تاريخ عصر غيبت كبرا

نتايج روايات فلسفه‏ي غيبتِ كبرا
در يك جمع بندي، مي‏توانيم اسباب غيبت را چنين بر شمريم:
1- عدم مصونيّت امام‏عليه السلام از قتل در صورتي كه غايب نباشد.
2- سرسپردگي مردم براي جبّاران و ستمگران، به طور طبيعي به غيبت امام مي‏انجامد.
3- يأس و نااميدي از تمام مدّعيان اصلاح، زمينه را براي ظهور مهدي‏عليه السلام فراهم مي‏كند.
4- آزمايش و امتحان مردم، ضروري است و با غيبت او، خالص‏ها از ناخالص‏ها جدا مي‏شوند.
5- ودايع الهي در نسل‏هاي آينده بايد ظاهر شوند تا امام مهدي‏عليه السلام را ياري دهند.
6- بايد غيبت كند تا بيعت هيچ ستمگري برگردن او نباشد.
7- رها كردن امامان - كه چراغ‏هاي هدايت اند - نتيجه‏اي جز غيبت امام و سرگرداني مردم نخواهد داشت.
8- تمام سنّت‏هاي انبياي گذشته، در ذخيره‏ي انبيا جمع شده است. غيبت نيز يكي از سنّت هاي جاري براي انبياي الهي است، بلكه به اندازه‏ي مجموع مدّت غيبت آنان، غيبت او طول خواهد كشيد، و در پرتو سنّت‏هاي الهي، بايد حضور و غيبت حضرت مهدي‏عليه السلام مورد توجّه قرار گيرد.
9- حضور امام معصوم در ميان مردم، شايستگي و لياقت مي‏خواهد، و در صورت فقدان اين لياقت، غيبت، مطرح مي‏گردد تا زماني كه لياقت و شايستگي حضور امام معصوم را در ميان خود به دست آورند.
10- حسد و رشك رقيبان، مانع ظهور و حضور آشكار او است.
11- مردم، با فقدان امام معصوم، احساس نياز مبرم به وجود او خواهند داشت، و غيبت او، عامل قرب و رشد و تكامل آنان خواهد شد، در حالي كه در صورت حضور، قدر نعمت را ندانسته و از چنين رشدي محروم خواهند بود.
12- شيعيان، به دليل كشف اسرار اهل بيت‏عليهم السلام فرصت‏هاي طلايي را از دست دادند، و آماده نبودن خود را براي حركت در ركاب امام قائم‏عليه السلام به اثبات رساندند.
13- علّت اصلي غيبت، قابل فهم نيست، مگر اين كه غيبت سپري شود و پس از ظهور، آن علّتِ اصلي آشكار خواهد شد.
طبيعي است با توجّه به فراواني روايت‏هاي ياد شده و احصا شده، بررسي سند هر روايت لازم نيست. ضمناً، با توجّه به منطقي بودن تمام اين اسباب و حكمت‏ها، نيازي به بررسي سندي نيست. گذشته از اين كه واقعيّت‏هاي تاريخي نيز تأييد كننده‏ي بسياري از اين اسباب ياد شده است. و اصول علمي جاري در تحوّلات اجتماعي نيز شاهد صدق مضمون روايت‏هاي مورد نظر است.
البته روايت‏هاي رسيده از امام مهدي‏عليه السلام - كه در اين زمينه بسيار قابل توجّه است - نبايد از نظر دور باشند؛ زيرا كه او صاحب غيبت است و در توقيع‏هاي گوناگون، به اسباب غيبت خود پرداخته است و ما را از سر گرداني در اين زمينه بيرون آورده است.(36)