«أَ لَمْ تَرَوْاْ أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُم مَّا فىِ السَّمَاوَاتِ وَ مَا فىِ الْأَرْضِ وَ أَسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَهُ ظَاهِرَةً وَ بَاطِنَةً وَ مِنَ النَّا
سِ مَن يجَُادِلُ فىِ اللَّهِ بِغَيرِْ عِلْمٍ وَ لَا هُدًى وَ لَا كِتَابٍ مُّنِير» (لقمان/20) «آيا نديدهايد كه خدا هر چه را كه در آسمانها و زمين است رام شما كرده است و نعمتهاى خود را چه آشكار و چه پنهان به تمامى بر شما ارزانى داشته؟ و پارهاى از مردم بىهيچ دانشى يا راهنمايى و كتاب روشنى، درباره خدا جدال مىكنند.»
يكى از مصاديقى كه براى «نعمت ظاهر» و «نعمت باطن» ذكر شده «امام ظاهر» و «امام غايب» است. محمد بن زياد ازدى مىگويد: از سرور خودم امام موسى بن جعفرعلیه السلام درباره كلام خدا «وَاَسبَغَ عَلَيكم...» پرسيدم. حضرت فرمود: نعمت ظاهرى امام ظاهر است و باطنى امام غايب. گفتم: آيا در ميان ائمه كسى هست كه غايب شود؟ فرمود: آرى شخص او از ديدگان مردم پنهان مىشود، اما ياد او از قلوب مؤمنان غايب نمى شود.
پیامها
1. تمام آفريدهها، هدفدار و براي بهره گيري انسان هستند (سَخَّرَ لَكُمْ).
2. نعمتهاي الهي، هم گسترده و فراوان هستند (أَسْبَغَ) و هم در دسترس بندگان (عَلَيْكُمْ) و هم متنوع (ظَاهِرَةً وَبَاطِنَةً).
3. سراسر زندگي انسان را نعمتهاي الهي پوشانده است؛ نعمتهاي ظاهري و باطني. پس مراقب باشيم در هر لحظه انديشه کنيم و نعمتهاي ظاهري، ما را از نعمتهاي باطني غافل نکند (أَسْبَغَ عَلَيْكُمْ نِعَمَهُ ظَاهِرَةً وَبَاطِنَةً).
4. «نعمت»، چيزى است كه موافق سرشت آدمى باشد و او را در رسيدن به كمال يارى كند. اينكه «امام غايب» به «نعمت باطنى» تشبيه شده، به اين دليل است كه هر چند غيبت او مشكلاتى را به همراه دارد؛ ولى در تكامل انسان نیز اثر خاصى دارد كه انسانها نبايد از آن غافل شوند؛ مانند امتحان ويژه، پاداش فراوان و... .
5. «امام غایب»، «نعمت» است؛ از اين رو بايد امكان بهره بردن از او فراهم باشد. غيبت امام براى مؤمن، تنها پنهان بودن از چشم است، نه قلب و لذا ياد او هميشه در قلب مؤمن هست و همين عامل پويايى و تلاش او است.
كمال الدين و تمام النعمة، ج 2، ب 34، ح 6.