رایحه معنوی ماه مبارک رمضان که در یکنواختی روزمرگی می پیچد حال و هوای فوق العاده ای در روح و اندیشه انسان پدید می آورد و در برنامه های کار و زندگی و عبادات طرحی نو می اندازد.
... ساز و کار دستگاه های تأمین و عرضه ارزاق عمومی نیز در این ماه، چیدمان دیگری برمی تابد و تدارک مناسب مایحتاج مردم را در قالب ارایه تسهیلات و تنظیم بازار به نمایش می گذارد که کاهش و کنترل نرخ ها، چاشنی این اقدامات محسوب می شود.
به جنوب و شمال شهر و برخی فروشگاه های ارزاق عمومی دیگر سرمی زنم و با فروشنده و مصرف کننده در خصوص کمیت کالا و نرخ ها می پرسم آنان بر تنظیم پیوسته بازار عرضه و تقاضا و ضمناً بر رفع علل افزایش گاه ناگهانی و گاه آرام نایاب شدن و افزایش نرخ کالایی تأکید دارند... برنامه ریزی های وزارتخانه ها و سازمان های ذیربط با تنظیم بازار ویژه ماه رمضان را می خوانیم:
نرخ هر کیلوگرم مرغ تازه طی چند روز پیش از ماه مبارک رمضان بنا به گفته برخی مردم و فعالان ذیربط ارزاق عمومی، بین ۷۰۰تا ۸۰۰تومان کاهش یافته است. اما نرخ ها در تعدادی از خرده فروشی ها از جمله مغازه و تعاونی با نرخ مصوبه و تنظیم بازار، مقداری تفاوت دارد. روز یکشنبه ۱۷مرداد از یک شهروند که تعدادی مرغ تازه خریده است می پرسم نرخ مرغ چطور است؟ ...می گوید هر کیلو ۳۱۰۰تومان از تعاونی... خریده ام. اما در محل عرضه گوشت و مرغ در یکی از خیابان های شمالی شهر، هر کیلو مرغ ۲۹۰۰ تومان عرضه می شود. یک شهروند می گوید مرغ در جاهایی دیگر هر کیلو ۳۵۰۰ ۳۴۰۰ تومان، حتی یک مغازه ۳۷۰۰تومان عرضه می شود... ظاهراً این نرخ های خارجی از ضوابط طرح تنظیم بازار مربوط به پیش از مصوبه طرح بوده است. یک نظر دیگر گویای فروش هر کیلو مرغ ۳۲۰۰ تومان است. نکته ای که جلب توجه می کند این است که اکثر مردم مشتری مرغ هستند. شاید یک دلیلش تفاوت حداقل ۵برابر قیمت گوشت با مرغ است یا...
نرخ مرغ از فراز تا فرود
«حدود دو ماه پیش تولید مرغ زیاد و نرخ هر کیلو ۲۴۰۰ تومان بود. بعد پشتیبانی (ذخیره سازی بازرگانی) مرغ ها را خرید و قیمت فروش هر کیلو مرغ در میدان ۲۸۰۰ تومان شد.»
یک فروشنده مرغ در یکی از میادین بزرگ میوه، تره بار و مواد پروتئینی جنوبی شهر، با بیان این مطلب، می افزاید: «نرخ مرغ طی روزهای اخیر هر کیلو ۳۵۰۰تومان بود. دیروز (دوشنبه ۱۸مرداد) هر کیلو مرغ ۲۹۰۰تومان عرضه می شد اما حالا (سه شنبه ۱۹مردادماه) نرخ مرغ کیلویی ۳۰۵۰ تومان شده است. علت این تغییر این است که «امروز» بار مرغ به میدان وارد نشده است.»
«ایرج» در ادامه صحبت خود می افزاید: «هر روز بین ۱۸۰ ۱۷۰ تن مرغ به ظرفیت حدود ۱۰تریلر وارد میدان می شود. اگر فقط یک روز مرغ به میدان داده نشود قیمت آن بالا می رود.»
به گفته او، معمولا هر ساله از حدود ۱۵روز پیش از ماه رمضان و همچنین ایام محرم و صفر و نذری پزان های برخی از مردم و عید نوروز تا ۱۵روز بعد، متقاضیان عرضه و مصرف بعضی اقلام زیاد می شود. بنابراین باید بازار تولید، عرضه و مصرف هم تنظیم با این شرایط و هم نرخ ها مناسبتر نسبت به زمان عادی و کنترل شوند. او در ادامه صحبتش می گوید: «پیش بینی آن است که بعد از ۱۵روز مصرف ویژه در مواقع مذکور از جمله ماه رمضان، نرخ هر کیلو مرغ به حدود ۲۶۰۰ تومان خواهد رسید.»
«گلچین» از سالن بزرگ فروشگاه میدان به اتفاق همسر خود بیرون می آید. تعدادی مرغ خریده است قیمت مرغ را می پرسم، می گوید: «مرغ تازه کشتار تهران، کیلویی ۲۹۵۰ تومان است.» همسر وی هم می گوید: «سینه مرغ هر کیلو ۳۵۰۰ تومان است.» می پرسم حالا قیمت مرغ با قیمت روزهای پیش تفاوت کرده است؟ خانم می گوید: «اعلام کرده اند نرخ ارزاق عمومی در ماه رمضان ارزان شده است. باید این طور باشد چون در ماه رمضان معمولا نرخ برخی کالای مصرف روزانه نسبت به پیش از ماه، مقداری ارزان می شود. مصرف مردم در ماه رمضان نسبت به دیگر مواقع، بیشتر می شود.» یک خانم خانه دار روی سکوی ورود و خروج مقابل سالن غرفه ها نشسته و تعدادی مرغ در کیسه های نایلونی روی زمین گذاشته است. او هر کیلو مرغ را ۳هزار تومان و ران مرغ را کیلویی ۲۸۰۰ تومان خریده است. نرخ های چند هفته پیش را سؤال می کنم، می گوید: «الان نسبت به گذشته ارزان است. قیمت قبل را نمی دانم.»
عرضه مستقیم کالای اساسی در ۱۴میدان و نمایشگاه
مدیرکل دفتر محصولات کشاورزی و غذایی سازمان حمایت مصرف کنندگان و تولیدکنندگان، چند روز پیش با اعلام آغاز عرضه محصولات پروتئینی در بازار و میادین اصلی میوه و تره بار و این اظهار امیدواری که مصرف کنندگان بتوانند با کمترین مشکل، محصول مورد نظر خود را تأمین کنند، گفته است، عرضه مرغ از ۳مجرای نمایشگاه های ویژه ماه مبارک رمضان، عرضه مستقیم و میدان بهمن تهران که شاخص توزیع مرغ در کشور است، توزیع می شود.
«رفیعی» همچنین تصریح می کند: «تفاهمنامه ای با سازمان میادین میوه و تره بار به امضا رسیده تا در ۱۴میدان اصلی میوه و تره بار در تهران، نمایشگاه های عرضه مستقیم کالاهای اساسی دایر شوند که در آن ها مرغ و اقلام پروتئینی نیز توزیع خواهد شد.
گفته او نیز حاکی از این است که از طریق میدان اصلی میوه و تره بار بهمن توزیع مرغ را به گونه ای انجام خواهیم داد تا قیمت در سطح ۲هزار و ۹۵۰ تومان برای عمده فروشی و در نهایت ۲هزار و ۹۵۰ تا ۳هزار تومان در سطح خرده فروشی ثابت بماند.
اظهار وی همچنین برآیند حضور بازرسان سازمان حمایت مصرف کنندگان و تولیدکنندگان در میادین اصلی توزیع عمده فروشی مواد پروتئینی را بر می تاباند ضمن این که حضورشان در کشتارگاه ها نیز مشهود خواهد بود تا تخلفی صورت نگیرد.»
گوشت در ایران فراوان است اگر...
گوشت گوسفند در کشتارگاه هر کیلو ۱۴۸۰۰ تومان عرضه می شود. ما کیلویی ۱۵هزار تومان و گوشت گوساله را هر کیلو ۹۵۰۰ تومان به مشتری می فروشیم... در ترکیه گوشت کیلویی ۴۵هزار تومان است.
«نادر جرگه» حدود ۲۵ سال در کار فروشندگی گوشت است. پدرش پرواربندی دام داشته و دارند. می گوید: «کشورمان دنیای گوشت (دام) است. تنها استان سیستان و بلوچستان می تواند مصرف گوشت مردم ایران را تامین کند، در حالی که در ترکیه به دلیل کمبود گوشت کیلویی ۴۵هزار تومان فروخته می شود. از این فروشنده گوشت قرمز سوال می کنم نرخ گوشت در ماه رمضان چه تغییری کرده است؟ اما جوابش تاکیدی بر این محور است: «چنانچه صادرات نباشد، قیمت هر کیلو گوشت به بیشترین حداقل می رسد.» او همچنین در این خصوص می افزاید: «دولت اگر نرخ گوشت قرمز داخلی مورد نیاز عمومی را هر قدر کاهش دهد به همان حد مجالی برای افزایش قیمت آن نمی ماند لیکن چگونگی صادرات نقش مهمی در قیمت داخلی دارد. نتیجه چنین اتفاقات هم به صرف مصرف کننده و هم فروشنده خواهد بود.»
طرح تنظیم بازار ارزاق عمومی ویژه ماه رمضان قیمت گوشت قرمز را اندک تومانی کاهش داده است به طوری که گوشت ماهیچه بسته بندی هر کیلو ۱۵۵۰۰تومان و گوشت چرخ کرده مخلوط ۷۲۰۰ تومان قیمت گذاری شده است.
درباره نرخ گوشت قرمز به ویژه گوشت گوسفندی، سخنگوی وزارت جهاد کشاورزی، اواسط مردادماه با بیان این که در حال حاضر در اثر اقدامات وزارتخانه جلوی افزایش قیمت ها گرفته شده است، گفته است:«پیش بینی می کنیم با نزدیک شدن به شهریورماه با افزایش کشتار دام قیمت گوشت به تدریج بعد از ماه رمضان، پایین آید.»
گشت وگذار در شهر را ادامه می دهم. از یک فروشنده تخم مرغ درباره قیمت ها سوال می کنم. می گوید: «در حال حاضر میانگین نرخ یک شانه تخم مرغ ۲۸۰۰ تومان است.» می بینم دو نوع تخم مرغ آرم دار با دو نرخ عرضه می کند. از او که خود را «صفدر» معرفی می کند می پرسم، چرا دو نرخ؟، می گوید: «یک نوع تخم مرغ معمولی (زرده کمرنگ) کیلویی ۱۴۵۰ تومان و دیگری با زرده پررنگ هر کیلو ۱۵۵۰ تومان است. می پرسم: نرخ ها نسبت به چند هفته پیش چطور است؟ پاسخش این است: «۹ ۸ روز پیش تخم مرغ شانه ای ۲۴۰۰ ۲۳۰۰ تومان بود و حالا...»
طرح تنظیم بازار مقطعی؟!
یک کارشناس اقتصادی، بر این باور است که طرح تنظیم بازار نباید مقطعی و منحصر به یک زمان مصرف فوق العاده عمومی باشد. حال در این طرح بنا به گفته های مسئولان تشکیلات سازمانی مربوطه قرار است کالای مایحتاج ارزاق عمومی با مقداری تخفیف در مراکز معین طی ماه مبارک رمضان جهت مصرف مردم توزیع شود که کاری مقطعی ولی به هر حال در سبد اقتصادی خانوارها تاثیر خود را دارد و از لحاظ روانی هم خوب است.
«اصغری» ادامه می دهد: «به نظر من به جای طرح های کوتاه مدت می باید برنامه ریزی طولانی مدت با هدف ثبات قیمت ها اجرا شود.
ولو نرخ ها بالا باشد اما ثبات آن و پایداری نظم موجب امنیت بازار می شود، منظور این است که شخص مصرف کننده دغدغه اینکه امروز مثلا نرخ گوشت و لبنیات چه است یا مرغ در بازار هست یا نه و الی آخر، نداشته باشد. تکلیف بازار تولید، عرضه و مصرف همواره معتبر باشد. الان مردم جنس را با هر نرخی که فروشنده می دهد خریداری می کنند. فردا می بیند همان جنس یا کمیاب شده و یا نرخش تغییر کرده است. این وضعیت، سردرگمی مصرف کننده را در پی خواهد داشت.
موضوع دیگر، برنامه ریزی های دستگاه های تامین و عرضه کالای پرمصرف عمومی است. با یکی از فروشندگان عمده لبنی پیشتر صحبت می کردم می گفت مردم هفته ها و روزها یک کالا را با یک نرخ خریداری می کنند یک دو روز که تولید آن به هر علت کم می شود، مصرف کننده نگرانی تغییر قیمت آن را دارد ولو چنین هم نشود. بی ثباتی ها بیشتر از عدم برنامه ریزی و سیاستگذاری کلان دستگاه های ذیربط است. ذخیره سازی خوب و لازم است اما باید جوری باشد که فرضا تولید مواد لبنی، میوه، شکر، تخم مرغ و... دچار کمبود ملموس بازار مصرف نشود.
شما و همه ما دیده ایم مثلا سیب زمینی دو روز که عرضه نشود، این حس در ذهن برخی جاری می شود که یا به خارج صادر شده و یا گرانی پشت آن خواهد آمد. این دغدغه ها در صورتی می تواند نباشد که مدیریت تولید، عرضه و کنترل نرخ ها را دوراندیشی کند. مقطعی، در هیچ زمینه ای، معنایش ثبات نیست.»
در گفت وگو با رئیس شورای اصناف کشور، وی اظهار می دارد:« به مناسبت ماه مبارک رمضان، در چهار منطقه تهران مراکز عرضه مستقیم کالای ارزاق عمومی دایر است و کلیه واحدهای صنفی آمادگی خود را برای فروش فوق العاده اجناس کارشناسی شده با تخفیف ۱۰درصد اعلام کرده اند...»
عمر اندک تخفیف نرخ مایحتاج روزمره حیاتی، چون گل، چند صباحی طراوت بر چهره چروکین نرخ های شناور می بخشد و شهاب نظارت در آسمان انتظارات مردم هم برق آسا می درخشد و بعد... دیگر چی؟... باز توان تناور اقتصاد می ماند و دست اندازهای پایان ناپذیر تولید و بی قراری های توزیع و امواج سرکش قیمت های ارزاق عمومی و ضعف و سردرگمی مصرف کنندگان.
در گفت وگو با قشرهای مختلف شهروندان، یکی صادرات بی رویه یک محصول پروتئینی را علت بی نظمی در بازار عرضه و مصرف می داند و دیگری توزیع کالا توسط دولت را مفید به حال مردم مصرف کننده و زیان به حال گران فروشان می خواند، فرد دیگری انتظار مردمان و کمک های دولت را به کام دلال ها می داند و معتقد است فرهنگ سازی کمتر سود بردن فروشنده امری مفید به حال مصرف کننده و عرضه کننده محصول است. شاید همه این دیدگاه و نظرات، به نوعی از جنس نظام مندی تولید و توزیع کافی، برنامه ریزی طولانی مدت و مدیریت ناظر بر سلامت بازار باشند که در مقیاس کوچک، تنظیم بازار در مقاطع زمانی ویژه مصرف فوق العاده محسوب می شود.
حمایت دولت به کام دلال ها
دوشنبه ۱۸مردادماه نیمروز حاشیه یک خیابان شمالی شهر صف مردم.
یک کامیون سردخانه ای حامل مرغ تازه، توقف کرده است روبروی جایگاه گوشت و مرغ با نرخ مصوبه طرح تنظیم بازار. نگاهی به چهره های مردمی که در صف نوبت ایستاده اند می اندازم. تابش خورشید و گرمای کلافه کننده اش، شلوغی و سروصدای آزاردهنده ترافیک سنگین و زمان بری دستیافت به چند قطعه مرغ، چهره ها را خسته کرده است. برخی به شلوغی جمعیت جلوی فروشنده در داخل کامیون نگاه می کنند و بعضی به کیسه های نایلونی افرادی که مرغ گرفته و می روند. جلوتر می روم. در صف از یک شهروند به نام «شهرام» شغل آزاد، نظرش را درباره طرح تنظیم بازار و قیمت مرغ می پرسم. او می گوید: «اینجا... یک فروشگاه را در حاشیه پیاده رو نشان می دهد تعاونی دولتی، مرغ گرم و بهداشتی هر کیلو ۲۹۰۰ تومان عرضه می کند. قیمت چند روز پیش بازار ۳۵۰۰ ۳۴۰۰ تومان و مغازه ای ۳۷۰۰ تومان می فروختند.» او اضافه می کند: «مصرف مردم در ماه رمضان با روزهای عادی فرق می کند؛ چون رفت وآمدهای مهمانی افطاری برقرار می شود.»
این شهروند ادامه می دهد: «مردم انتظار دارند نرخ مایحتاج عمومی در ماه رمضان نسبت به زمان های معمول، ارزان و کنترل قیمت های ارزاق مصرفی مثل برنج، گوشت، تخم مرغ، لبنیات، ماکارونی و... اعمال شود.»
وی همچنین می گوید: «دولت با تهیه کالا و یک قیمت پایین نسبت به بازار آزاد، به مردم کمک می کند اما بعضی جاها واسطه ها نمی گذارند این کالا راحت و بدون دغدغه به دست مردم خصوصاً طبقه متوسط و کم درآمد برسد.»
توزیع دولتی کالا کمک نکردن به گران فروش است
دبیر بازنشسته، نفر دیگری است که در نوبت خرید مرغ ایستاده است. از او درباره تأثیر کنترل قیمت ها و نظارت بر کمیت و کیفیت عرضه و تقاضای کالا می پرسم. «داود نقوی» چنین جواب می دهد: «به نظر من همین توزیع مرغ از یک فروشگاه معتبر و به نرخ مصوبه دولتی که هم بهداشتی تر و هم به نفع بودجه مردم است، نمونه خوب کنترل است. اصلا چه خوب است هر نوع توزیع کالای مصرفی مواد غذایی از طریق سیستم دولتی، به نرخ مناسب و تحت نظارت باشد چون قطعاً روی سلامت و هزینه مصرف کنندگان تأثیر می گذارد و از طرف دیگر کمک نکردن به سودهای غیرمنصفانه گران فروش ها است.» او به ساعت مچی اش نگاه می کند. صف، کند پیش می رود، می گوید: «نزدیک به یک ساعت زیر آفتاب ایستاده ام تازه به وسط صف رسیده ام.»
... نرخ امروز همین است، فردا را نمی دانم
یک خانم کارمند، با لحن خسته می گوید: «صف بستن در کنار خیابان جالب نیست و زشت است. لااقل در یک مکان و فضای مناسب مرغ توزیع می کردند.» او سه روز پیاپی به محل فروشگاه آمده تا مرغ خریداری کند. گفته می شده هنوز مرغ نیاورده اند. در این موقع یک نفر خارج از صف که صحبت او را می شنود، در مورد صف بستن می گوید: «باید مردم صبر می کردند تا تمام مرغ از کامیون تخلیه و به محل فروشگاه برده و سپس توزیع می شد.» از همین شخص درباره تفاوت قیمت مرغ در اینجا نسبت به فروشگاه های دیگر می پرسم. اگر چه او تمایلی به پاسخگویی ندارد چون پیشتر به سؤالم پاسخ نداده بود، حالا خیلی کوتاه جواب می دهد: «اینجا امروز نرخ مرغ پایین تر از میادین است.» بعد با تأکید روی «امروز نرخ همین است» که عرضه می شود، می افزاید: «نرخ فردا را نمی دانم.» یادآوری می کنم آن روز نرخ هر کیلو مرغ در این مکان ۲۹۰۰ تومان بود.
رئیس شورای اصناف کشور می گوید: «به مناسبت ماه مبارک رمضان در چهار منطقه تهران و بیش از ۳۰۰ مرکز عرضه مستقیم کالا با ۱۰درصد تخفیف دایر شده است که در شماره نخست گزارش مورد اشاره قرار گرفت.» «قاسم نوده فراهانی» در پاسخ این سؤال که عرضه، کنترل و نرخ کالای مصرف عمومی در این ماه چه وضعیتی دارند، چنین توضیح می دهد: «ما ضمن کنترل و بازرسی مرسوم در شهر، معمولا دو مورد یکی در ماه مبارک رمضان و زمان بازگشایی مدارس و دیگری در ایام نوروز که میزان مصرف و عرضه و تقاضا تغییر می کند بازرسی و نظارت مان فعالتر و شدیدتر می شود.»
بحث ما کنترل و نظارت بازار است
وی ادامه این بخش از صحبت خود را متوجه وضعیت افت نرخ مرغ طی چند هفته گذشته و اکنون می کند. او با اشاره به این مورد، اظهار می دارد: «طی چند روز گذشته و پیش از ماه رمضان نرخ هر کیلوگرم مرغ ۳۶۰۰تومان بود. امروز یکشنبه ۱۷مردادماه هر کیلو مرغ در میادین عمده فروشی ۳هزار تومان و در مغازه های خرده فروشی ۳۲۰۰ تومان عرضه می شود. مرغ ارزانتر هم داریم که مرغ منجمد تولید داخلی و وارداتی است. قیمت هر کیلو این مرغ ۲۶۵۰ تومان است که در واحدهای صنفی عرضه می شود. منتهی بحث ما کنترل و نظارت است.»
عرضه مستقیم کالا در تهران و ۳۰۰ مرکز در کشور
ادامه اظهارات «نوده فراهانی» درباره چگونگی تدارکات تسهیلاتی ویژه ماه مبارک رمضان است. او می گوید: «همان طور که پیشتر اشاره شد هر ساله در ماه مبارک رمضان و بازگشایی مدارس فروشگاه هایی داریم. حالا هم در چهار منطقه تهران و در کل کشور بیش از ۳۰۰ مرکز عرضه مستقیم کالا داریم. در این ارتباط کلیه واحدهای صنفی آمادگی خود را به صورت فروش فوق العاده کالای کارشناسی شده با تخفیف ۱۰درصد اعلام کرده اند. این هماهنگی هم به نفع مردم و هم به سود واحد صنفی به لحاظ فروش بیشتر است. ما هم در جهت تبلیغات و تسهیلات به واحدهای صنفی کمک می کنیم.»
رئیس شورای اصناف کشور، گفتار خود پیرامون فرآیند کاستن نرخ اجناس را معطوف به شیوه یقین سودبردن ناشی از ارزان فروشی کالا در برخی کشورهای منطقه می کند و می گوید: «در تمام کشورهای عربی در ماه مبارک رمضان اکثرا باور بر این دارند که کالا به نرخ ارزانتر ارایه شود. لذا کالا با تخفیف ویژه به مردم فروخته می شود.» او در این خصوص تاکید دارد: «ما هم باید چنین روشی را انجام دهیم و واحدهای صنفی بتوانند یک تخفیف به مردم خریدار بدهند و به دلیل مصرف و تمایل بیشتر مردم و فروش بیشتر، بهره مند شوند.» می گویم یک جمله توصیه ای برخی مردم و کسبه در سال های گذشته این بوده است: «قیمت ارزان تر، فروش زیادتر، سود بیشتر». او می گوید: «چرا ما چنین فرهنگ سازی نداشته باشیم که همیشه داوطلبان بیشتر برای درصد تخفیف داشته باشیم؟».
چند سویگی تخفیف قیمت ها
در این بخش از گزارش، ارزیابی یک کارشناس مواد غذایی که تمایل ندارد اسمش ذکر شود را می خوانیم:
او اجرای طرح تنظیم بازار مایحتاج مصرفی عمومی از قبیل مواد پروتئینی، قند، شکر، ماکارونی و... در میادین تره بار و نمایشگاه های عرضه مستقیم را در صورتی تا حدی در سبد اقتصادی غذایی مردم مصرف کننده تاثیرگذار می داند که دستگاه های مربوطه بدون کمترین وقفه در تامین هر نوع کالای مصرفی روزانه، مساله کنترل و نظارت بر بازار تولید، عرضه و مصرف را رعایت کنند.
بخش دیگر نظرات این کارشناس، نگاهی به چند و چون مشارکت تولیدکننده است. وی می گوید: «شاید برخی واحدهای تولیدی آمادگی پذیرش طرح را نداشته باشند، مثلا آن را مفید به صرفه خود ندانند یا شاید بر این نظر باشند که نرخ کالای شان در بازار مصرف به روال عادی جریان دارد. در این زمینه می توان گفت فلان تولیدی که کالایش فرضا در میادین میوه و تره بار و خرده فروشی همان طور که گفته شد، با نرخ متعارف معمول فروخته می شود، در طرح مذکور باید نرخ آن کالا را فرضا ۱۰ درصد یا بیشتر تخفیف بدهد، در صورتی که هزینه جانبی بابت غرفه داری دارد که شامل کرایه محل، بهره برداری و مخارج دیگر و این یعنی فروش براساس طرح، اما هزینه ها به روال قبل. به نظر می رسد بهتر است در برابر تخفیف نرخ کالا، تسهیلات ترغیبی بیشتر برای مشارکت بیشتر تولیدکنندگان و خرده فروشان با توجه به موارد فوق، فراهم شود.»
فرهنگ سازی پایدار طرح تنظیم بازار و...
به راستی فرهنگ سازی و ایجاد تسهیلات مناسبتر برای نهادینه شدن دایمی سود کمتر در چرخه تولید تا مصرف و طرح تنظیم بازار ویژه مناسبت ها در مقاطعی از سال نیاز به چه اهرم هایی دارد؟
نظر این کارشناس را در این ارتباط می پرسم. او می گوید: «فرهنگ سازی بستگی به صرفه اقتصادی هم دارد. مولفه های متعدد دخیلند. با این حال، همان گونه که قبلا مطرح شد، تخفیف ارزاق عمومی مورد مصرف مردم در این ماه مبارک، اقدامی رفاه گونه و تا حدی رعایت اقتصادی شامل شهروندان مخصوصا ملاحظه گروه های کم درآمد است. اما در مقابل، کاهش نرخ ها همان گونه که اشاره شد، مثل قطار نیاز به گذرها و مقاصد زیادی دارد.