تسونامی
سه شنبه 2 آذر 1389 10:11 AM
| تسونامی Tsunami واژهای ژاپنی است که از واژههای Tsu به معنی بندر و nami به معنای موج ترکیب شده است. |
 |
|
 |
|
نظیر آتشفشان و زلزله ، تسونامی نیز خودبهخود اتفاق نمیافتد بلکه عواملی باعث بروز آن میشوند. زمین لرزهها امواجی هستند که از صخرهها و خاک عبور مینمایند، اما تسونامیها امواجی هستند که در داخل آب حرکت میکنند و همواره نیرویی برای به حرکت درآوردن آنها مورد نیاز است. اکثر مواقع زمین لرزه این نیروی محرک و مورد نیاز را با بالا و پایین بردن و یا با لایه لایه کردن کف دریا به وجود میآورد، یا بین دو قسمت آن فاصله میافتد، امواج سهمگینی ایجاد میشوند که مسافتهای بسیار طولانی را طی میکنند تا انرژی حاصله از زمین لرزه را تماماً مصرف نمایند.
 |
|
در طول مدت هشت سال دوازده بار امواج ناشی از انفجار بمب هستهای و ده تسونامی در اقیانوس آرام به ثبت رسیده است. تشابهات امواج ایجاد شده نشان میدهد که تسونامی نظیر امواج ناشی از انفجار بوسیله یک قوه محرک که بالا و پایین شدن کف دریاست ایجاد میشود. به نظر میرسد که تسونامی در مواقعی که قدرت زلزله حدود 6.5 و در فاصله سی مایلی از سطح آب باشد بوجود میآید، زیرا فقط چنین زلزلهای میتواند سبب جابجایی سطح کره زمین شود.
دانشمندان نسبت به فعل و انفعالاتی که باعث تسونامی میشوند، نظری ندارند زیرا تسونامی در فاصله دوری از سطح دریا که بسیار مشکل و حتی غیرممکن است که بتوان فهمید چه چیزی در آنجا اتفاق میافتد، ایجاد میشود. به هر حال در مورد آنچه که این امواج پس از بوجود آمدن انجام میدهند، حقایق و مطالب بسیاری میدانیم.
یکی اینکه سرعت حرکت آنها در دریای باز باور نکردنی است. در چنین محلی یک تسونامی میتواند با سرعت 600 مایل در مساحت حرکت کند و نحوه عمل آن درست مثل حالتی است که از انداختن سنگ در داخل آب ایجاد میشود یعنی به ترتیب دوایری بوجود میآید که از مرکز یعنی نقطه فرود آمدن سنگ در آب دور میشوند تا به یک خط ساحلی برسند و یا در یک محوطه باز از بین بروند.
در یک دریای باز تسونامی ممکن است فاصله پنجاه مایل از یک موج به موج دیگر را با ارتفاع تنها 2 پا طی کند و به همین دلیل بیشتر کشتیهایی که از آن ناحیه عبور میکنند متوجه وجود آن نمیشوند. صیادان ژاپنی که صبح از خانه خارج شده و عصر به شهرهای خود بازگشتهاند در کمال تعجب مواجه با خرابیهای تسونامی شدهاند زیرا هنگامی که امواج کوتاه به قسمتهای کم عمق میرسند پنجاه پا به طول آنها اضافه میشود و حتی در اثر برخورد به ساحل ممکن است به صد پا یا بیشتر نیز برسند.
با توجه به نیروهایی که عامل بروز تسونامی میشوند طول مدت این امواج بین پنج الی شصت دقیقه و حتی بیشتر متغیر است. در طول یک یا دو ساعت 3 الی 5 نوسان و یا موج بزرگ ایجاد میشود و سپس حتی چندین روز قبل از آرام شدن مجدد دریا این امواج کمکم از بین میروند.
 |
|
تسونامی نسبت به زمین لرزه دارای خطر کمتری است. زیرا قبل از وقوع ، نشانههایی را بروز میدهد. اما در میزان قربانیان برجای مانده این دو کاملا به هم شبیه هستند. اگرچه در این زمینه دانشمندان به موفقیتهای چشمگیری دست یافتهاند ولی هنوز مسایل بسیاری در مورد این امواج مرگآور که بلافاصله بعد از وقوع زمین لرزه در عرصه دریاها ظاهر میشوند، حل نشده ، باقیماندهاند.
