پاسخ به:تاریخ هنر
یک شنبه 3 فروردین 1393 7:42 PM
ماهیت تصویر
این مقاله به دنبال تعریف و توصیف کلمه تصویر در ادوار مختلف است.
ماهیت تصویر
واژه تصویر( image به زبان های انگلیسی و فرانسه) چنان كاربردهای گسترده و متنوعی دارد كه ارائه تعریفی ساده و جامع و مانع ازآن دشوار مینماید.
براستی بین اشكال گوناگون طرحها، عكسها، نقاشیها، آرمها و نشانهای تبلیغاتی و خط و زبان تصویری یا تصویرهای ذهنی چه وجه مشتركی وجود دارد؟ آیا تعجبآور نیست كه با وجود این تنوع گسترده درك كم و بیش مشتركی از انواع مفاهیم و مدلولهای آن مشاهده میشود؟
از واژه تصویر پی میبریم كه به چیزی مرئی یا نامرئی دلالت میكند كه حالتی دارد، واقعی یا خیالی است، مجرد است یا مشخص است، آفریده كسی است یا بازشناخته اوست.
یكی از قدیمیترین تعریفهای تصویر از افلاطون است: نخست سایهها و سپس بازتابهایی را كه میتوان بر سطح آب یا بر سطح اشیاء نیمه براق، صیقلی یا درخشان مشاهده كرد و تمام این جنس بازنماییها را تصویر مینامم.
پس با این تعریف تصویر عبارت است از آنچه در آیینه یا آنچه با فرآیندهای بازنمایی مشابه آیینه، بازتاب مییابد. بنابراین تصویر چیزی ثانوی است كه انعكاس یا بازنمایی «حقیقت» یا «واقعیت» دیگری است.
در نظریههای شناخت، تصویر مبنایی است كه فرآیند انتزاع و تجرید، یعنی شكلگیری مفاهیم و سپس تفكر را امكانپذیر میسازد. تصویر اشیاء و پدیدهها در ادراك حسی و حافظه تصویری یا دیداری سبب بازشناسی محیط پیرامون میشود و در فرآیند شناخت نقش بسیار مهمی دارد.
از سوی دیگر، تصویر ذهنی در غیاب اشیاء یا پدیدهها نیز در ذهن حضور دارد و در فعالیتهای روانی، تخیل و عواطف بیشترین سهم را ایفا میكند. خواب دیدن فعالیت گزینشی پیچیده و ناخودآگاه ذهن در یادآوری و رؤیت دوباره تصویرها و تنظیم یا بازنمایی دلبخواه آنهاست. معمولاً خواب را با احساس دیدن فیلم توصیف میكنند. یادآوری یا تجسم تصویرهای مشاهده شده پیشین به خصوص یادآوری صحنههای تأثرانگیز، مهیج، مشمئزكننده، تكاندهنده یا دوستداشتنی، شیرین، لطیف و پرمهر در بسیاری موارد سبب بروز دوباره همان واكنشها، عواطف و احساسهایی میشود كه در نخستین مواجهه پدید آمده است.
یكی از قدیمیترین تعریفهای تصویر از افلاطون است: نخست سایهها و سپس بازتابهایی را كه میتوان بر سطح آب یا بر سطح اشیاء نیمه براق، صیقلی یا درخشان مشاهده كرد و تمام این جنس بازنماییها را تصویر مینامم.
بسیاری از بیماریهای روانی با دیدن تصاویر همواره است. توهم تصویری بیمارگونه با مشاهده تصاویر ذهنی هولناك و دلهرهآور آغاز میشود و به آشفتگیها و اختلالات خفیف یا شدید سیستم عصبی و تفكر میانجامد. داروها و مواد توهمزا نیز با «هجوم» تصاویر در ذهن مصرفكننده رابطه او را با واقعیت محیط اطراف خود ضعیف یا قطع میكند.
تخیل، تصور و تجسم كه در آفرینندگی هنری نقش بسیار حساسی دارند، اساساً به بازنمایی تصویری پیوستهاند. طرح اولیه هنرمندان اغلب به صورت تصویری در ذهنشان مجسم میشود. بسیاری از هنرمندان یا حتی دانشمندان گزارش دادهاند كه تمام اثر یا نظریه خود را بهطور كامل در رؤیا یا تخیل «دیدهاند» و سپس زمان درازی را برای پرداخت دقیق جزئیات یا محاسبات لازم سپری كردهاند.
منشأ هنر در سیر تكامل جوامع بشری را به دلیل نقاشیها و اشكال منقوش در غارهای متعدد سراسر جهان به دورههای غارنشینی انسانهای ماقبل تاریخ نسبت میدهند. به علاوه تصویر را نخستین وسیله ارتباطی میان انسانها دانستهاند. این وسیله ارتباطی در شكل تكامل جوامع بشری و انتقال تجربه و اندیشه بسیار حایز اهمیت است.
درد نیای امروز، رایانهها به مفهوم تصویر بعدی تازه دادهاند. تصویر سه بعدی و «واقعیت مجازی» در حال خلق فضایی تازه است كه به فضای رایانهای یا cyberspace مشهور شده است. اكنون به كمك ابزار و وسایل گوناگون از جمله لیزر، اشیاء و فضاهایی "خلق" میشود كه از لحاظ تأثیرگذاری نه تنها مشابه اشیاء یا فضاهای "واقعی" است بلكه در بیشتر موارد به كاربر قدرت دخالت و كنش متقابل در "دنیای مجازی" خلق شده را میدهد.
