محمد آشوري
جمعه 10 آبان 1392 4:28 PM
خلاصه : دكتر محمد آشوري، چهره تأثيرگذار عرصه هاي حقوقي ايران سال ۱۳۲۱ در قزوين به دنيا آمد. وي داراي مدرك دكتراي علوم جنايي از دانشكده حقوق پاريس با رساله «بازداشت موقت، مطالعه اي تطبيقي» به راهنمايي پروفسور لواسور به سال۱۳۵۰ است، در همين فاصله ديپلم حقوق تطبيقي اش را نيز از دانشگاه استرازبورگ دريافت كرد. آشوري در سال ۱۳۵۰ شمسي به تهران بازگشت و بلافاصله، تدريس در دانشگاه تهران را آغاز كرد. وي استاد پايه ۲۸ گروه علوم جزايي دانشكده حقوق و علوم سياسي است.
گروه : علوم انساني
رشته : حقوق
گرايش : علوم جنايي
تحصيلات رسمي و حرفه اي : تحصيلات ابتدايي و متوسطه را در زادگاه خويش به پايان رساندو پس از طي دوره هاي مقدماتي در سال 1338 وارد دانشكده حقوق، علوم سياسي و اقتصادي دانشگاه تهران شد. او در سالهاي تحصيل در دانشكده توانست رتبه اول علمي را به خود اختصاص دهد و در سال ۱۳۴۳ دوره كارشناسي حقوق را به پايان رساند. كسب مقام نخست در دوره ليسانس اين امكان را براي او كه دانشجوي مستعدي بود فراهم كرد تا براي ادامه تحصيل در مقطع دكتري، در فروردين ۱۳۴۴ به فرانسه اعزام شود و رشته تحصيلي علوم جنايي را برگزيند. او مدرك كارشناسي ارشد علوم جنايي دانشكده حقوق اكس مارسي در سال ۱۳۴۷ را دريافت كرد و مقطع دكترا را با رساله اي با موضوع «بازداشت موقت، مطالعه اي تطبيقي» به راهنمايي پروفسور لواسور در دانشكده حقوق پاريس به پايان برد و در همين فاصله ديپلم حقوق تطبيقي اش را نيز از دانشگاه استرازبورگ دريافت كرد. آشوري در سال ۱۳۵۰ شمسي به تهران بازگشت و به تدريس در دانشگاه تهران مشغول شد.
خاطرات و وقايع تحصيل : اخذ ليسانس حقوق قضايي با احراز رتبه اول ۱۳۴۲
استادان و مربيان : پروفسور لواسور از استادان وي در ددانشكده حقوق پاريس بودند.
مشاغل و سمتهاي مورد تصدي : از سمتهاي دكتر آشوري ميتوان به رئيس مؤسسه تحقيقات علوم جزايي و جرم شناسي، عضو انجمن بين المللي حقوقدانان فرانسه زبان، عضو كميته پژوهشي يونسكو در ايران، اشاره كرد . وي در سالهاي نخستين خدمتش سرپرستي دانشجويان دانشكده (معاونت دانشجويي كنوني) را بر عهده داشته است. در سالهاي بعد هم در پست معاونت مؤسسه حقوقي تطبيقي، مديريت گروه علوم جزايي و جرم شناسي، معاونت مالي - اداري دانشكده حقوق و علوم سياسي و راه اندازي مجدد مؤسسه تحقيقاتي علوم جزايي و جرم شناسي دانشگاه تهران نقش ارزنده اي داشته و دارد.
فعاليتهاي آموزشي : دكتر آشوري استاد پايه ۲۸ گروه علوم جزايي دانشكده حقوق و علوم سياسي است و تدريس آيين دادرسي كيفري تطبيقي - دوره دكتري، جرم شناسي - دوره دكتري، حقوق جزايي تطبيقي - دوره دكتري، آيين دادرسي كيفري ۱ و ۲ - دوره كارشناسي ارشد، جرم شناسي - دوره كارشناسي ارشد ،جامعه شناسي جنايي - دوره كارشناسي ارشد و ... استاد راهنما و مشاوره بيش از ۳۰۰ پايان نامه كارشناسي ارشد و استاد راهنما و مشاوره ۱۰ پايان نامه دكترا را بر عهده داشت است.
مراکزي که فرد از بانيان آن به شمار مي آيد : مشاركت فعال در راه اندازي دوره كارشناسي ارشد مجتمع آموزش عالي قم و دوره دكتري علوم جزايي و جرم شناسي دانشگاه تهران
ساير فعاليتها و برنامه هاي روزمره : دكتر آشوري تاكنون تعدادي طرح پژوهشي را در دانشگاه تهران عهده دار بوده ا ست كه برخي از آنها مانند «مهاجرت و جرم در حوزه قضايي كرج» و «جايگزين هاي زندان ...» به عنوان طرحهاي برگزيده دانشگاهي شناخته شده اند. همچنين بيش از ۲۰ مقاله تأليف شده و تعدادي مقاله ترجمه شده در نشريات داخلي و دو مقاله تأليفي براي نشريات علمي خارج از كشور را در كارنامه علمي خود دارد. تاكنون بيش از ۳۰۰ پژوهش كارشناسي ارشد و ۱۰ پژوهش دكتري به راهنمايي و مشاوره اوانجام شده است. در ضمن علاوه بر حضور او در كنگره ها و مجامع علمي داخلي و خارجي، مجموعه هاي حقوقي و قضايي كشورمان نيز از تجارب ارزنده علمي اش در تهيه پيش نويس لوايح «دادرسي اطفال و نوجوانان»، «مجازاتهاي اجتماعي» و ... و نيز در آموزش ضمن خدمت قضات سراسر كشور و همچنين دركميته ملي تحقيقات بين المللي علوم اجتماعي كه عضو آنجاست استفاده هاي فراوان كرده است. از ديگر اركان مهم فعاليتهاي علمي آشوري پرداختن به مسائل حقوقي زنان، كودكان و نوجوانان در پرتو مسائل اجتماعي آنهاست. منشأ اين آثار، نگرشي است كه در عين مكلف دانستن انسانها، به حقوق آنها نيز به عنوان يك اصل فراموش ناشدني تكيه دارد.
جوائز و نشانها : مجموعه دوجلدي «آيين دادرسي كيفري» تاليف دكتر آشوري د كه در سازمان سمت به چاپ رسيده در سال ۸۰ نيز به عنوان كتاب برگزيده دانشگاهي انتخاب شده است.
چگونگي عرضه آثار : تأليف بيش از ۲۰ مقاله و تعدادي مقاله ترجمه شده و چاپ در نشريات داخلي و دو مقاله تأليفي براي نشريات علمي خارج از كشور از جمله : حقوق متهم در قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران ،سياستهاي قضايي جديد در خصوص نوجوانان در جمهوري اسلامي ايران ، اهداف و چالشهاي دادرسي ويژه نوجوانان، نگاهي به حقوق متهم درحقوق اساسي و قانون آيين دادرسي دادگاه هاي عمومي و انقلاب در امور كيفري و ...
انجام طرح هاي پژوهشي همچون:بررسي سرقت اطفال و نوجوانان در تهران بزرگ، بررسي وضعيت كودكان خياباني در مشهد، همسركشي و انگيزه هاي آن در ۱۵ استان كشور ، عدالت، انصاف و مساوات از ديدگاه حقوق بشر و ...
برخي از كتب تأليفي او عبارتند از: آيين دادرسي كيفري (۲ جلد) ، جايگزينهاي زندان يا مجازاتهاي بينابين، عدالت كيفري، دفاع اجتماعي(ترجمه مشترك) ، نظامهاي بزرگ حقوق معاصر(ترجمه مشترك) و… از آثار دكتر محمد آشوري است.
آثار :
1 آيين دادرسي كيفري (۲ جلد)
ويژگي اثر : از مجموعه دوجلدي «آيين دادرسي كيفري» كه در سازمان سمت به چاپ رسيده در سال ۸۰ نيز به عنوان كتاب برگزيده دانشگاهي انتخاب شده است. آيين دادرسي ۱ براي دانشجويان رشته حقوق در مقطع كارشناسي به عنوان منبع اصلي درس «آيين دادرسي كيفري» تدوين شده است.در اين كتاب كليات و تحولات آيين دادرسي كيفري، نظامها و تحولات آيين دادرسي كيفري ، دعاوي ناشي از جرم، دعواي عمومي و دعواي خصوصي مورد بررسي قرار گرفته و در ضميمه نگاهي گذرا به يكي از شيوه هاي دادرسي كيفري پيشين يعني فرمان بزرگ كيفري اوت ۱۶۷۰ انداخته شده است. و اما آيين كيفري ۲ براي دانشجويان رشته حقوق در مقطع كارشناسي به عنوان منبع اصلي درس «آيين دادرسي كيفري ۲ (تحقيقات مقدماتي)» به ارزش ۲ واحد تدوين شده است. اين كتاب كه كتاب برگزيده دانشگاهي نيز شد، تحقيقات مقدماتي، اصول حاكم بر تحقيقات مقدماتي و جايگاه قاضي تحقيق (ديدگاه مقايسه اي) ويژگيهاي تحقيقات مقدماتي ، ويژگيهاي كلاسيك، افزايش تدريجي اختيارات مقام تعقيب در حقوق ايران، صلاحيت مراجع كيفري، صلاحيت برون مرزي در قانون مجازات اسلامي، صلاحيت برون مرزي در ارتباط با كنوانسيونها و قوانين ناظر به هواپيمايي، صلاحيت برون مرزي از ديدگاه حقوق فرانسه، صلاحيت درون مرزي مراجع كيفري، رد باز پرسان و قضات تحقيق، اقدامات تحقيقي و ضوابط لازم الرعايه، تحقيق از اصحاب دعوا، استماع اظهارات شهود، معاينات و تحقيقات محلي، تفتيش منزل و ضبط آلات و ادوات جرم، جايگاه پرونده شخصيت در تحقيقات مقدماتي، قرارهاي نهايي، قرارهاي تأميني ناظر به برخي حقوق و آزاديهاي متهم، بازداشت موقت، ادله اثبات جرم در قوانين موضوعه ايران (قبل و بعد از انقلاب) و بسياري مبحث مهم حقوقي ديگر را نيز در بر دارد. آشوري تحقيق و تدريس را در كنار هم پيش برده و ازاستادان شاخص و پژوهندگان نمونه حقوق ايران شده است.
2 اصول محاكمات جزايي سوريه
3 جايگزينهاي زندان يا مجازاتهاي بينابين
4 حقوق بشر و مفاهيم مساوات، عدالت و انصاف
ويژگي اثر : در كتاب «حقوق بشر و مفاهيم مساوات، انصاف و عدالت» گروهي از نويسندگان حوزه حقوق، زير نظر دكتر محمد آشوري، به كار تأليف و پژوهش پرداختند و مجموعه اي را بوجود آوردند كه از منابع مهم علم حقوق در ايران است.كتاب حاضر در چهار بخش تدوين شده است. بخش نخست «فلسفه عدالت» نام دارد كه نوشته دكتر حسين بشيريه است. از آنجا كه بحث هاي مربوط به عدالت از اساسي ترين مباحث مربوط به فلسفه اخلاق، سياست و حقوق است در بخش نخست اين تحقيق به فلسفه اخلاق پرداخته شده است. ديدگاه هاي ماقبل مدرن، ديدگاه هاي عصر تجدد كلاسيك(سنت هابزي و سنت كانتي) ،ديدگاه هاي رايج در قرن بيستم پيرامون بحث عدالت و نقد و بررسي آنها، مباحث مطروحه توسط دكتر بشيريه در اين بخش است. تحول جوامع و تكامل آنها به تدريج ديدگاه هاي جديدي را در مورد عدالت مطرح كرد. اگر عدالت مسأله اي طبيعي نيست آيا احساسات اخلاقي و عدالت طلبانه را بايد از عقل استنتاج كرد يا آنها حوزه خاص و جداگانه اي دارند؟ پاسخ به اين پرسش و بسياري از پرسشهاي مرتبط ديگر از ديدگاه فلسفي،مذهبي و حقوقي يكسان نيست. «نگاهي به مفاهيم مساوات، انصاف و عدالت از ديدگاه اخلاق و حقوق اسلامي» عنوان بخش دوم اين اثر است كه توسط عبدالمجيد يزدي به نگارش درآمده است. با توجه به اين كه از ديدگاه مذهبي قوانين الهي عين عدالت تلقي مي شود و قوانيني عادلانه اند كه هماهنگ با قوانين الهي باشند؛ بررسي مفاهيم عدالت، انصاف و مساوات از ديدگاه حقوق بشر اسلامي موضوع بخش دوم اين اثر است. اين بخش كه مبسوط تر از بخش نخست است شامل سه فصل با عناوين«مساوات»،«انصاف» و «عدالت» است و تعريف مساوات، مساوات از ديدگاه قرآن، مساوات از ديدگاه روايات، انواع تساوي ها، تساوي، تكويني و تساوي تشريعي، موارد تساوي( از جمله تساوي در خالق،تساوي در علت خلقت، تساوي در كرامت ذاتي و...)، تساوي زن و مرد و فلسفه مساوات اسلامي، انصاف از ديدگاه قرآن و روايات و عدالت از ديدگاه قرآن و روايات از مباحث مطروحه در اين فصول است. «برسي مفاهيم عدالت و انصاف از ديدگاه قانون اساسي جمهوري اسلامي» مبحث اصلي بخش چهارم كتاب است كه توسط دكتر سيد محمد هاشمي تأليف شده است.
5 دفاع اجتماعي
ويژگي اثر : (ترجمه مشترك)
6 عدالت كيفري
7 نظامهاي بزرگ حقوق معاصر
ويژگي اثر : (ترجمه مشترك)
منابع :
1بانك رسانه ها، روزنامه ايران، 23-12-1384، "كيفر و عدالت!"
از همه دل بریده ام،دلم اسیر یک نگاست،تمام آرزوی من زیارت امام رضـــــــــاست
