ولايت فقيهان
جمعه 22 دی 1391 4:26 PM
ولايت فقيهان
با برچيده شدن بساط اخباريون و از رونق افتادن اين مكتب،52 ولايت فقيه تقريباً اصلي پذيرفتني نزد همهِ فقيهان است و تفاوت، تنها مفهوم ولايت و گسترهِ آن است؛ اين گستردگي و فراخي مفهوم از ولايت بر صغار و ديوانگان شروع ميشود و تا ولايت بر فرزانگان، ادامه مييابد.53 پس از اثبات ولايت فقيهان جامع شرايط به گونهاي كه همهِ امور حكومتي را دربر گيرد، دلايل آن سه دستهاند: 1. دليل عقلي محض 2. تلفيقي از عقلي و نقلي 3. دليل نقلي محض54، بايد در جست و جوي جايگاه حكومتي فقيه برآمد، با اين همه تأكيد بر ولايت فقيهان و اهميت جايگاه آن در سعادت جامعهِ اسلامي، آيا باز هم ميتوان گفت كه تشكيل حكومت مشروعيت ندارد و جايگاه فقيهان، تنها در احكام فردي است؟
بنابراين، با فهم صحيح جايگاه فقيهان در عصر غيبت، در مييابيم كه شرايط غيبت با برداشت انزوايي از انتظار و تقيه زماني، نميتواند سبب تعطيل ماندن احكام اجتماعي اسلام و به انزوا كشاندن مسلمانان از عرصهِ سياست باشد؛ چرا كه اين برداشت مساوي با تعطيل ماندن بيشتر مسايل ديني و صوري بودن ادله بيانگر جايگاه فقيه است.
افزون بر اين، با نگاهي گذرا، در مبحث ولايت فقيه، مييابيم كه ولايت فقيه تقريباً نزد همهِ فقيهان اصلي پذيرفتني است و تفاوت تنها در درك مفهوم ولايت و گسترهِ آن است. اين گستردگي و فراخي مفهوم از <ولايت بر صغار و ديوانگان> آغاز و تا <ولايت بر فرزانگان> ختم ميشود.55 در اين ميان گروهي بسياري از فقيهان به ولايت و زعامت سياسي و حكومتي براي فقيهان قائل شدهاند. ذكر اين گروه با گستردگي ويژه خود ميتواند جوابي بر اين انديشهِ انزواطلب تلقي شود.
اين گروه با صرف نظر از اختلاف در گسترهِ ولايت عامه، ولايت مطلقه و چگونگي رابطهِ شارع و حاكم ديني (انتصاب به ولايت، وكالت از سوي امام معصوم، جعل حكم بر موضوع و گسترش امور حسبيه) عبارتند از:
محقق كركي56، ملا احمد نراقي،57 سيد مراغي (صاحب عناوين الاصول)،58 محمد حسن نجفي (صاحب جواهر)،59 ملاي دربندي (صاحب خزائن الاحكام)،60 حاج آقا رضا همداني (صاحب مصباح الفقيه)،61 آل بحر العلوم (صاحب بلغه` الفقيه)،62 شيخ عبدالله مامقاني (صاحب رساله` هدايه` الانام)،63 محمد حسين بروجردي،64 آيتالله گلپايگاني،65 آيتاللهالعظميروح الله خميني(قدس سره)،66 آيت الله منتظري،67 سيد عبدالاعلي سبزواري،68 كاشف الغطا،69 محقق اردبيلي،70 آيتالله ميرزا جواد تبريزي71 و سيد محمد صادق روحاني.72
بنابراين، با توجه به عموميت احكام اسلامي و لزوم پياده شدن آنها در جامعه مسلمانان و با توجه به ديدگاهها در مورد ولايت فقيهان در عصر غيبت، جايي براي انديشه انزوايي و بيتفاوتي نسبت به واژگاني چون غيبت و انتظار باقي نخواهد ماند.
خدایا چنان کن سرانجام کار تو خشنود باشی و ما رستگار
