آقطی سياه
پنج شنبه 27 آذر 1393 1:57 PM
آقطی سیاه که در همدان انگور کولی نامیده میشود از زمانهای قدیم مورد مصرف مردم بوده و از آن برای رفع امراض مختلف مانند دفع بلغم و صفرا استفاده میکردهاند. آقطی سیاه که خمان کبیر نیز نامیده میشود درختچهای است که ارتفاع آن در نواحی مساعد به 10 متر میرسد. این درختچه معمولا در کنار جادهها و حاشیه جنگلها و در نواحی مرطوب و سایه میروید.
برگهای آن سبز رنگ ، بیضوی ، دندانهدار و مرکب از 7 - 5 برگچه میباشد. اگر برگها شکسته و مالش داده شود بوی بدی از آن متصاعد میشود. گلهای آن سفید و خوشهای است که در اواخر بهار ظاهر میشود. میوه آقطی سیاه گوشتی ، ریز مانند انگور و به رنگ آبی سیر میباشد. قسمت مورد استفاده این درختچه گل ، برگ و پوست داخلی ساقه آن است. آقطی سیاه در ایران در نواحی آذربایجان و همدان میروید.
 |
 |
 |
استفاده زیاد از آقطی سیاه ممکن است باعث تهوع و همچنین ورم رودهها شود. آقطی سیاه سرد است و بنابراین افراد سرد مزاج حتما باید آن را با عسل بخورند.
معرفی و گياهشناسی
كه به صورت درخت يا درختچه ديده می شود. دارای برگهای متقابل و به Caprifoliaceae گياهی است از خانوادهی
فرم مركب دارا ی ٥ تا ٧ برگچه و فاقد گوشواره است. گلها به رنگ سفيد و به صورت گل آذين ديهيميا خوشه قرار دارند. ميوه به فرم سته و به رنگ قرمز يا سياه است و دارای ٢ تا ٣ ميوه می باشد. ريزوم هايی به رنگ سفيد دارد.
تمام اندام های گياه سمی است و بوی ناخوشايندی دارد.
آقطی كبير S.nigra آقطی صغير و S.ebulus : دو گونه از اين گياه دارای اهميت دارويی هستند در حوالی همدان، تهران،سمنان و كردستان يافت می شود. S.nigra در شمال كشور و S.ebulus
نيازهای اكولوژيكی
در خاك ها ی تقر يبا شور می رويد و به رطوبت زياد و ازت فراوان نياز دارد. در سايه به خوبی می رويد ولی نور فراوان باعث افزايش عملكرد اش می شود.
كاشت، داشت، برداشت
بذور آقطی را در مرداد ماه تا شهر يور ماه جمع آوری می كنند و اين بذور را در پاييز همان سال يا بهار سال بعد در خزانه كشت می كنند. يك سال بعد نهال ها را به زمين اصلی منتقل می كنند.
تكثير رويشی گياه بوس يله ی قلمه نيمه خشبی ساقه به طول ٢٠ سانتی متر كه در تير ماه تا شهر يور ماه گرفته می شود در خزانه هوای آزاد با رطوبت مناسب ( ترجيحا سايه باشد تا قلمه ها زودتر ريشه دهند) قرار داده می شوند تا ريشه بزنند.
قلمه ها در زمين اصلی به فواصل ١٠٠ تا ١٥٠ سانتی متر روی رديف و ٢٥٠ تا ٣٠٠ بين رديف كشت می شود.
برداشت محصول هنگامی است كه گلهای قسمت های كناری گل آذين باز شده اند و گلهای وسط به حالت غنچه هستند. ميوه ها هم در حالت رسيده برداشت می شوند.
فرآوری گل ها دارای ١
/. تا ٢/. اسانس و گل يكوزيد سامبون يگرين و فلاو نوييد ها
هستند. C و A هستند. ميوه ها دارای اسيد های آلی و ويتامين های عصاره گيری توسط الكل متانل ٨٠ درصد صورت می گيرد. عصاره حاصل پس از جمع آور ی توسط تقطير با بخار آب تغليظ می شود و سپس در آزمايشگاه حلال از آن تبخير می شود.
خواص و كاربرد
مواد موثره آقطی دارای اثر آرامبخش، مدر، تقو يت كننده عضلات قلب، درمان سرماخوردگی و ... است. گل ها دارای اثر مسهلی هستند
ترکی زبان قربون صدقه رفتنه داریم که: گوزلرین گیلهسین قاداسین آلیم که یعنی درد و بلای مردمک چشات به جونم …!.
