پاسخ به:رسانه های انقلابی
چهارشنبه 14 بهمن 1394 12:57 PM
رسانهها(سنتی و مدرن) چه نقشی در پیروزی انقلاب داشتهاند؟
یکی از ارکان موفقیت هر انقلابی، پیام رسانی درست رهبران انقلاب به متن جامعه است ارتباط مستمر بین پیام دهنده و پیام گیرنده، خواندن پیام، عدم پارازیتهای مختلف بر پیام و بازخورد مناسب پیام مهمترین ارکان یک پیام ایدهآل است که با به کارگیری رسانهای مناسب میسر میشود.
در زمان شکلگیری انقلاب اسلامی ایران دو نوع رسانه مدرن و سنتی وجود داشت که استفاده مناسب از آن تاثیری بسزا داشت مهمترین رسانههای سنتی منبرهای سخنرانی روحانیون، مراسمهای عزاداری سید الشهداء و… . بودند و مهمترین رسانههای مدرن نیز تلویزیون، رادیو، سینما، روزنامه و ضبط صوت.
نقش رسانههای سنتی در پیروزی انقلاب
استفاده رهبران انقلاب و حکومت پهلوی از قدرت رسانهها، با شناخت جامعه ممکن بود. جامعه ایران آن زمان در حال سیر به مدرنیته بود. جامعهای بیشتر سنتی تا مدرن. بنابراین در جامعه سنتی استفاده از رسانههای سنتی مناسبتر است. اداره جامعه سنتی بر پایه التزام نانوشته مردم به رهبر یا فرد فرهمند است. خلاف جامعه شهری که قانون، روابط و پیچیدگیهای شکل دهنده جامعه را مشخص میکند و با تقسیم مسئولیت، سکانداری جامعه مشخص میشود.
مهمترین ویژگی رسانههای سنتی تاثیر عمیقشان برگیرنده است. ویژگیهایی چون چهره به چهره بودن این نوع رسانه باعث ایجاد بازخوردی آنی میشود. در صورت قانع نشدن مخاطب نیز پیام دهنده میتواند تا بی شمار پیام دیگر به آنها ارسال کند تا با اهداف تعیین شدهاش هم جهت شوند. مساجد، منابر و مراسم عزاداری بسترهای مناسبند برای پیام رسانی انقلابی روحانیها به نفع خویش، رژیم شاهنشاهی پهلوی به خاطر دوری از این نوع رسانه، سعیش در ایجاد پالسهای منفی و پارازیتهای مختلف، مثل دستگیری روحانیون، بود تا این نوع رسانهها را به انزوا بکشاند. اما آنچه اتفاق افتاده تاثیرگذاری و موفقیت رسانههای سنتی بود. بعضی تمایزهای رسانههای سنتی نسبت به رسانههای مدرن عبارتند از: استفاده نکردن از ابزارهای پیچیده تکنولوژی، تعیین کنندگی خصوصیات فردی و رفتاری پیام دهنده در موفقیت ارتباط، پیوند نداشتن با منافع هیئتهای حاکمه و رهایی از قید نظارت و سلطه، ریشه داشتن محتوای پیامها در فرهنگ و باور و مطابقتشان با هنجارهای جامعه.
پیام رسانی از طریق منبر در دو مقطع مهم نهضت، با ویژگیهایی خاص انجام شد. مقطع اول قبل از تبعید امام خمینی و مقطع دوم از تبعید تا پیروزی انقلاب اسلامی بود. طیفی از وعاظ طی این دو مقطع از سال ۱۳۴۱ تا بهمن ۱۳۵۷ با استفاده از رسانه منبر، مشروعیت نظام حاکم را به چالش کشاندند. در نتیجه توانستند افکار عمومی را به نهضت جلب کنند. آیتاللهطالقانی و حجتالاسلامفلسفی به عنوان دو تن از پیشگامان این طیف بودند که نقشی بسزا در آگاهی مردم داشتند. تلاشهای آیتاللهسعیدی به عنوان پیشگام پیام رسانی آموزههای نهضت و حجتالاسلامهاشمینژاد به عنوان پیام رسان نهضت جزء ماندگارترین مبارزات رسانهای انقلاب است. در جریان انقلاب، سیستمهایی ارتباطی که گمان میرفت در دنیای معاصر کارآیی ندارد دوباره بروز پیدا کرد و زمینهای پایدار فراهم ساخت تا رسانهها و تکنیکهای ارتباطی مدرن در کنارش قرار گیرند و بدون تعارضهای موجود، به استمرار شبکهای قدرتمند از پیامها و ارتباطات مردمی کمک کنند.
نقش رسانههای مدرن در پیروزی انقلاب
با رجوع به خاطراتمان، صدای دوران جنینی رسانههای مدرن را میشنویم. استفاده عمومی و فراگیر شدن این رسانهها شاید با کمی چشم پوشی به یک قرن برسد. از نظر برقراری ارتباطی همزمان با مخاطبانی بسیار، این رسانه ها به دو نوع کوچک و بزرگ تقسیم میشوند. غالبا بخش بزرگ در خدمت و انحصار رژیم شاهنشاهی بود که با دو رویکرد از آنها بهره میبرد: در جهت اهداف فرهنگی و طاغوتی و گسترش بی بند و باری و در سانسور خبری رخدادهای اعتراضی. رژیم سعی داشت توهم حضور رسانههای جمعی را برگ برنده دستگاه رسانهای نشان دهد. رسانههایی چون تلویزیون، رادیو، مطبوعات، کتابها و سینما تحت نظارت رژیم شاهنشاهی بودند. نیز در میان مردم مطبوعات به «روزنامههای دولتی» معروف شده بودند. یکی از خصوصیات مهم انقلاب استفاده همزمان از ارتباطات سنتی و مدرن است. هوشمندی پیام رسانان انقلابی در جمع نقاط قوت رسانههای سنتی و مدرن، منجر به ایجاد شبکهای ارتباطی و قوی شد تا نفوذ رسانه سنتی و وسعت در برگیری مخاطبان حفظ شود. نوار، رسانه کوچک مدرن، مکمل پازل ارتباطات انقلاب اسلامی ایران شد. به طوری که ارتش مجهز شاه در برابرش منفعل شد. پیام در پاریس ضبط میشد. سپس از طریق تلفن برای چند نفر، که در تهران ضبط صوتهایی را به تلفن وصل کرده بودند، ارسال میشد. آن اشخاص نیز با افرادی که در استانهای مختلف با ضبط صوت منتظر بودند، تماس میگرفتند. به این ترتیب در مدت زمانی اندک پیام در سراسر کشور پخش میشد. پس از قیام تبریز یک سلسله مراسم یادبود در شهرهای مختلف ایران برگزار شد که قیامهایی کوچک به حساب میآمدند. به خصوص میتوان به مراسم یزد اشاره کرد؛ مردمی که در پایان مراسم، ارام از یکی از مساجد اصلی شهر خارج میشدند، به رگبار گلوله بسته شدند. ازاین جریان نواری تهیه شد و به طوری وسیع در ایران پخش شد. در این نوار پس از تمام شدن خطبه و ختم مراسم یادبود، همهمه جمعیت شنیده میشود که از مسجد وارد خیابان میشوند. سپس آژیر اتومبیلهای پلیس و ارتش به گوش میرسد. آن گاه صدای آتش مسلسل ها، که روی مردم گشوده میشود، و ناله و فریاد زخمیها شنیده میشود.