یکی دیگر از شعبههای علم ائمه هدی علیهمالسلام آگاهی اتم آن بزرگواران از جمیع احکام الهی و همه حلال و حرامها میباشد که اصطلاحا به «علم فقه» شهرت یافته است. «بکر بن کرب صیرفی» میگوید از امام صادق -علیهالسلام- شنیدم که میفرمود: «هر آینه نزد ما چیزی است که با وجود آن هرگز به مردم نیازی نخواهیم داشت ولی مردم حتما به ما محتاج و نیازمند میباشند، و نزد ما کتابی است به املاء حضرت رسول الله - صلی الله علیه و آله و سلم - و خط حضرت علی -علیهالسلام-، صحیفهای که در تمام حلالها و حرامها موجود است و شما برای کاری نزد ما میآئید و سپس ما هر گاه به آنچه از ما کسب تکلیف کردهاید عمل کنید و یا آن را ترک کنید، میشناسیم و میفهمیم.» [1] . اما امام سجاد -علیهالسلام- به اعتراف بسیاری از تذکره نویسان، سر آمد فقیهان دوران خود بودهاند و هیچ کس در «علم فقه» مقدم بر ایشان نبوده است. اقرار به این مطلب و مرجعیت آن بزرگوار در این زمینه حتی شامل دستگاه اموی و شخص «عبدالملک مروان» و علماء درباری او مانند «زهری» نیز بوده است. «ابنجوزی» حضرت را به لقب «سیدالفقهاء» ملقب نموده و از قول تعداد بسیاری نقل کرده است که «ما در میان فقیهان، فقیهتر از علی بن الحسین -علیهالسلام- ندیدیم.» (ما راینا افقه من علی بن الحسین -علیهالسلام-) [2] این جمله هنگامی ارزش خود را نشان میدهد که توجه داشته باشیم در عصر حضرت فقهای بسیاری میزیستهاند. به گوشهای از این قبیل اعترافات در قسمت «حضرت سجاد -علیهالسلام- از منظر نکته دانان و گوهر شناسان» اشاره شده است.
پی نوشت ها:
[1] اصول کافی، ج 1، ص 241، ح 6.
[2] تذکرة الخواص، ص 214.
