پاسخ به:مکانیک و تعمیر خودرو
شنبه 3 فروردین 1392 5:38 AM
واحد دانش و تکنولوژی تبیان زنجان
الف) کلاچ هايي که با استفاده از نيروي عضلاني، قطع و وصل ارتباط را انجام مي دهند. در موارد لزوم، براي صرف نيروي کمتر از وسايل کمکي هيدروليکي يا هوايي نيز استفاده مي کنند. اين کلاچ ها در انواع زير دسته بندي مي شوند:
۱) کلاچ هاي يک صفحه اي با فنرهاي مارپيچي مانند کلاچ ميني بوس و اتوبوس
۲) کلاچ هاي يک صفحه اي با فنر ديافراگمي مانند کلاچ خودروهاي پرايد، پيکان، پژو و زانتيا
۳) کلاچ هاي دوصفحه اي با هر دو نوع فنر مانند کلاچ تراکتور
۴) کلاچ هاي چند صفحه اي مانند کلاچ موتورسيکلت
ب) کلاچ هايي که عمل قطع و وصل ارتباط را به طور خودکار انجام مي دهند. از اين گروه انواع کلاچ هاي زير بيشتر به کار مي روند:
۱) کلاچ هاي وزنه اي
۲) کلاچ هاي هيدروديناميکي
۳) کلاچ هاي الکترومغناطيسي
۴) کلاچ هاي ترکيبي که مجموعه اي از انواع کلاچ هاي ذکر شده اند.
گفتني است در اين دسته بندي، زمينه استفاده در صنايع خودروسازي موردنظر بوده است، در حالي که در صنايع ماشين سازي از انواع ديگر کلاچ ها که در آنها نيرو
به کمک چرخ دنده، چنگک، فلانچ اتصال و ميله انتقال مي يابد، استفاده مي شود.
امروزه کلاچ هاي يک صفحه اي با فنر خورشيدي در خودروهاي سواري به طور گسترده اي مورد استفاده قرار مي گيرند. هر مجموعه اي از اين کلاچ ها شامل ديسک کلاچ، صفحه کلاچ و بلبرينگ کلاچ است که به مجموعه آن کيت کلاچ گفته مي شود و توسط سيستم هاي محرک مختلفي از جمله سيستم هيدروليکي يا سيمي و به کمک اهرم کلاچ، نيروي پدال را منتقل مي کند. قطعات کليدي ديسک کلاچ شامل فنر خورشيدي يا ديافراگمي، صفحه فشاري، پوسته خارجي، فنرهاي برگي و قطعات اصلي صفحه کلاچ شامل توپي، کفشک يا لنت، صفحه ضربه گير، فنرهاي پيچشي و همچنين بلبرينگ کلاچ متشکل از دو بخش بلبرينگ و پوسته است.
در اين وضعيت فنر خورشيدي، صفحه فشاري را به طرف جلو فشار مي دهد و لنت صفحه کلاچ را به فلايويل مي چسباند و به اين ترتيب حرکت رفت و برگشتي پيستون هاي موتور که به گشتاور پيچشي در ميل لنگ تبديل مي شود، با چرخش فلايويل، مجموعه کلاچ را مي چرخاند. سپس گشتاور اصطکاکي صفحه کلاچ به توپي مي رود و از طريق دنده هاي داخلي آن (هزار خاري) به شفت ورودي جعبه دنده و سپس به ديفرانسيل انتقال مي يابد تا تقسيم دور شود و به چرخ ها انتقال يابد.
در اين وضعيت نيروي پدال (نيروي پاي راننده) توسط اهرم بندي از طريق سيستم هيدروليکي (پمپي) و يا مکانيکي (سيمي) به شکل جابه جايي در دو شاخه کلاچ و حرکت محوري در بلبرينگ کلاچ به بلبرينگ انتقال مي يابد. بلبرينگ کلاچ قسمت داخلي فنر خورشيدي را به جلو فشار مي دهد (اعمال نيروي جدايش) و فنر خورشيدي که روي پوسته ديسک حالت الاکلنگي دارد، صفحه فشار را به عقب مي کشد و فاصله اي چندميلي متري ميان صفحه فشاري، فلايويل و لنت هاي دوطرف صفحه کلاچ ايجاد مي کند و امکان انتقال گشتاور اصطکاکي را از بين مي برد و با برداشتن بار از جعبه دنده، تعويض دنده را ميسر مي کند. با آزاد کردن پدال کلاچ، فنر خورشيدي به حالت اوليه برمي گردد و به سرعت نيروي گيرش را در صفحه کلاچ ايجاد مي کند. عمل اتصال صفحه فشاري به پوسته کلاچ توسط فنرهاي برگي انجام مي شود.
هنگام اتصال صفحات به يکديگر، به دليل شوک ناشي از گشتاور موتور و نيز دور کم چرخ دنده هاي گيربکس، صفحه ضربه گير که با پرچ لنت ها را در محل خود نگه مي دارد، نقش يک کوسن يا بالشتک را ايفا مي کند و با جمع شدن، پايداري سيستم را در اين مرحله افزايش مي دهد. همچنين در زمان جدا شدن صفحات از يکديگر، اين فنر که قبلاً به علت نيروي گيرش فشرده شده بود، باز مي شود و اجازه مي دهد قطع گشتاور در زمان طولاني انجام شود و خلأ گشتاور در سيستم به وجود نيايد. فنرهاي پيچشي صفحه کلاچ که با اهرم بندي خاصي داخل صفحه نصب شده اند، زماني وارد عمل مي شوند که مي خواهيم گشتاور موتور را به جعبه دنده منتقل کنيم.
در اين هنگام گشتاور محرک موتور تمايل به چرخاندن سيستم و گشتاور مقاوم جعبه دنده و اجزاي بعدي انتقال قدرت از جمله ميله گاردان، ديفرانسيل و غيره تمايل به نگه داشتن سيستم دارند، اين دو گشتاور که خلاف جهت هم اثر مي کنند (اولي روي لنت ها و دومي روي چرخ دنده هاي توپي صفحه کلاچ اثر مي کند) ممکن است صفحه کلاچ را دچار گسيختگي و خم شدن کنند و يا از حالت
تختي خارج کنند. براي جلوگيري از عيوب گفته شده، فنرهاي پيچشي به صفحه کلاچ امکان چرخيدن در محل خود در حدود صفر تا ده درجه را مي دهند (اهرم بندي به گونه اي است که حرکت پيچشي صفحه کلاچ حول محور توپي، به صورت نيروي فشاري روي سطوح انتهايي فنرها اعمال مي شود) و سپس با نيروي عکس العمل فنرها، صفحه به حالت اوليه باز مي گردد و به اين ترتيب انتقال حرکت و گشتاور به نرمي و سهولت انجام مي شود. براي عملکرد نرم سيستم در اين حالت، در بعضي خودروها از چند نوع فنر با خصوصيات فنري و طول هاي مختلف استفاده مي کنند تا در درجات پيچش مجموعه، به مرور و با توجه به ضريب فنريت خود، درگير شوند و ضربه گيري و انتقال نيرو و گشتاور به گونه اي مناسب تر صورت گيرد. علاوه بر حالت Drive که دور بالاي موتور را نسبت به سيستم انتقال قدرت شاهديم، وضعيت Over-Drive نيز مطرح است.
زماني که خودرو در سراشيبي تندي قرار مي گيرد و با دنده سنگين حرکت مي کند يا وقتي که از دنده معکوس استفاده مي کنيم، (گشتاور بالاتر بخش متحرک خودرو) بخش توپي صفحه کلاچ تمايل به چرخش و بخش لنت ها تمايل به ايستادن دارند که در اين وضعيت، فنرهاي پيچشي در خلاف جهت، فشرده مي شوند و همان ضربه گيري و تعادل در انتقال قدرت اتفاق مي افتد.
در حالت نيم کلاچ کردن، صفحه کلاچ در وضعيت نيمه آزاد، مابين فلايويل و صفحه فشاري ديسک قرار مي گيرد تا بتواند بدون وارد آوردن فشار زياد به موتور، گشتاور پيچشي زيادي را منتقل کند و در صورتي که چرخ ها به گشتاور بالايي براي حرکت نياز داشته باشند و موتور جوابگوي آن نباشد، باز هم بکسباد کردن لنت ها سبب قطع ارتباط ناقص مي شود و از خاموش شدن موتور جلوگيري مي کند. اين وضعيت را هنگام شروع به حرکت کردن خودرو نيز مي توان مشاهده کرد.
طراحي و ساخت قطعات سيستم کلاچ براي حصول اطمينان از وجود مقدار لازم نيروي گيرش و جدايش موردنياز عملکرد سيستم و نيز پايايي آن انجام مي گيرد، به همين دليل توجه ويژه به پارامترهاي ابعادي و عملکردي قطعات کليدي سيستم، از اهميت ويژه اي برخوردار است تا بتواند ارتباط مناسبي بين موتور و جعبه دنده پديد آورد. هر چند که در حال حاضر تکنولوژي توليد قطعاتي چون فنر خورشيدي، لنت کلاچ، صفحه ضربه گير، بلبرينگ و غيره به علت پروسه بسيار پيچيده آن و استفاده از فناوري ساخت دقيق و گران قيمت، در داخل کشور با کيفيت پاييني امکان پذير بوده و مستلزم صرف هزينه هاي فراوان و دانش فني بالايي است، ولي با توجه به رشد قابل توجه دانش فني کلاچ در سال هاي اخير، اميد مي رود کشور ايران راه خود را براي حضور در کنار کلاچ سازان معتبر جهاني هموار کند.
کریمی که جهان پاینده دارد تواند حجتی را زنده دارد
دانلود پروژه و کارآموزی و کارافرینی
