اصطلاحات سياسی

جهانی شدن

جهانی شدن یک مفهوم متعارف و طبیعی است که بالضروره فاعل مشخص ندارد. پروسه در واقع سیر طبیعی جوامع بشری را درباره یک موضوع تبیین می‌کند، یک واقعیت است.  "جیمز روزنا "و بر این باور است که جهانی شدن به عنوان یک پروسه، زمینه‌ساز شکل متفاوتی از یکپارچگی جهانی است.

از این منظر جهانی شدن فرایندی است که در اثر توسعه تکنولوژی اطلاعات و ارتباطات الکترونیک موجب فشردگی و تراکم جهان و تقویت خودآگاهی جمعی در میان ابناء بشر می‌گردد. جهانی شدن به عنوان یک پروسه امری برآمده از تاریخ، فرایندی ریشه‌ای و فراگردی وسیع، گسترده و همه‌جانبه در عرصه‌های مختلف سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی است که مرزهای ملی را در می‌نوردد و به عنوان واقعیتی در حال تکوین و تکامل و همچون رودی خروشان و در حال حرکت پرشتاب می‌گذرد و زمان و مکان را می‌فشرد و به یکدیگر نزدیک می‌سازد.

جهانی شدن فرهنگی متضمن جریان آزاد عقاید، اطلاعات، تصورات و دانش‌ها است که با در نظر گرفتن همه ابعاد زندگی ذهنیت‌ها و عینیت‌ها را تحول می‌بخشد و با انسجام ارگانیکی جهان تبدیل آن به  "مای بزرگ"در اثر وابستگی اجزای جهان ناشی از ارتباطات شبکه‌ای، گشودگی فرهنگی و تمایل فرهنگ‌ها به اقتباس از یکدیگر را به ارمغان می‌آورد.[1]

جهانی‌سازی:

جهانی‌سازی یا جهان‌گرایی؛ طرح و مهندسی اجتماعی در سطح کلان سیستمی است که ایدئولوژی هژمونیک غرب را به تصویر می‌کشد و با تکیه بر بنیادهای نئولیبرالیسم و پست مدرنیسم، درصدد فراگیر کردن شیوه زندگی آمریکایی و غربی‌سازی انسان‌ها و توزیع فرهنگ مصرف و جنسیت است. غرب در این رویکرد سعی دارد با بهره‌گیری از فناوری ارتباطات ماهواره‌ای و رسانه‌های ارتباطی جمعی و از رهگذر یکسان‌سازی فرهنگی و یکپارچه‌سازی ارزشی، فرهنگ جهانی و استعلایی غرب را تحمیل و تک‌هنجاری آمریکا در امپراطوری جهانی را قطعی کند.[2]

در این دیدگاه، پروژه جهانی‌سازی مفهومی است که بالضروره فاعل می‌طلبد و آن را یک برنامه از قبل طراحی شده برای سلطه قدرت‌های برتر می‌داند و به آن پروژه اطلاق می‌شود. بنابراین، نگاهی توطئه‌ محور به این پدیده دارد.

در مجموع دو نوع پروژه قابل تمایز است:

الف) پروژه جهانی‌سازی که از سوی آمریکا دنبال می‌شود و جهانی شدن را همان آمریکایی شدن می‌داند.[3] جهانی‌سازی، نفی دیگران و نفوذ در فرهنگ‌های دیگر است، در واقع جهانی شدن در راستای تداوم غربی‌سازی جهان است

ب) شکل دوم پروژه، از سوی جهان اسلام است که می‌کوشند یا باید بکوشند با جهانی شدن به مثابه یک پروژه برخورد کنند و با پروژه بومی خود به تأثیرگذاری‌های جهانی شدن در اشکال مختلف جهت بدهند.

 

گردآوری : رسول مومنی

[1]- فصلنامه مطالعات ملی، جهانی شدن و هویت ملی، شماره 5، پاییز 1379، ص 72.

[2]- دهشیری، همان، ص 73.

[3]- گفتگو با فوکویاما، جام جم، 7 مهر 1381، ص 8.
 

بر گرفته از هادی

http://www.hadinews.ir/?q=node/443