تاريخ عصر غيبت كبرا

تحليل سوم‏
1- اصلاحات مورد نظر در روز موعود، اصلاحاتي برخاسته از رسالت عظيم و جهاني اسلام است.
2- چنين اصلاحاتي بزرگ و مكتبي، نيازمند رهبري است كه به منابع اوّليّه‏ي اسلام، دست‏رسي داشته و به آن‏ها بسيار نزديك باشد و پيرايه‏هاي حاصل بر پيكر اسلام، ميان او و اسلام راستين، فاصله‏اي به وجود نياورده باشد.
3- شخصيّت او، بايد از تمام پيرايه‏هاي حاصل در طول قرن‏هاي پي در پي، پيراسته باشد. شخصيّت او، شخصيّتي كاملاً مستقل، و از اسلامِ راستين، پر بار و غني باشد، تا اين كه بتواند اسلام راستين را دوباره زنده كند و سنّت واقعي محمّدي را احيا كند.
4- افرادي كه در پرتو تمدّن‏هاي فعلي به دنيا مي‏آيند و بزرگ مي‏شوند، تحت تأثير اين تمدّن‏ها قرار مي‏گيرند و رسوبات اين تمدّن‏ها، بر آنان تأثير منفي خواهد گذاشت، و در عمل، آثار منفي اين رسوبات بر جاي خواهد ماند.
5- يگانه عاملي كه رهايي او را از اين رسوبات تضمين مي‏كند، آن است كه زاده‏ي اين تمدّن‏ها نباشد، بلكه متولّد تمدني باشد كه خواهانِ مطرح شدن آن باشد.(16)
از اين منظرِ روان شناختي و جامعه شناختي - اگر از عنصر وحي و غيب چشم پوشي كنيم - به سادگي مي‏فهميم كه مهدي موعود، بايد حضوري ممتد و طولاني و همراه با كلّيّه‏ي تمدّن‏هاي پس از صدر اسلام داشته باشد، و كافي نيست كه در همان عصر آخرين انقلاب جهاني، متولّد شده باشد، بلكه معاصرت و همراهي واقعي او با تمام تمدّن‏هاي مطرح شده، چه تمدّن‏هاي گذشته و چه تمدّن‏هاي معاصر، الزامي است.
بنابراين، حضوري كه همزاد غيبت و استتار بوده، بسيار طولاني و ممتد خواهد بود، به گونه‏اي كه تمام تمدّن‏هاي بزرگ را ناكام و كوچك ببيند تا بتواند با تصميمي قاطع و اراده‏اي عظيم و جدّي، بزرگ‏ترين تمدّن بشري غير الهي را ريشه‏كن كند و اسلام ناب محمدي را آن طور كه بايد و شايد، در سراسر گيتي مستقر گرداند و تمام بشريّت را به سر منزل مقصود برساند.