بخش سوم: گريه و اشك در سيره نبوي

در سیره پیامبر موارد متعددی از گریه و عزاداری وجود دارد، که مشروعيّت عزاداری را ثابت می کند. در این جا به مواردی از آن اشاره می کنیم:

1) گريه پيامبر (صلي الله عليه وآله)  در شهادت حضرت حمزه‏

يكي از بزرگ‌ترين مدافعان مكتب توحيد و حاميان راستين پیامبر، حضرت حمزه بود، که در جنگ اُحد به شهادت رسید. خبر شهادت ایشان، تأثيري شگرف بر قلب و روح آن حضرت گذاشت، و پیامبر در شهادت ایشان، با صدای بلند گریه کردند. حلبي در سيره خود مي‌نويسد:

«پيامبر چون پيكر خونين حمزه را يافت، گريست و چون از مثله كردن او آگاهى يافت با صداى بلند گريه سر داد»[14]

اين گريه و ناله از سوي آن حضرت براي عزاي عمويش حمزه آن‌قدر شديد بوده است، كه ابن مسعود مي‌‏گويد:

«نديديم پيامبر بر كسي گريه كند، آن‌گونه كه با شدّت در شهادت عمويش حمزه اشك مي‏ريخت، بدن حمزه را به طرف قبله قرار داد، سپس كنار آن قرار گرفته و با صداي بلند گريه كرد تا حال غش به آن حضرت دست داد»[15]

رسول خدا در بازگشت از اُحد، وقتی صداي گريه را از خانه‏هاي مردم مدينه بر شهدایشان شنيد، چشمانش پر از اشك شد و فرمود: «عمويم حمزه گريه كن ندارد» و چون سعد بن معاذ و أسيد بن حضير به خانه‌هاي بنى عبد الأشهل بازگشتند، زنانشان را أمر كردند تا غم و اندوه‌ خود را در سينه‌ها حبس كنند و ابتدا براي عموي رسول خدا (صلى الله عليه وآله) عزاداري كنند. [16] از آن به بعد كساني كه سخن پيامبر را شنيده بودند، قبل از گريه بر هر شهيد، اوّل براي حمزه عزاداري مي‌كردند.[17]

ابن كثير نیز می نویسد: «ابن عمر روايت نموده رسول خدا (صلى الله عليه وآله) چون از اُحد بازگشت، زنان أنصار را مشاهده نمود كه بر كشته‌هاي خود گريه مي‌كنند. رسول خدا (صلى الله عليه وآله) فرمود: حمزه گريه كن ندارد. رسول خدا صلّي الله عليه وآله بعد از مقداري استراحت متوجه شدند كه زن‌ها براي حمزه گريه مي‌كنند. از آن روز تاكنون زنان ابتدا براي حمزه و سپس براي كشته‌هاي خود عزاداري مي‌كنند» ابن كثير بعد از نقل اين خبر، می گوید: اين روايت شرط صحت را بر اساس قواعد مسلم دارد. [18]

استمرار گريه براى حضرت حمزه در تمام عزاداری ها، به عنوان سنتی شد، که به نقل مورخین، همه به آن عمل می کردند، چنان که ابن سعد گفته است:  «از آن روز به بعد، انصار ابتدا براي حمزه وسپس براي كشته خود گريه مي‌كنند»[19] و واقدی مي‌گويد : «از آن زمان تاكنون،  زنان ابتدا براي حمزه گريه و عزاداري مي‌كنند»[20]