قره کلیسا

قره کلیسا یا کلیسای تادئوس مقدس یا کلیسای طاطاووس، در روستای چالدران در 20 کیلومتری شمال شرقی شهرستان چالدران قرار دارد. کلمه «قَرَه» در زبان آذری به معنای «سیاه» است. از آنجایی که ساختمان اصلی کلیسا تماماً از سنگ‌های سیاه ساخته شده بود، این کلیسا به این نام خوانده می‌شد اما پس از بازسازی این بنا، قسمتی از سنگ‌های سیاه به وسیله سنگ‌های سفید جایگزین شد.

تادئوس یا طاطاووس یکی از حواریون حضرت عیسی مسیح (ع) است که در سال 40 میلادی به ارمنستان آمد و به تبلیغ مسیحیت پرداخت. گروه زیادی از جمله «ساناتروک»؛ پادشاه ارمنستان و دخترش «ساندخت» به آیین مسیحیت روی آوردند. اما کمی بعد پادشاه پشیمان شد و به مخالفت با آیین جدید پرداخت و دستور داد تا تادئوس، ساندخت و گروهی دیگر که به مسیحیت گرویده بودند (حدود 3500 نفر) را به قتل برسانند. در سال 302 میلادی در زمان پادشاهی تیرداد از پادشاهان ارمنستان، مسیحیت در این کشور دین رسمی و همگانی شد و مسیحیان ارمنی که خاطره شهادت تادئوس و پیروانش را نسل به نسل حفظ کرده بودند، در محل فرار آن‌ها کلیساهایی بنا کردند که «قره کلیسا» یکی از آن‌هاست. کلیسای تادئوس یکی از معتبرترین و پر زینت‌ترین کلیساهای ارمنیان در ایران است که شهرت جهانی دارد و هر سال در فصل تابستان در ماه ژوئیه (روزهای آخر تیر و هفته اول مرداد) که مصادف با قتل تادئوس و پیروانش می‌باشد، ارمنیان ایران و برخی از سفیران مسیحی کشورهای خارجی در ایران، به زیارت این کلیسا می‌آیند و در مراسم خاص مذهبی شرکت می‌کنند.

این کلیسا در دوره‌های مختلف ویران و مجدداً بازسازی شد. در سال 1230 میلادی (هنگام حمله چنگیز)، قسمت بزرگی از این کلیسا ویران شد ولی هنگام اقامت هلاکوخان مغول در آذربایجان، خواجه نصیرالدین طوسی به مرمت آن همت گماشت.