ميرزا تقي خان امير كبير در خانواده‏اي از طبقات پائين ملت ايران بدنيا آمد نام پدرش كربلائي محمد قربان است اهل روستاي هزاو واقع در دو فرسنگي شهر اراك بود. شغل پدرش ابتدا كشاورزي بود ليكن به علت نزديكي به روستاي هزاو با فراهان بعدها در سلك نوكران ميرزا عيسي قائم مقام بزرگ در آمد و پس از مدتي به سمت آشپزي و بعدها به ناظر آشپزخانه ارتقاء يافت.
كار كربلائي محمد قربان ايجاب مي‏كرد، كه با خاندان قائم مقام ارتباط و حشر و نشر داشته باشد و طبعا پسرش ميرزاتقي هم با اطفال خانواده قائم مقام محشور بود، اين وضع خاصي كه براي اين كودك، از دوران طفوليت پيش آمده در تربيت وي بسيار موثر بود، زيرا از يك طرف ميرزا تقي خود از طبقات محروم و پائين بود و با روحيات و افكار طبقات محروم، كه هميشه اكثريت مطلق را تشكيل مي‏دهد آشنايي داشت كه از سوي ديگر از خانواده‏اي در سطح بالاو محلي كه سررشته امور مملكت و ملت و سياست، در آنجا متمركز بود، رفت آمد مي‏كرد و طبيعي بود كه ميرزا تقي نيز با مسائل جاري مملكت برخورد پيدا مي‏كند در نتيجه عوامل تربيتي خاص يك نوكر زاده و يك آشپز و عوامل تربيتي يك اشراف زاده، هر دو در او اثر گذاشت، هم ناز و نعمت و رفاه و آسايش طبقات ممتاز را از نزديك مي‏ديد و هم درد و رنج و زحمات و محروميت‏هاي طبقات زحمتكش ملت را به خوبي لمس كرده هم طرض تفكر سردمداران مملكت را زير نظر داشت و هم به روحانيت و طرز فكر مردمي كه نه سر و نه ته پياز هستند آشنا گرديد و به طور خلاصه اميركبير، بإ؛ّّ هوش و استعداد سرشارش، يك معجون جالب توجه و منشاء آثار بسيار مفيد و گرانبهايي از آب در آمد.
داستانهاي كودكي بزرگان تاريخ جلد 4 احمد صادقى اردستانى