واحد دانش و تکنولوژی تبیان زنجان

اكثريت سيستم هاي خنك كننده خودروهاي سواري و سنگين داراي يك سيال هستند كه با گردش در اطراف موتور، بخش اعظم گرماي ايجاد شده را جذب و به بيرون منتقل مي سازند. ساده ترين، ارزان ترين و در دسترس ترين سيال شناخته شده، آب است.

اما به دلايلي چند از جم له محدوديت استفاده در دماهاي خاص (عموما بين ٥ تا ٦٠ درجه سانتي گراد ) و ايجاد زنگ زدگي در قطعات فلزي اين سيال به تنهايي پاسخگوي نياز سيستم نبوده و نقاط ضعف آن به طريقي جبران مي شود.

در سيستم هاي خنك كننده، مخلوطي يكسان از آب و ماده ضديخ با فرمولاسيون شيميايي خاص استفاده مي شود كه علاوه بر پايين آوردن دماي انجماد سيال تا كمتر از ٣٥ - درجه سانتيگراد، موجب افزايش نقطه جوش تا بيش از ١١٢ درجه سانتيگراد و نيز جلوگيري از خوردگي و زنگ زدگي مي شود . لذا برخي از را ب راي محصول خود انتخاب « ضديخ - ضدجوش - ضدزنگ » توليدكنندگان اين تركيب شيميايي نام مي نمايند.

مشابه هر تركيب شيميايي ديگر، ضديخ از عناصر و مواد گوناگوني تشكيل يافته است كه با گذشت زمان و محدوديت هاي زيست محيطي و قوانين وضع شده در اين زمينه، روز به روز شرايط سخت تري براي توليدكنندگان معتبر، عاري « ضد يخ- ضد جوش » توليدكنندگان اين تركيب به وجود مي آيد. امروزه فرآورده از فلزات سنگيني همچون باريم و تركيبات مضري از قبيل بوراكس مي باشد كه مصرف كننده در هنگام خريد بايستي به اين نكته دقت نمايد.

نكاتي كه در هنگام استفاده از ضد يخ بايد به آن توجه داشت:

-عمر مفيد ضديخ برحسب زمان و شرايط كاري متغير مي باشد. زمان مناسب تعويض ضديخ دو سال، توصيه مي شود.

-رنگ ضديخ ربطي به كيفيت آن نداشته و سازندگان براي مشخص كردن محصولات خود از رنگ هاي گوناگوني استفاده مي نمايند.

- همرنگ بودن ضديخ ها دليلي بر كيفيت يكسان آنها نيست ، بنابراين از مخلوط كرد ن آنها بايد جدًا اجتناب كرد.

- در مورد نسبت صحيح رقيق سازي نيز بايد به دستورالعمل سازندگان توجه نمود . بهترين كارايي ضديخ - ضدجوش تركيب آن به نسبت يك به يك با آب است.

- اگر عمل مخلوط سازي به نسبت يك به يك با آب صورت گيرد، ضد يخ - ضد جوش تا دماي ٣٨ –درجه سانتيگراد نقطه انجماد مخلوط را پايين خواهد آورد.

- در مورد رقيق سازي نيز بايد به دستور العمل سازندگان توجه كرد . اگر غلظت ضديخ بيشتر از مقدار توصيه شده باشد، امكان خرابي واترپمپ و افزايش خوردگي وجود دارد . همچنين اگر غلظت ضديخ كمتر از حد توصيه شده باشد، موجب افزايش نقطه انجماد و يخ زدن آن در مجاري سيستم رادياتور مي شود.

- بايد به اين نکته توجه شود كه كيفيت آب استفاده شده در رقيق سازي ضد يخ، مهم است . حتي المقدور بايد از آب با املاح كم استفاده كرد.

- سطح سيال بايد دائما كنترل شود تا از ميزان مشخص شده كمتر نباشد.

- ضد يخ ها معمولا كف توليد نمي كنند. مشاهده كف مي تواند به علت وارد شدن هوا به سيستم و سوراخ شدن بخش مكش واترپمپ باشد . در اين صورت بايد رادياتور را كاملا تخليه كرده و تمامي لوله هاي رابط، واشرها، بست ها و ترموستات را بررسي و نسبت به تعمير قطعات معيوب اقدام كرد.

پيش از افزودن ضديخ در سيستم خنك كننده بايد از سلامت و كارايي قسمت هاي مختلف سيستم خنك كاري مانند ترموستات، پمپ آب، شيلنگ ها و درب رادياتور مطمئن شد . با بازكردن بست اتصال خروجي از ترموستات و شيلنگ لاستيكي بايد تمام مسير گردش ضديخ، با آب يا محلول هاي ويژه ، شست وشو و تميز شود . بدنه بيروني رادياتور به وسيله برس پلاستيكي نرم با محلول آب و صابون شسته مي شود تا عبور هوا از ميان پره هاي رادياتور بهتر انجام شود.

با توجه به عدم مصرف اتانول، اغلب ضديخ هاي موجود، پايه اتيلن گليكول و پروپيلن گليكول دارند و بدين لحاظ طبقه بندي خاصي از نظر نوع تركيبات وجود ندارد و تنها از نظر درصد تركيبات تفاوتهايي در انواع ضديخ وجود دارد . محصول مورد نظر مايعي است سمي و چون مونو اتيلن گليكول به خودي خود بيرنگ و بي بو ميباشد، در طول فرايند توليد يك مرحله افزودن انديكاتور وجود دارد تا ضد يخ توليدي به رنگ سبز مايل به آبي درآيد و به اين ترتيب از مايعات مشابه مانند آب قابل تشخيص گردد . بر خلاف اكثر محصولات مايع پتروشيمي، اين ماده در شرايط محيط امكان انفجار آتش سوزي ندارد و به همين دليل ايمني انبار در ساختمان خود به راحتي در آب به صورت OH كردن آن بالا ميباشد . مونو اتيلن گليكول به دليل داشتن صددرصد حل ميشود و بر اثر مرور زمان دوفازي نخواهد شد.

محصول فوق الذكر چون به طور معمول در سيستم آب خنك كننده موتورهاي ماشين كاربرد دارد و از طرفي مونو اتيلن گليكول به شدت خورنده مي باشد، در دماي بالا نزديك سيلندر و حتي در داخل رادياتور (AntiOxidant) ميتواند ايجاد خوردگي، سوراخ و پوسيدگي كند . به همين علت از مواد ضد خورندگي استفاده مي كنند تا در مقابل اكسيد شدن فلزات مختلف موجود در طول مسير جريان آب خنك كننده، مقاومت ايجاد نموده و عمر آنها را كم نمايد . اين مواد به طور كلي به دو دسته آلي و غير آلي تقسيم ميشوند .

ماد آلي مانند آمين ها، آميد ها، بنزوات ها، مركاپتانها، تري آزول ها و مواد غير آلي مانند برات ها، نيترات ها، فسفات ها، سيليكات ها و كربنات ها ميباشند.

اين مواد بازدارنده، به صورت اطلاعات محرمانه هر واحد تو ليد ضديخ تلقي شده و مرغوبيت محصول توليد شده را به شدت تحت تاثير قرار ميدهند.

بسته بندي ضديخ به صورت ظروف ۱ و ۴ و در موارد خاص ۲۰ و ۲۲۰ ليتري انجام ميگيرد كه اين ظروف از دو جنس فلزي و پلاستيكي تهيه ميشوند . با توجه به عدم امكان انفجار و آتش سوزي و يا ايجاد خو ردگي در صورت سوراخ شدن و ضربه خوردن، احتياج به اينكه بسته بندي بسيار مقاوم باشد، نيست و ميتوان از قوطي هاي فلزي و پلاستيكي با ضخامت هاي معمولي استفاده نمود . با توجه به اينكه ضديخ خاصيت ضد خوردگي نيز دارد، قوطي هاي فلزي از جنس ورق گالوانيزه معمولي براي بسته بندي ضديخ مناسب است.