آزاد، علی اصغر

تولد 1296 شمسی نی ریز وفات 1377 تهران

ایشان يكی از برجسته‌ترين استادان ممتاز فيزيك دانشگاه تهران و بنيان ‌گذار مركز اتمی دانشگاه تهران است.
او در سال 1296 شمسی در نی‌ريز فارس متولد شد پدرش هدايت الله آزاد از تجار معتبر نی‌ريز و مادرش بی‌بی فاطمه بيگم خانمی فاضله (دختر حاج شيخ محمدصادق ازبنيان‌ گذاران حوزه علميه شيراز) بود. پس از گذراندن دوران تحصيلات ابتدائی در نی‌ريز در سن 12 سالگی به ‌دليل بروز استعداد فراوان و همچنين سرودن غزلياتی نغز به پيشنهاد رياست فرهنگ فارس به استخدام اداره آموزش و پرورش درآمد و عليرغم سن بسيار كم فعاليت‌های آموزشی خود را آغاز كرد. پس از گذشت يك سال از طرف خانواده به حوزه علميه مدرسه مقيميه شيراز فرستاده شد و به آموختن دروس مقدماتی فقه پرداخت. گرايش و علاقه شديد ايشان به علوم جديد با اجازه پدر باعث ترك مدرسه مقيميه و آغاز دوره جديد تحصيلات ايشان گرديد. طول مدت تحصيلات دبيرستانی رادر مدت كوتاهی با تشويق و راهنمائی مرحوم آقای آرام كه دبير فيزيك بود درسال 1311 با كسب رتبه اول در استان فارس باتمام رساند و فارغ‌التحصيل شد. سپس عازم تهران شده در رشته فيزيك و شيمی در دانشسرای عالی به تحصيل پرداخت.
در سال 1314 مجدداً با كسب رتبه اول بدريافت ليسانس نائل گرديد و بلافاصله با سمت مربی در دانشكده فنی دانشگاه تهران كه همان سال تأسيس شده بود استخدام شد و در عرض 2 سال آزمايشگاه فيزيك دانشكده نوبنياد را راه‌اندازی نمود. سپس با بورس دولتی كه برای رتبه اول‌ها در نظر گرفته شده بود در سال 1317 به كشور سوئيس اعزام شد و در دانشگاه لوزان به ادامه تحصيل پرداخت در عرض يك سال فوق ليسانس و دو سال و نیم بعد موفق به اخذ دكتری در رشته فيزيك شد. رشته پژوهشی ايشان مگنتومكانو گالوانيك بود كه در آن زمان بسيار جديد و در رابطه با تئوری‌های اوليه الكترونيك فلزات است ايشان در اواخر سال 1320 به ايران مراجعت و بلافاصله با رتبه دانشياری به استخدام دانشكده علوم دانشگاه تهران درآمد. سپس كرسی الكتريسيته و الكترونيك را پايه‌گذاری و به تدريس مربوط به آن همت گماشت و در سال 1322 به رتبه استادی مفتخر شد.
در حدود سالهای 1334 و 1335 كه در جهان مصادف با شكوفائی علوم هسته‌ای و استفاده از انرژی اتمی بود دكتر آزاد اولين نفری بود كه از طرف دانشگاه تهران در يك دوره آموزشی مربوط به علوم هسته‌ای در آمريكا شركت كرد و در عرض يك سا‌ل‌ و نيم موفق به اخذ درجه مهندسی در علوم و فنون هسته‌ای از دانشگاه شيكاگو شد. وسپس يك دوره دو ماهه فشرده در مورد «شتاب دهنده‌های ذرات» را در دانشگاه بوستون با موفقيت به پايان برده به ايران بازگشت. مسئوليت سنگين بنيان ‌گذاری و تأسيس مركز اتمی دانشگاه تهران و ساخت راکتور اتمی را به عهده گرفت در سال 1340 كلنگ عمليات ساختمان راكتور بزمين زده شد همچنين ايشان با كمك همكارانشان اقدام به تأسيس آزمايشگاههای الكترونيك، شيمی هسته‌ای و سنجش تابش برای مركز اتمی نمود. در سال 1337 به سمت نماينده ايران در پيمان سنتو (پيمان مركزی) انتخاب شد (اين پيمان بين كشورهای ايران، تركيه و پاكستان جهت استفاده صلح‌آميز از انرژی اتمی به امضاء رسيده بود) دكتر آزاد از طرف آژانس بين‌المللی انرژی اتمی در وين دو بار به‌عنوان رئيس شورای حكام انتخاب شد. مركز اتمی در سال 1346 رسماً آغاز بكار كرد و به مدت 12 سال ايشان رياست آنرا بعهده داشت و عليرغم تمام گرفتاريها هرگز كلاسهای خود را تعطيل نكرد و تا سال 1362 كه به افتخار بازنشستگی نائل آمد در امر تدريس كوشا بود او در سال 1364 به دعوت سازمان انرژی اتمی ايران در كنفرانس علوم و تكنولوژی هسته ای در بوشهر شركت و سخنرانی تحت عنوان «آغاز فعاليت‌های اتمی ايران و تحليل برخی رويدادهای مربوط به آن» را ارائه نمود و در مراسم يك صدمين سال كشف راديواكتيویته در سال 1375 فعالانه شركت داشت. ايشان در سالهای پايان عمر خود با مؤسسه فرهنگی «بنياد بزرگ فارسی» همكاری و دو جلد كتاب با نام «علم در جهان امروز» را از فرانسه به فارسی برگرداند.دكتر آزاد يك بار از طرف مردم نی‌ريز و استهبان به نمايندگی حقيقی مردم در مجلس شورای ملی انتخاب شده است.
پروفسور آزاد در صبح جمعه اول مرداد 1377 دارفانی را وداع و در بهشت زهرا تهران بخاك سپرده شد.
پروفسور آزاد با خانم عطيه آزاد ازدواج کرد و سه فرزند از ايشان باقی‌مانده است. دكتر شهلا آزاد- دكترای فيزيك هسته‌ای - دكتر ژیلا آزاد- دكترای شيمی تجزيه و دكتر هدايت آزاد- دکترای الکترونیک و مخابرات