33 زخم نيزه و 34 ضربه شمشير غير از زخمهاي تير بر بدن حضرت بود.
12-شرکت کنندگان در اسب تاختن بر بدن امام حسين (ع) 10 نفر بودند.
13-تعداد سپاه کوفه 33 هزار نفر بودند.
14-سيدالشهدا روز عاشورا براي 10 نفر مرثيه خواند و در شهادتشان سخناني فرمود:آنان را دعا يا دشمنان آنان را نفرين کرد، علي‌اکبر، عباس، قاسم، عبدالله بن حسن، عبدالله طفل شيرخوار، مسلم بن عوسجه، حبيب بن مظاهر، حربن يزيد، زهير بن قين و جون و در شهادت دو نفر بر آنان درود و رحمت فرستاد مسلم و هاني.
15-امام حسين (ع) بر بالين 7 نفر از شهدا پياده رفت : مسلم بن عوسجه، حر، واضح رومي، جون، عباس، علي‌اکبر، قاسم.
16-سر سه شهيد را روز عاشورا به جانب امام حسين (ع) انداختند، عبدالله بن عمير کلبي، عمروبن جناده، عابس بن ابي شبيب.
17-سه نفر را روز عاشورا قطعه قطعه کردند، علي‌اکبر، عباس، عبدالرحمن بن عمير. 18-مادر 9 نفر از شهداي کربلا در روز عاشورا حضور داشتند و شاهد شهادت پسر بودند، عبدالله بن حسين که مادرش رباب بود، عون بن عبدالله جعفر، مادرش زينب، قاسم بن حسن مادرش رمله، عبدالله بن حسن مادرش بنت شليل جيليه، عبدالله بن مسلم مادرش رقيه دختر علي (ع) ، محمد بن ابي سعيد بن عقيل ، عمرو بن جناده، عبدالله بن وهب کلبي مادرش ام وهب، علي اکبر (بنا به نقل مادرش ليلي که ثابت نيست).
19-5کودک نابالغ در کربلا شهيد شدند، عبدالله رضيع شيرخوار امام حسين (ع)، عبدلله بن حسن، محمد بن ابي سعيد بن عقيل، قاسم بن حسن، عمرو بن جناده انصاري.
20-5 نفر از شهداي کربلا، از اصحاب رسول خدا بودند : انس بن حارث کاهلي، حبيب بن مظاهر، مسلم بن عوسجه، هاني بن عروه، عبدالله بن يقطر عميري.
21-در رکاب سيدالشهداء 15 غلام به شهادت رسيدند.
22-دو نفر از ياران سيدالشهداء در روز عاشورا اسير و سپس شهيد شدند.
23-4 نفر از ياران امام در کربلا پس از شهادت آن حضرت به شهادت رسيدند.سعد بن حرث و برادرش ابوالحتوف، سويد بن ابي مطاع و محمد بن ابي سعيد بن عقيل.
24-هفت نفر در حضور پدرشان شهيد شدند :‌ علي‌اکبر (ع) و عبدالله بن حسين، عمرو بن جناده ، عبدالله بن يزيد، عبيدالله بن يزيد، مجمع بن عائذ، عبدالرحمن بن مسعود.
25-5 نفر از زنان از قيام حسيني به طرف دشمن بيرون آمده و حمله و يا اعتراض کردند. کنيز مسلم بن عوسجه، ام وهب زن عبدالله کلبي، مادر عبدالله کلبي، زينب کبري، مادر عمروبن جناده.
26-زني که در کربلا شهيد شد ام وهب (همسر عبدالله بن عمير کلبي) بود. 27-زناني که در کربلا بودند : زينب، ام کلثوم، فاطمه، صفيه، رقيه، ام هاني (اين 6 نفر از اولاد اميرالمؤمنين (ع) بودند).فاطمه و سکينه (دختران سيدالشهداء) رباب، عاتکه، مادر محسن بن حسن ، دختر مسلم بن عقيل، فضه نوبيه، کنيز خاص حسين (ع)، مادر وهب بن عبدالله.

   ليست شهداي كربلا


اميه بن سعدطائي

اسلم بن عمرو تركي

ام وهب بنت عبد

ابوثمامه عمرو بن عبدالله صائدي

ابوبكر بن حسن بن علي (ع)

ابوالحتوف بن الحرث

انس بن حارث كاهلي

ادهم بن اميه عبدي

انيس بن معقل

بريربن خضير

بكير بن حربن يزيد رياحي

بشربن عمرو حضرمي

جعفر بن امام علي (ع)

جوين بن مالك تيمي

جنادة بن كعب

جعفر بن عقيل

جنادة بن الحرث

جون غفاري

جابر بن عروة غفاري

حجاج بن مسروق

حبشي (حبشة) بن قيس

حنظلة بن اسعد

حلاس بن عمرو راسبي

حباب بن عامر تيمي

حجربن حربن يزيد رياحي

حر بن يزيد رياحي

حبيب بن مظاهر

جندب بن حجير كندي

سيف بن مالك عبدي

سوار بن منعم

سيف بن الحرث (حارث)

زاهر كندي

زهير بن سليم ازدي

زياد بن عريب

خالد بن عمرو

رافع بن عبدالله ازدي

ضرغامة بن مالك

شبيب بن عبدالله

شؤذب بن عبدالله

شبيب بن عبدالله نهشلي تميمي

سعيد بن عبدالله حنفي

سعد بن حنظله تميمي

سلمان بجلي

سعد بن حرث خزاعي

سالم بن عمرو بن عبدالله

سويد بن عمرو خثعمي

علي اصغر (ع)

عون بن امام علي(ع)

عثمان بن امام علي(ع)

عمر بن امام علي (ع)

عبيدالله بن عبدالله بن جعفر طيار (ع)

عبدالله بن امام علي (ع)

عمر بن قرظه انصاري

عبدالله بن امام حسن(ع)

عمر بن جنادة

عمرو بن خالد اسدي

عبدالرحمان بن عبدرب انصاري

عبدالله اصغر بن عقيل

عبدالله اكبر بن عقيل

عبدالرحمان بن عقيل

عبدالله بن مسلم بن عقيل

عون بن عبدالله بن جعفر طيار

عامر بن مسلم عبدي

عبدالرحمن و عبدالله بن عروة

عبدالرحمن ارحبي

عمرو بن عبدالله جندعي

عمار دالاني

عمرو بن ضبيعه ضبعي تيمي

عبدالرحمن بن مسعود بن حجاج

عبدالله بن عمير كلبي

عامر بن حسان طائي (عمار)

قاسم بن الحسن (ع)

قاسط و مقسط و كردوس بن زهير

قاسم بن حبيب ازدي

قرة بن ابي قرة غفاري

كنانه بن عتيق

مسلم بن عوسجه اسدي

محمد بن امام علي (ع)

محمد بن ابي‌سعيد بن عقيل

محمد بن مسلم بن عقيل

موسي بن عقيل

محمد بن عبدالله بن جعفر

نعيم بن عجلان انصاري

منحج بن سهم

مسعود بن حجاج تيمي

مصعب بن يزيد رياحي

مسلم بن كثير ازدي

مالك بن عبدالله بن سريع

مجمع بن عبدالله عائذي

موقع بن ثمامه اسدي

قعنب بن نمري

قارب بن عبدالله

عابس بن ابي شبيب

عمير بن عبدالله مذحجي

عمرو بن مطاع جعفي

علي اكبر (ع)

عبدالرحمن بن عبدالله يزني حميري

عون بن عقيل

عائذ بن مجمع بن عبدالله

عبدالله بن يزيد

علي (ثاني) بن حر بن يزيد رياحي

عبدالله بن بشر خثعمي

نافع بن هلال

نعمان بن عمرو راسبي

واضح تركي

سليمان بن سليمان ازدي

حرث بن امرء القيس كندي

هفهاف بن المهند راسبي

حجاج بن بدر بصري

حجير بن جندب

حارث بن بنهان

علي بن حر بن يزيد رياحي

عمر بن جندب حضرمي

عمران اشجعي

عبيدالله بن يزيد

سعد بن الحرث

زهير بن بشر خثعمي

زيد بن معقل

يزيد بن حصين

ابراهيم بن امام علي (ع)

سالم مولا عامر بن مسلم

زهير بن قين بجلي

بكر بن حي بن تيم الله

جبلة بن علي شيباني

جعفر بن محمد بن عقيل

نصر بن ابي نيزر

يزيد بن زياد كندي

يزيد بن مغفل

يزيد بن ثبيط

حجاج بن زيد (بدر) تميمي

محمد بن عقيل بن ابي‌طالب

قره (عروة)

سعد (سعيد) بن عبدالله

عباس بن علي (ع)