غدیر و سقیفه

اگر واقعه غدیر با آن قوتی که شیعه می گوید اتفاق افتاده است چرا  حضرت علی(ع) و حضرت زهرا(س) در جریان سقیفه و بعد از آن، به این واقعه یا اشاره نکردند یا ضعیف تر از انتظار اشاره کردند؟
به مساله غدیر در آن جریان اشاره شده است؛ مخصوصا در خطبه حضرت زهرا(س) که می فرماید وصیت پیامبر را زیر پا گذاشتید. اما جواب اصلی این سوال این است که استدلال های امام علی(ع) در سقیفه از باب جدل بود. منظور از جدل این است که شما از مطلب مورد قبول طرف مقابل استفاده کنید و به آن استناد کنید.
افرادی که در سقیفه جمع شدند، نگفتند که پیامبر کسی را وصیت نکرده است؛ بلکه اصلا نادیده گرفتند و بحثش را نکردند. انصار گفتند ما در اسلام زحمت بیشتری کشیدیم و جا دارد خلیفه از ما باشد. ابوبکر گفت که رسول خدا فرموده ائمه از قریش هستند و ما از قریش هستیم. امیرالمومنین(ع) این گفتگو را نقد کرد. زمانی که خبر برای امام(ع) آوردند که انصار چنین گفتند فرمود کسی به آن ها نگفت که اگر این طور بود که انصار می گویند، پس چرا پیامبر تا لحظه آخر عمر این قدر درباره رفتار مناسب با انصار سفارش می کرد؟ اگر قرار بود شما به خلافت برسید پیامبر می بایست دیگران را به شما توصیه کند که مراقب آن ها باشید. زمانی که به امام گفتند قریش چنین حرفی زد، فرمود: این ها با درخت استدلال کرده اند و میوه را ضایع کرده اند؛ یعنی اگر درخت و قبیله قریش را می گویید من میوه و عصاره آن هستم. هم از قریش هستم و هم از همه نزدیک تر به پیامبر(ع) هستم.
بنابراین امام علی(ع) در آن زمان از باب جدل وارد شدند که البته آن ها نیز ترتیب اثر ندادند و اگر قرار بود به غدیر نیز استناد کنند مردم به طریق اولی ترتیب اثر نمی دادند. آن ها مصمم بودند و از حرفشان برنمی گشتند.
ضمنا بعدها امام علی (ع) به غدیر احتجاج های زیادی کردند. مرحوم امینی در کتاب الغدیر می آورد که هم امام علی(ع) و هم امام حسن(ع) و هم بعضی از شیعیان ایشان به غدیر استناد کرده اند. یک مورد خیلی معروف است که حضرت در رحبه (فضای باز در خانه یا مسجد) که عده ای جمع شده بودند فرمود: هر کس در میان شما که در غدیر بودید و شنیدید که رسول خدا فرمود من کنت مولاه فعلی مولاه بلند شوید و شهادت دهید؛ حدودا ۱۰ نفر بلند شدند. این نشان می دهد که هنوز مساله غدیر مورد احتجاج بوده است.

[irp]

منبع: مرکز ملی پاسخگویی؛ پاسخ توسط حجت الاسلام والمسلمین مهدی پیشوایی