پاسخ به:نجوم و اختر شناسی
سه شنبه 17 بهمن 1391 5:13 PM
كاربرد عملي علم در زندگي
دستيابي به بهترين ارتباط ميان انسان و محيط با ارگونومي
ارگونومي به عنوان رشتهاي از علوم كه به دست آوردن بهترين ارتباط ميان انسان و محيط هدف اصلي آن است، تعريف ميشود. ارگونومي درواقع با ارزيابي قابليتها و محدوديتهاي انسان، استرسهاي كاري و محيطي، نيروهاي استاتيك و ديناميك روي بدن انسان، خستگي و ابزارها سرو كار دارد. بنابراين ارگونومي از علوم بسياري تشكيل شده است. با نگاهي گذرا به علم ارگونومي ميتوان دريافت كه اين علم تمام تلاش خود را در حمايت از انسان و براي پيشگيري از هر گونه صدمه به افراد مختلف در حين انجام كار ميكند.با شناخت هر چه بيشتر اين علم به مديران سازمانها، آشنا ساختن كارمندان و كاركنان با اين علم و بهرهوري هر چه بيشتر از اين علم در محيط كار ميتوان كار را بيش از پيش هم از نظر بهداشتي و هم از نظر اقتصادي كاراتر كرد.
ارگونومي يا همان مهندسي فاكتورهاي انساني، دانشي است كاربردي، مركب از علوم پايه مختلف كه سعي دارد با طراحي ابزارها، دستگاهها، ماشينآلات و محيط كار تناسب مناسبي بين انسان از نظر شرايط (فيزيكي روحي) و حتي تواناييهاي او و فضاي محيط كار و ماشين آلات و... ايجاد كند.
در اصل اين علم در نظر دارد به جاي هماهنگ سازي انسان با محيط، محيط را با انسان هماهنگ سازد. علم ارگونومي با هدف حداكثر كردن بهرهوري با توجه به سلامت، ايمني و رفاه انسان در محيط شكل گرفته است.
ارگونومي با مطالعه قابليتها و شرايط انسان، استرسهاي محيط كار، آشنايي كامل به نيروهاي استاتيك و ديناميك بدن انسان، احتياط، خستگي، آموزش و طراحي ابزارها به حمايت انسان در حين كار آمده است. با رعايت اصول ارگونومي فشار كار و خستگيهاي بي مورد كاهش مييابد، در نتيجه كارايي نيز افزايش پيدا ميكند و در نهايت ميتوان گفت با اجراي اين اصول، هم منافع كارگران و هم منافع كارفرمايان تأمين ميشود.علم ارگونومي يا همان مهندسي فاكتورهاي انساني به زواياي مختلف سلامت و بهداشت انسان ميپردازد و كارايي انسان را مورد بررسي قرار ميدهد. اكنون اين باور عموميت يافته است كه شركتهايي كه بهرهوري و كنترل كيفيت را مد نظر دارند، دخالت دادن ارگونومي را در برنامههايشان به عنوان يك شم تجاري بهكار ميگيرند؛ درواقع شركتهاي موفق برنامه ارگونومي را با ايمني، كنترل كيفيت و برنامههاي توليدي به منظور دستيابي به حداكثر سود تلفيق كردهاند.
امروزه كمتر فعاليتي يافت ميشود كه عاري از هر گونه عامل تهديد كننده سلامت باشد و بخش عمدهاي از اين صدمات ناشي از كار مربوط به ناديده گرفتن اصول ارگونومي است. يكي از شايعترين اين صدمات، صدمات استخواني عضلاني در محيط كار هستند كه سبب ناتوان كردن فرد در انجام كارهاي روزمره ميشود و باعث افت كارايي، تقليل كيفيت محصول و افزايش غيبتهاي ناشي از اين صدمات جسمي ميشود و در بعضي مواقع سبب از كارافتادگي فرد و غرامتهاي دستمزد ميشود كه اين خود ضربهاي بر اقتصاد كشور وارد ميكند.
قبول واژه ارگونومي در تاريخ 16 فوريه 1950 مورد تأييد قرار گرفت. حرفه عوامل انساني(ارگونومي) در دوران پس از جنگ زاده شد. انقلاب رايانه سبب شد عوامل انساني مورد توجه عامه قرار گيرد. به نظر ميرسد بحث درباره تجهيزات رايانهاي طراحي شده بر اساس اصول ارگونومي، نرمافزارهاي كاربرپسند و نقش عوامل انساني در دفاتر عملاً بخشي از مقالههاي موجود در هر رايانه و روزنامه و مجلهاي را تشكيل ميدهد. وسايل جديد كنترل، ارائه اطلاعات از طريق نمايشگر رايانه و تأثير فناوري نوين بر انسان، عرصههايي هستند كه حرفه عوامل انساني در آنها نقش دارد.
علم مهندسي فاكتورهاي انساني
واژه ارگونومي از دو كلمه يوناني «ارگون» به معني كار و «نوموس» به معني قوانين و اصول تشكيل شده است و در لغت به معناي مطالعه قانون كار يا ارتباط بين كارگر و محيط كار تعريف شده است. علم ارگونومي يا همان مهندسي فاكتورهاي انساني مجموعهاي از علوم پايه مختلف از جمله فيزيولوژي روانشناسي، فيزيك و مكانيك، طراحي، جامعهشناختي و بسياري موارد ديگر است. اين علوم پايه در كنار يكديگر به طراحي يك سازمان بهتردر جهت بهره وري بيشتر كمك ميكنند.
به طوركلي به چند شكل ميتوان اين علم را تعريف كرد:
ارگونومي علم مطالعه انسانها در حين انجام كار براي درك ارتباط پيچيده ميان افراد و جنبههاي فيزيكي و روانشناختي محيط كار، نيازهاي شغلي و روشهاي كار است.انجمن بينالمللي ارگونومي، نيز آن را چنين تعريف ميكند:
ارگونومي علمي است كه دانش حاصل از علوم انساني را با مشاغل، سيستمها، محصولات و محيط زيست با توجه به تواناييهاي جسماني و رواني و محدوديتهاي انساني مرتبط ميسازد.
ارگونومي علمي براي هماهنگسازي كار و ابزارآلات با انسان براي بهرهوري بيشتر سازمان و آسان شدن كار براي خود انسان و حمايت از وي در برابر خطرات و آسيبهاي احتمالي در محيط كار و در نهايت جلوگيري از به وجود آمدن هزينههاي اضافي و در كمك به اقتصاد كشور شكل گرفته است.با اين تعاريف ميتوان اين گونه نتيجه گرفت كه وجود يك محيط كار كه از اصول ارگونومي حداكثر استفاده را ميكند براي فرد ايجاد آرامش ميكند.
زمينههاي علم ارگونومي
فيزيولوژي محيطي: در فيزيولوژي محيطي، اثرات شرايط و عوامل محيطي از قبيل صدا، گرما، سرما، رطوبت، نور و... از ابعاد مختلف فردي اجتماعي و جسماني رواني بر فيزيولوژي بدن انسان و عملكرد وي مورد مطالعه قرار ميگيرد. هرگاه هر يك از اين عوامل ذكر شده از حد تحمل فيزيولوژيك انسان فراتر رود، به عنوان عامل محيطي زيانبار كه تنشزاست مطرح ميشود كه باعث بروز آسيبها و اختلالاتي در افراد ميشود. وجود شرايط نامطلوب وضعيت، روي فرد، آثار متفاوتي ايجاد ميكند.حرارت و رطوبت بيش از حد ميتواند منجر به كاهش توان كاري فرد شود.
سروصداي بيش از حد ميتواند باعث كاهش قابليت شناسايي عيوب و انجام نامطلوب وظايف شود و در بعضي موارد منجر به از بين رفتن تمركز حواس افراد و در نتيجه بيدقتي فرد در انجام كار ميشود، علاوه بر اين از نظر پزشكي نيز ميتواند باعث افت شنوايي شود.محدوده تشديد براي بدن انسان در مواجهه با ارتعاش، فركانس 4 تا 8 هرتز است. مواجهه بلندمدت ارتعاش در چنين فركانسهايي ميتواند باعث به وجود آمدن اثرات منفي مختلفي روي سلامت انسان شود.
فيزيولوژي كار: فيزيولوژي كار شاخهاي از فيزيولوژي انسان است و اعمال عملكرد بافتها و اندامها را در هنگام كار مورد بررسي قرار ميدهد.
وظيفه فيزيولوژي كار در اينجا اين است كه ميزان سختي كار را اندازه گيرد و آن را با تواناييها و قدرت فرد متناسب سازد. اين مسأله باعث ميشود استرسها و تنشهاي مختلف كه فرد را تهديد ميكند كاهش يابند. در اين محيط (فيزيولوژيكار) توان هوازي مورد نياز مشاغل مختلف مورد بررسي قرار ميگيرد ، مثلا دريافتهاند انجام فعاليتهاي خيلي سنگين به بيشتر از 5/2 ليتر اكسيژن در هر دقيقه نياز خواهد داشت، در اين مرحله از مطالعات ضربان قلب، فشار خون و اسيدلاكتيك نيز مورد بررسي و اندازهگيري قرار ميگيرد.
آنتروپومتري يا تن سنجي: آنتروپومتري از دو كلمه يوناني آنتروپوس به معني انسان و مترين به معناي اندازهگيري و سنجش گرفته شده است.
آنتروپومتري علم سنجش ابعاد بدن انسان است.اين علم در طراحي ايستگاههاي كار و فراهم آوردن اطلاعات اوليه كمك ميكند. آنتروپومتري به دو صورت استاتيك يا ساختاري و ديناميك يا كاربردي مورد بررسي قرار ميگيرد. در آنتروپومتري استاتيك، اندازه اندامهاي مختلف بدن در شرايط ثابت و بدون حركت مورد بررسي قرار ميگيرد و در آنتروپومتري ديناميك، دامنه حركت اندامها و چگونگي حركات نيز مورد بررسي قرار ميگيرد.
جنبههاي اقتصادي ارگونومي
از ديدگاه اقتصاد، علم ارگونومي در صورت پياده شدن در تمام سازمانها باعث ايجاد بهرهوري، افزايش توليد، كارايي بيشتر و جلوگيري از غيبتها و خستگي در كار و در نتيجه سبب افزايش درآمد ملي كشورها ميشود.
كارمندي را در نظر بگيريد كه روزانه 8 ساعت بنا به حرفه خود پشت ميز مينشيند و با رايانه كار ميكند. پس از گذشت 2 ساعت مهرههاي گردن بخصوص دومين مهره گردن بسيار دردناك شده بهطوري كه فرد بسختي و با درد بسيار ميتواند گردن خود را به عقب بكشد. اين درد باعث ميشود فرد تا مدتي دست از كار بردارد و هر بار كه به ادامه كار خود ميپردازد، دقتش در كار كمتر ميشود و براي او ايجاد خستگي ميكند؛ ولي اگر ميز رايانه و صندلي فرد از اصول اين علم پيروي كنند، ميتوان گفت از خستگي فرد كاسته ميشود و كارايي وي بالا ميرود. حتي اگر فرد پس از مدتي كار كردن از پشت ميز بلند شود و كمي حركات ورزشي انجام دهد، كار كردن آسانتر خواهد بود و از خستگي وي ميكاهد.
عوامل محيطي -اثرات بهداشتي يا فيزيولوژيكي -اثرات مربوط به كارايي
سر و صدا - افت قدرت شنوايي
- خستگي - اختلال در ارتباطات و مكالمات
- اختلال در دريافت پيام
ارتعاش - درد در عضلات مفاصل
- تهوع
- اختلال در گردش خون
- كاسته شدن از حس لامسه انگشتان
- كاهش قدرت چنگش - اختلال در انجام كارهاي دستي
- اختلال در انجام وظايف ديداري
روشنايي - سردرد
- ناراحتيهاي عضلاني
- خستگي
- كاهش دقت بينايي
آسيبها و صدمات چشمي - كاهش قدرت تشخيص عيوب
- ايجاد پديده خيرگي
- حواسپرتي و از بين رفتن تمركز حواس
رنگ ناشناخته - تاثير بر قابليت تشخيص اجسام در محيط
- تاثير بر حالات و احساسات افراد
گرما و رطوبت - عوارض ناشي از گرما همچون گرمازدگي، گرفتگي عضلاني، سوختگي، عدم آسايش - اختلال در تمركز حواس
- اختلال در انجام فعاليتهاي مختلف
دستي به دنبال مرطوب بودن دستها در نتيجه تعريق يا داغ بودن سطوح
سرما - كاهش درجه حرارت بدن
- لرز – كاهش قابليت انعطاف انگشتان - اختلال در انجام فعاليتهاي دستي به دليل كاهش قابليت انعطاف انگشتان
اگر همين مساله را براي مدير كارخانه يا سازماني كه وجود وي در سر كار ضروري است در نظر بگيريم، اين وضعيت بحرانيتر ميشود. فرض كنيم اين فرد بعد از گذشت مدتي كار بدون استفاده از ساز و كارهاي اين علم در محل كار خود دچار صدمه و مجبور به استراحت در خانه شود. شايد نتوان گفت كه كارخانه در اين زمان فلج ميشود، اما مثل قبل كارايي نخواهد داشت. اما اگر اين مدير، در كارخانهاي بر اساس اصول علم ارگونومي كار ميكرد، قادر بود با كارايي و بازده بيشتر كار خود را بدون احساس خستگي انجام دهد.علم ارگونومي ثابت كرده كه ميتوان كار را با فشار كمتري انجام داد، از فشارهاي بيمورد كاست و كارايي را بالاتر برد.
بهينهسازي محيط كار، خود در سرعت بخشيدن و صرفهجويي در مصرف انرژي بي مورد كمك ميكند كه همه اين ها در داشتن اقتصادي بهتر به كشورها كمك ميكند.
استفاده بهينه از اصول ارگونومي در كاهش هزينهها در حين كار كمك بسياري ميكند، از جمله هزينههاي ناشي از غرامت يا از كار افتادگي را كاهش ميدهد. وجود اين هزينههاي تحميلي بر كشور علاوه بر كاهش كارايي، باعث افزايش بيكاري ميشود.
جنبههاي بهداشتي ارگونومي
در محيطهاي كار به علت وجود عوامل مخاطرهآميز گوناگون، امكان بروز بيماريهاي شغلي مسالهاي شايع است. در ميان عوارضي كه سلامت افراد شاغل را بيشتر تهديد ميكند، عوارض اسكلتي - عضلاني محسوستر است.
از ديدگاه ارگونومي، جابهجايي بار به صورت دستي از طريق6 فعاليت صنعتي انجام ميشود:
بلند كردن، پايين آوردن، هل دادن، كشيدن، حمل كردن، نگه داشتن و جابهجايي بار به صورت دستي به صورت كوتاهمدت و همينطور بلندمدت امكان صدمه زدن به انسان را بههمراه دارد. در كل دو حالت متمايز براي بلند كردن بار به صورت دستي ممكن است:
با مراجعه به سايت ergonomics.ucla.edu ميتوانيد هر آنچه در رابطه با ارگونومي ميخواهيد را بيابيد
حالت اسكات: حالتي كه طي آن ستون فقرات كاملاً به صورت كشيده و مستقيم نگه داشته ميشود، زانوها خم شده و بار با دستها به صورت محكم گرفته شده و با نيروي عضلات پا بار به طرف بالا هدايت ميشود. در اين حالت نيروي وارد بر ستون فقرات در حد قابل ملاحظهاي كنترل ميشود.
حالت استوپ: حالتي كه طي آن ستون فقرات خم شده و پاها مستقيم هستند. در واقع بلند كردن بار به اين روش باعث ميشود كه نيروهاي زيادي بر ديسكهاي بين مهرهاي اعمال شوند. اين حالت در مقايسه با حالت اول غير ايمن است.
علم در راستاي بهرهوري
با نگاهي گذرا به علم ارگونومي ميتوان دريافت كه اين علم تمام تلاش خود را در حمايت از انسان و براي پيشگيري از هر گونه صدمه به افراد مختلف در حين انجام كار ميكند.
با شناساندن هر چه بيشتر اين علم به مديران سازمانها، كارمندان و كاركنان، و بهرهوري هر چه بيشتر از آن در محيط كار، ميتوان كار را بيش از پيش هم از نظر بهداشتي و هم از نظر اقتصادي كاراتر كرد. مسوولان بهتر است در استخدام افراد براي حرفههاي مختلف ويژگيهاي جسمي و روحي آنها را به طور كامل در نظر داشته باشند و همچنين بايد پيش از استخدام و حتي در طول مدت كار افراد، يك سري معاينات را انجام دهند. اين گونه معاينات بايد جنبه اجباري داشته باشد تا بتوان از آسيبها در حين كار يا حتي از بيشتر شدن گستره اين آسيبها و بحراني شدن آنها جلوگيري كرد. مديران و سرپرستان بهتر است هرچند وقت يك بار به تجزيه و تحليل حوادث شغلي، علل آنها و زيانهاي وارده به سازمان بپردازند و تمام سعي خود را براي از بين بردن و حداقل كردن چنين حوادثي به كار گيرند. براي آشنايي تمام كاركنان سازمان بهتر است در زمانهاي مختلف شعارهاي ارگونومي را در بورد سازمان نصب كرده تا افراد با خواندن يا ديدن آنها متوجه عملكرد خود شده و اين شعارها را در زندگي خود پياده كنند. وجود كارشناسان بهداشت در هر سازمان باعث نزديك شدن افراد سازمان با آنها شده و اين نشانه مهم جلوه دادن سلامت كاركنان بران مديران و مسوولان است كه اين مساله خود علاوه بر مسائل بهداشت جسمي، باعث ميشود تا كاركنان از نظر روحي نيز قويتر شده و به سلامتي خود توجه بيشتري داشته باشند.
سيد مسعود سيدي
کریمی که جهان پاینده دارد تواند حجتی را زنده دارد
دانلود پروژه و کارآموزی و کارافرینی
