پرویز کردوانی

پرویز کردوانی
پدر علم کویرشناسی ایران
زادروز	۱۳۱۰ روستای مندولک گرمسار
ملیت	ایرانی
همسر	فریده گلبو
وبگاه
http://www.kardovani.com/

پرویز کردوانی (زاده ۱۳۱۰ در روستای مندولک گرمسار) جغرافیدان ایرانی است که از سوی دوست دارانش «پدر کویرشناسی ایران» لقب گرفته‌است. او به عنوان چهره ماندگار در زمینه جغرافیا معرفی شده‌است. پدرش حسينعلي بلوكباشي از ملاك منطقه بود وفریده گلبو همسر اوست. مجسمه یاد بود او در گرمسار میدان انقلاب قرار گرفته است^{[نیازمند منبع]}

زندگی

تحصیلات

پرویز کردوانی تحصيلات ابتدايي را در دبستان داراب ريكان و دوره متوسطه را تا كلاس 9 در دبيرستان آفتاب گرمسار مي‌گذراند. ديپلمش را از دبيرستان رازي تهران (مدرسه فرانسوي‌ها) مي‌گيرد. كردواني پس از پايان تحصيلات متوسطه براي ادامه تحصيل به آلمان مي‌رود و مراتب تحصيلي‌اش را تا دكتراي رشته عمران كوير طي مي كند .^[۱]

تحصيلات ابتدايي و متوسطه در گرمسار.

اخذ ديپلم متوسطه از مدرسه فرانسوي‌ها در تهران.

عزيمت به آلمان و ادامه تحصيل در رشته عمران كوير (؟؟13).

دریافت مدرک دكترا 1345.

فعالیت ها

استخدام در دانشكده كشاورزي اروميه (رضائيه) 1345.

انتقال به گروه آموزشي جغرافيا در دانشگاه تهران و آغاز تدريس در تهران 1348. مديركل دفتر مطالعات آموزشي دانشگاه تهران 48 تا 54.

بنيانگذار و رئيس مركز تحقيقات مناطق كويري و بياباني ايران 54 تا 58.

راهنمايي بيش از 150 پايان‌نامه فوق‌ليسانس و 7 رساله دكترا.

مطالعات ميداني در مناطق كويري و بياباني ايران.

استاد نمونه دانشگاه تهران در 2 سال 78 و 80.

برنده جايزه «مهرگان علم» به‌خاطر تاليف بهترين كتاب سال در زمينه محيط‌زيست.

عضويت در بنياد مطالعات آسيايي، شبكه آب خاورميانه، عضو هيات امناي صلح سبز، رئيس كميته بيابان‌زدايي انجمن متخصصان محيط‌زيست ايران.

تاليف بيش از 20 جلد كتاب و ده‌ها مقاله علمي به زبان‌هاي فارسي، انگليسي و آلماني و سخنراني‌هاي متعدد در مجامع علمي داخلي و خارجي.^[۱]

بازگشت

پس از بازگشت به ايران به عنوان اولين عضو هيأت علمي دانشكده جديدالتاسيس كشاورزي اروميه استخدام مي‌شود و پس از 2 سال تدريس در اين دانشكده در سال 1347 به گروه آموزشي جغرافياي دانشگاه تهران انتقال مي‌يابد. در همين سال‌ها است كه مطالعه ميداني خود روي مناطق كويري ايران را با جديت فراوان دنبال مي كند. یکی از ادعاهای وی اصرار بر این است که بيابان لوت ايران گرم‌ترين نقطه كره زمين است. دكتر ستوني كه در آن زمان رئيس مؤسسه جغرافياي دانشگاه تهران بود كردواني را در تحقيقات ميداني بيابان لوت همراهي كرد. او مي‌گويد: «البته استراتيل زاور كه يكي از جغرافيدانان مشهور بود قبل از ما در مورد لوت تحقيقاتي انجام داده بود ولي اينجا را به عنوان گرمترين نقطه زمين معرفي نكرده بود و آنچه كه وي گزارش كرده بود با آنچه كه ما ثابت كرديم از نظر گرماي اين منطقه تفاوت فاحشي داشت. تا آن زمان تصور مي‌شد گرمترين نقطه زمين دره مرگ آمريكا يا رب الخالي عربستان است كه بعد معلوم شد [ما فهمیدیم] كوير لوت است. در بعضي از نواحي آن كه ما پژوهش كرديم حتي آثار حيات هم وجود نداشت. حتي يك باكتري هم وجود نداشت كه البته اين را ثابت كرديم. بنابراين مي‌توان گفت كوير لوت، كره ماه زمين است!» با این حال، تاکنون هیچ داده یا اطلاعات دقیقی از نتیجه‌ی این پژوهش‌ها به چاپ نرسیده است تا توسط دانشمندان دیگر ارزیابی شود.

برای اثبات این مدعا که تا کنون تنها در مصاحبه‌های ایشان نمود یافته است، پژوهش‌های مفصل و درازمدتی لازم است، در حالی که تاکنون هیچ مدرک چاپ‌شده‌یی در این مورد، که نشان‌دهنده‌ی داده‌های ثبت دمایی شبانه روزی و سالانه در این منطقه، و یا نمونه‌برداری فون و فلور گیاهی و مطالعات علمی باکتری‌شناسی باشد، از ایشان در دست نیست. از سوی دیگر، یافته‌های زیست‌شناسان در سال‌های اخیر نشان از وجود انواع متنوعی از حیات در این منطقه دارد (همشهری‌انلاین، 03/10/1389).

پژوهش و انتشارات

از آثار پژوهشي و مقالات دكتر كردواني هیچ اطلاعاتي در دست‌ نيست، و ايشان بيشتر به نگارش كتاب پرداخته است، كتاب‌هايي كه علاوه بر رشته‌ي تحصيلي ايشان، گاه وارد حوزه‌های بسیار دور از رشته‌ی ایشان نیز می‌شود. این کتاب‌ها عبارت است از عمران كوير (کویر (نمکزار) بزرگ مرکزی ایران و مناطق همجوار آن)، موضوع‌هاي بسيار متنوعي از خاكشناسي، (جغرافیای خاکها؛ حفاظت خاک)، اكولوژي (اکوسیستم‌های طبیعی)، آب‌شناسي (اکوسیستم های آبی؛ آب های شور؛ آبهای سطحی و زیرزمینی؛ ژئوهیدرولوژی)، مرتع‌شناسي (مراتع ایران)، و سرانجام خشكي و مسايل آن (مناطق خشک: ویژگیهای اقلیمی، علل خشکی، مسائل آب و غیره (!)؛ خشکسالی و راه های مقابله با آن در ایران) را شامل مي‌شود (آثار پرویز کردوانی).

طرح‌ها و نظرات

طرح پیشنهادی برای حل مشکل گرد و غبار در ایران

کردوانی برای حل مسئله گرد و غبار در ایران و تثبیت خاک بیابان‌ها، پاشیدن ریگ را به جای مالچ پیشنهاد می‌کند:^[۲]

مشکل مالچ آن است که بو دارد، زمین را سیاه می‌کند، ضریب حرارتی را بالا می‌برد و تمام منطقه را گرم‌تر می‌کند، حتی گیاهان را ممکن است بکشد و موجودات زنده را از بین ببرد. وقتی مالچ پاشیده شد، نمی‌توان روی آن رفت و آمد کرد. هزینه مالچ بالا است و به تکنولوژی پیشرفته نیاز دارد. تازه بر فرض که مالچ پاشیدیم، پنج سال بعد اثری از آن نیست.

پیشنهاد من آن است که باید از طبیعت درس بگیریم. از یزد تا بافق و از نایین تا انارک، دشت‌هایی هست که ریگی‌ است و شدیدترین باد و باران نمی‌تواند در آن فرسایشی ایجاد کند. این بیابان‌ها را طبیعت با پاشیدن ریگ تثبیت کرده‌است.

از مزایای ریگ آن است که ارزان به دست می‌آید و در همه جا هست. باید در بیابان‌هایی که خاک آنها در حال کنده شدن و فرسایش است، ریگ بریزیم. می‌توان سالی صد تا دویست هکتار را ریگ‌پاشی کرد و در این صورت خاک تثبیت می‌شود. هشت تا ده سانت ریگ می‌ریزیم و می‌توان روی آن رفت‌وآمد هم کرد، چه انسان چه ماشین می‌توانند روی آن حرکت کنند و اصلاً بهتر است روی آن غلتک هم برود. این کار یک بار برای همیشه انجام می‌شود. حتی می‌توان آنجا درختکاری هم کرد و نیمکت هم گذاشت و برای گردهمایی‌های بزرگ از آنها استفاده کرد. پاشیدن ریگ هم بسیار آسان است.

طرح خشک کردن دریاچه ارومیه و برداشت نمک آن

وی در یک مصاحبه‌ اعلام کرد که دریاچه‌ی ارومیه باید خشک شود چون به لحاظ اقتصادی و زیست محیطی مفید نیست! به گفته‌ی وی نمک‌ها باید از سطح دریاچه جمع آوری شود و شن و ماسه در سطح آن پاشیده شود و محیط دریاچه به پارک گیاهی تبدیل شود.^[۳][۴] دکتر کردوانی نمک دریاچه ارومیه را بسیار با ارزش و دارای کاربردهای فراوان در صنایع گوناگون از جمله استخراج نفت، پتروشیمی و ... می‌داند که می‌تواند منبع درآمدی بسیار خوبی باشد و از محل آن می‌توان طرحهای احیای دریاچه ارومیه را اجرایی کرد.^[۵]

اگرچه این دو نظر با هم تناقض دارد، و معلوم نیست اگر قرار است دریاچه خشک کرده شود و روی سطح آن شن و ماسه ریخته شود و به پارک گیاهی تبدیل شود، طرح‌های احیای دریاچه باید در کجا اجرایی شود!

این نظر مخالفان بسیاری را در حوزه‌ی محیط زیست کشور برانگیخت. از جمله محمد درویش، کارشناس محیط زیست و عضو هیئت علمی موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع در این باره معتقد است: این نمک در حدود ۱۰ میلیارد تن است. بهترین راه مهار این نمک برای اینکه به یک معضل زیست‌محیطی تبدیل نشود این است که آن دریاچه احیا شود و نمک‌ها دوباره به زیر بستر آب دریاچه بروند، این بهترین، معقول‌ترین، زودبازده‌ترین و کم‌هزینه‌ترین راه مقابله با معضل زیست‌محیطی نمک دریاچه‌است. اگر فرض را بر این بگیریم که این نمک‌ها با استفاده از کامیون‌های ۱۰ تنی جمع شده و به خارج از منطقه حمل شوند، ما نیاز به یک میلیارد کامیون داریم، حالا اینکه این نمک‌ها بعد از حمل به کجا برده شوند نیز خود داستان دیگری است.^[۶]

رد نظریه نقش سایر کشورها بر خشکسالی‌های ایران

وی عقیده دارد به هیچ وجه هیچ کشوری با هر قدرتی که باشد نمی‌تواند تغییر در آب و هوای کشورها ایجاد کند. بر طبق نظر وی تنها دوران‌های طبیعی مانند عصر یخبندان می‌توانند تغییرات آب و هوایی ایجاد کنند. وی با رد نظریه هارپ امکان تغییر آب و هوای کره زمین توسط انسان را رد می‌کند.^[۷]

^[۸]

پانویس