سوره توبه
جمعه 6 شهریور 1388 6:35 PM
مخالفت و بيزاري از دشمنان جامعه اسلامي يا در حد تخلف از دستورات اسلامي است يا در حد نفاق و همكاري با دشمنان بيروني براي ايجاد توطئه در جامعه ميباشد.
سوره توبه سيزدهمين سوره قرآن كريم است كه پس از سوره مائده و پيش از سوره نصر در سال نهم هجري در مدينه نازل شده و جزء سورههاي مدني است، اين سوره از آخرين سورههايي است كه بر پيامبر (ص) نازل شده است.
برخي مفسران معتقدند سوره توبه در سه قسمت بر پيامبر اكرم (ص) وحي شده است
قسمت اول اين سوره قبل از جنگ تبوك، قسمت دوم به هنگام آمادگي براي جنگ و بخش پاياني پس از بازگشت از جنگل نازل شده است.
سوره مباركه توبه 129 آيه 2498 كلمه و ده هزار و 488 حرف دارد و از نظر حجم از بزرگترين سورههاي قرآن كريم است كه از اوايل جزء 10 آغاز و تا اوايل جزء يازده ادامه دارد.
كلمه توبه با مشتقاتش 17بار در اين سوره تكرار شده است و علت نامگذاري اين سوره به توبه به دليل ذكر شرح پذيرش توبه ياران رسول خداست كه در آيه 117 اين سوره عنوان شده است.
برائت نام ديگر سوره توبه است چراكه سوره توبه با اين كلمه آغاز شده است.
سوره توبه بدون بسمالله الرحمن الرحيم آغاز شده به همين دليل از نظر مفسران اين سوره مكمل سوره انفال است.
امام صادق (ع) در روايتي ميفرمايند: سورههاي انفال و توبه يك سوره است.
بسياري از مفسران سورههاي توبه و انفال را جزء هفت سوره طولاني قرآن دانستهاند كه از ابتداي سوره به اعلان جنگ با دشمنان پيمانشكن و اظهار برائت و بيزاري از آنها پرداخته شده است به همين دليل بسمالله كه بيانگر رحمت و محبت پروردگار است در آغاز سوره نيامده است.
روايت است هنگامي كه سوره برائت نازل گرديد پيامبر از حضرت علي (ع) خواست تا آيات اين سوره را در مراسم حج در مكه براي مردم قرائت كند و ايشان در ادامه فرمودند: سوره توبه را بر من يا هيچ فردي از خاندان و اهل بيت من نبايد ابلاغ كند.
بيان برائت و دوري از مشركان و قطع رابطه با آنها در مراسم حج اشاره به رحمت و عنايت الهي به بندگان دارد همچنين ذكر جريان جنگ تبوك در سال 9 هجري در اين سوره همراه با اوصاف و خصوصيات ياران رسول خدا و رهبري امت اسلامي از سوي ايشان در كنار بيان مسائل مربوط به جنگ و جهاد و هجرت و شهادت در راه خدا همه نشانه ارزش و عظمت مجاهدين و مهاجرين اسلام و دعوت مسلمين به اتحاد و يكپارچگي و اجتناب و تفرقه است كه موجب ضعف و سستي در برابر دشمن ميشوند.
در اين سوره علاوه بر اينها به جريان پذيرفته شدن توبه ياران پيامبر داستان ليله القدر و خصوصيات روحي و اوصاف اجتماعي اعراب و داستان آموزنده مسجد ضرار كه بر پايهي نفاق بنا شده بود و تاكيد بر لزوم تعمير و عمران مساجدي كه با معيارهاي مقدس ساخته ميشود اشاره شده است.
سوره مباركه توبه نكات اخلاقي و اجتماعي بسياري دارد كه مهمترين آن قانونمند كردن روابط مسلمانان با كافران كه خارج از مرزهاي كشورهاي اسلامي هستند، مي باشد.
مخالفان اسلام دو گروهند، گروهي مشركان و گروهي كافران اهل كتاب، در اين سوره براي هر دو گروه و نحوه برخورد با آنها راهكارهايي پيشنهاد شده است. در مورد اهل كتاب قرآن در سورهي توبه راهكاري ارائه ميكند كه در اولين مرحله بايد انحرافات را به آنها گوشزد كرد و راه برطرف كردن آن را براي آنان بيان كرد زيرا اگر كافران قصد زندگي در سرزمينهاي اسلامي را دارند بايد ماليات پرداخت كنند، اما اسلام مشركان بتپرست را به رسميت نميشناسد و آنها در سرزمينهاي اسلامي تحمل نميكند.
پيام ديگر سوره توبه مربوط به اهل كتاب است كه اگر آنها قصد زندگي در سرزمينهاي اسلامي را داشتند مشكلي ندارد در صورتي كه ماليات مربوط به هزينههاي اجتماعي را پرداخت كنند.
سوره توبه يا برائت يك تحليل روانشناختي از مخالفان بيروني جامعهي اسلامي را بيان ميكند. گاهي مخالفت در حد تخلف از دستورات اسلامي است و گاهي در حد توطئه و همكاري با دشمنان خارجي است در اين سوره به هر دو نوع تخلف اشاره شده است كه نمونه آن تخلف كساني است كه در جنگ تبوك شركت داشتند كه پس از توبه با مهر و عطوفت و توبهپذيري پروردگار برخورد كردند.
زماني مخالفت در حد نفاق و يا همكاري دشمنان بيروني و كافران انجام ميشود مانند ساختن مسجد ضرار يا همكاري برخي از كفار با مسيحيان ايجاد شد كه آنها سعي داشتند درون جامعه اسلامي نفاق بيفكنند ولي پيامبر (ص) با آنها برخورد كرد و اين داستان در سوره توبه بيان شده است.
در فضايل سوره توبه از امام صادق روايت است هر كس سوره انفال و توبه را هر ماه قرائت كند هرگز نفاق بر او وارد نشده و از پيروان حضرت علي (ع) خواهد بود.
راز ماندگاری در گمنامی است
