مبحث پنجم:خود آگاهی چیست؟

خود آگاهی چیست؟ توضیح مهارت اول از مهارت های ده گانه

هر یک از ما در زندگی موفقیت هایی را کسب کرده ایم که ناشی از توانایی ها و استعدادهای مان است که آجرهای ساختمان اعتماد به نفس ما را تشکیل می دهد . اعتماد به نفس هم مانند خودپنداره و عزت نفس در تعاملات اجتماعی شکل می گیرد .کسب مهارت خودآگاهی نقش مهمی در سلامت و بهداشت روان ما دارد . اولین جزء خودآگاهی شناخت ویژگی ها و صفات خویش است . یک قسمت با اهمیت از نحوه نگریستن به خودمان عبارت است از : ارزیابی مثبت و منفی راجع به خودمان . این نحوه نگرش به خود عزت نفس ما را می سازد . شکل گیری عزت نفس و خودپنداره در ما از دوران کودکی آغاز می شود . دومین جزء از خودآگاهی شناخت توانایی ها استعدادها و پیشرفت های مان است . یکی دیگر از اجزای خودآگاهی تصویر واقع بینانه ای است که از خود داریم . پذیرفتن خود واقعی و هم سو کردن آن با ایده آل تصویری که ما دوست داریم و می خواهیم مانند او باشیم نیازمند تمرین و کسب مهارت خودآگاهی است . جزء چهارم خودآگاهی شناخت افکار ارزش ها و باورهای مان است . مجموعه افکار ما باورهای ما را می سازند و مجموعه ای از این باورها ارزش ها ی ما را به وجود می آورند . در حقیقت افکار باورها و ارزشها ی ما چارچوب و ساختار ذهنی ما را تشکیل می دهد و ما بر اساس این چارچوب یا ساختارهای ذهنی اطلاعات دریافتی از محیط پیرامون را پردازش می کنیم و بر مبنای آن به دنیا و محیط پیرامون مان نگاه می کنیم و در خصوص دیگران خودمان و محیط اجتماعی خود رفتار و قضاوت می کنیم آخرین جزء و مهم ترین جزء خودآگاهی که رابطه تنگاتنگی با دیگر اجزای آن دارد شناخت احساس رضایت و نارضایتی ما از خودمان زندگی خود یا احساس تغییر است . شناخت اشتباه ها نقاط ضعف نارضایتی ها و شکست ها اولین قدم در جهت شناخت تغییر و اقدام در جهت رفع و اصلاح آن است . از آن جا که نوع رفتار ما ناشی از احساسات افکار و نگرش ها نوع برداشت ها طرز تلقی باورها و میزان اعتماد به نفس و عزت نفس ماست کسب مهارت خودآگاهی عامل مهمی در ارتباطات موفقیت ها و شکست های مان به شمار میرود . این توانایی عاملی است که موجب می شود افکار ما به توانمندی ها و نقاط مثبت مان معطوف شود . بطور کلی کسب مهارت خودآگاهی منشا رفتارهای سازنده مفید مسوولانه و احترام به خود است در آموزش مهارت های زندگی برای این که کودک بتواند از خود ارزیابی مثبتی داشته باشد و خود را با ارزش بداند باید از خصوصیات مثبت توانایی ها زیبایی ها و استعدادهای خود آگاه بوده و به آن ها ارج نهد و از این ویژگی ها احساس خوشحالی و رضایت کند . علاوه بر این کودک باید قادر باشد به طور واقع بینانه محدودیت ها کاستی ها و ناتوانی های خود را ببیند و آن ها را به عنوان قسمتی از خود بپذیرید و از وجود آن ها شرمنده نباشد . قبول اشتباه ها و یادگیری از آن یکی دیگراز نکاتی است که باعث افزایش عزت نفس و کسب مهارت خود آگاهی درکودکان و نوجوانان می شود . حضرت علی ( ع ) می فرماید : من عرفه نفسه فقد عرفه ربه . یعنی هر کسی خودش را شناخت خدایش را خواهد شناخت . این در حالی است که در دهه های اخیرروان شناسان در بررسی اختلال های رفتاری و انحراف های اجتماعی به این نتیجه رسیده اند که بسیاری از اختلال ها و آسیب ها در ناتوانی برخی افراد در تحلیل های خود از موفقیت ریشه دارند . برای اکثر ما توصیف ویژگی های اخلاقی و رفتاری خودمان برای دیگران کار سخت و دشواری است . به عنوان مثال ممکن است پاسخ به این سوال که چه کسی هستیم سخت و دشوار باشد . اکثر ما فقط در مورد ویژگی های کلی و عمومی خود از جمله سن جنسیت وضعیت شغلی و ..... خود صحبت می کنیم و از ویژگی های شخصیتی و رفتاری خود اطلاعات کافی و مناسبی نداریم . مثلا نمی دانیم که چه کارهایی را می توانیم خوب انجام دهیم ؟چه ویژگی های اخلافی منفی داریم ؟ علایق و اولویت های زندگی ماچیست ؟ چه چیزهایی ما را ناراحت یا خوشحال می کند ؟ رشد خود آگاهی به ما کمک می کند تا دریابیم که تحت فشار روانی قرار داریم یا نه و این معمولا پیش شرط و شرط ضروری برای روابط اجتماعی و روابط بین فردی موثر و همدلانه است .

لطفا خودتان را وزن كنید !!!



امام علی (ع) فرمود:

عِبَادَ اللهِ، زِنُوا أَنْفُسَكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ تُوزَنُوا،


ترجمه فارسی:

ای بندگان خدا! خودتان را وزن كنید و بسنجید قبل از آنكه

شما را وزن نمایند و بسنجند


ترجمه انگلیسی:

O' creatures of Allah weigh yourselves before you are weighed


نهج البلاغه- خطبه 90