والدین و فرزندان

کنجکاوی از ویژگی های انسان، به ویژه در دوران کودکی است؛ دورانی که کودک هنوز شناخت چندانی از اشیا و امور پیرامون خود ندارد و وارسی دستکاری اشیا تنها روشی است که به وسیله آن شناخت پیدا می کند.

از این رو والدین، مربیان و دست اندر کاران تربیتی نباید راه کنجکاوی و وارسی اشیا را بر کودک ببندند و با سخت گیری و امر و نهی های نسنجیده مانع رشد کودک خود شوند.

اسلام عزیز به خوبی به این ویژگی کودک توجه کرده و به والدین و مربیان او توصیه نموده که کودک را در سال های نخست زندگی (هفت سال اول زندگی فرزند) آزاد بگذارید. (1) البته معنای دقیق «آزادی کودک» نیازمند به تبیین و توضیح متخصصین و کارشناسان تربیت است. در این باره به اختصار می توان چنین گفت:

كودك در هفت سال اول سرور و مولاست.

سالهای اوليه كودكی، سالهای شكل‌گيری شخصيت است. معنای سروری و سيادت كودك در سالهای اوليه كه همان هفت سال اول است، اين نيست كه در انجام هر كاری آزادی مطلق دارد. كودك در این دوره دارای ناتوانی و دركی نارساست پس بايد در تعامل با او به خواسته ها و نیازهایش توجه شود به نحوی که او احساس آزاد بودن داشته باشد البته نه آزادی مطلق؛ مثلا والدین در مغازه به او بگویند پسرم یا دخترم بین این دو یا بین این سه، کدام را می خواهی برایت بخرم؟ نه این که هر چه کودک خواست پدر و مادر برایش بخرند به عبارت دیگر او را غیر مستقیم کنترل کنند و طوری این کنترل را اعمال نمایند که کودک یک نحوه اختیاری را تجربه کند. كودك در دوران سيادت، بسيار كنجكاو نیز هست بنابراين لازم است برای ارضاء كنجكاوی او ، والدين با آزاد گذاشتن او، متوجه خطرها هم باشند.

در ضمن والدين در هفت سال اوليه زندگی بايد محبت فراوانی را به كودك داشته باشند ولی از زياده روی و لوس كردن آنها بپرهيزند.

دربارۀ بازی کودکان تا هفت سالگی نیز والدين بايد در اين سنين موجبات بازی كودكشان را فراهم آورند، بازی والدين و همسالان با كودك و در اختيار قرار دادن اسباب بازيهای مناسب، در رشد شناختی و عاطفی آنها بسيار مؤثر است.

كودكی كه هفت سال اوليه زندگی را بدین شکل، سيّد بوده است دارای استعدادهای شكوفا شده، دارای حس اعتماد به والدين، دارای آرامش روحی روانی در دوران‌های بعدی و دارای اعتماد به نفس می‌باشد.

(1). شیخ حرّ عاملی، وسائل الشیعة ، ج 21، ص 476، «ألوَلَدُ سَیّدٌ سَبعَ سِنین و عَبدٌ سَبعَ سِنین و وَزیرٌ سَبعَ سِنین ...».