پاسخ به:اخلاق مناظره و گفتگو

1-1.  انگیزه های مثبت

الف) حق خواهی

 گاهی برای یک فرد،  حقیقت و واقعیت مسئله ای روشن نشده است و با گفتگو و مناظره با دیگران به دنبال فهم حقیقت است.  یکی از فواید و برکات مهم گفتگو،  این است که در جریان گفتگو و مباحثه و مناظره با صاحب نظران،  بهتر و بیشتر می توان حقیقت را شناخت.  تجربه نشان داده است که انسان در گفتگو بهتر و دقیق تر و با نگاهی عمیق تر به مسائل می نگرد و افکار و اندیشه های انسان بیشتر به حرکت درمی آید.  در روایات فراوانی بر رایزنی علمی با دیگران و افراد صلاحیت دار تأکید شده است،  و مباحثه و گفتگوی علمی به عنوان یکی از راه های کشف حقیقت و دست یابی به واقعیت معرفی شده است.  به هر حال،  یکی از مهم ترین و اخلاقی ترین اهداف مناظرات علمی باید کشف حقیقت باشد.  طرفین مناظره واقعاً باید در پی یافتن حقیقت باشند.  حال درونی آنان باید همچون حال کسی باشد که در جستجوی گمشده ای مهم و گران قیمت است تا در نتیجه هر زمانی که آنان را یافتند،  خدا را شکر گفته و آرامش روحی و روانی خود را بدست آورند.  اگر چنین باشد،  بسیاری از آفات اخلاقی ای که ممکن است گریبانگیر طرفین مناظره شود،  خود به خود رخت می بندد.

اگر کسی در جستجوی حقیقت باشد،  زمانی که به صورت منطقی و مستدل به او نشان داده می شود که راهی که در پیش گرفته است او را به مقصد نمی رساند،  نه تنها آزرده نمی شود،  که سپاسگزار راهنما نیز خواهد شد.

ب) روشنگری

 یکی دیگر از مهم ترین و ارزشمندترین اهداف گفتگو، «روشنگری و هدایت و راهنمایی دیگران» است و این البته یکی از وظایف اخلاقی ما نیز هست.  یکی از مصادیق امر به معروف و نهی از منکر در حوزۀ معرفتی،  مناظره با کسانی است که نادانسته و ناآگاهانه در عرصۀ اندیشه به انحراف کشیده شده اند و یا حقیقت برای آنان مشتبه شده است.  شکر نعمت فهم حق،  دستگیری معرفتی و علمی از کسانی است که به هر دلیلی،  از آن نعمت محروم مانده اند.