تاریخنگاری تصویری با مستند جنگ
سه شنبه 16 آبان 1391 2:00 PM
مستند جنگ از گونههای مهم سینمای مستند جهان است که از آن به مثابه تاریخنگاری تصویری جنگهای سده اخیر یاد میشود.
به گزارش خبرنگار سینمایی فارس، این گونه سینمایی در انعکاس رزم دلاورمردان ایرانی در نبرد با دشمن بعثی هم بسیار قابل توجه بوده و اوج این هنر هم در روایت فتح شهید سیّدمرتضی آوینی به منصه ظهور رسیده است.
به بهانه برگزاری ششمین جشنواره بینالمللی سینماحقیقت و عطف توجه به بخش «مستند جنگ» این جشنواره، گفتوگویی با برخی از داوران جشنواره و فیلمسازان ژانر جنگ انجام دادیم که از نظر شما میگذرد:
* شهید آوینی پرچمدار مستند جنگ است
وحید چاووش یکی از داوران این بخش پیرامون کیفیت مستندهای جنگی جشنواره میگوید: آثاری که به بخش مستند جنگ جشنواره سینماحقیقت امسال ارسال شده بود، آنگونه که تصور میکردیم نبود. به نظرم میزان رشد سینمای مستند در حیطههای دیگر بالاتر از رشد سینمای مستند جنگ بوده است، به عنوان مثال پیشرفت مستندهای اجتماعی ایرانی قابل توجه و استقبال سینماگران نیز از آن بیشتر است.
وی تصریح کرد: این درحالی است که پرچمدار سینمای مستند جنگ، شخصیتی مانند شهید آوینی بوده که آثار وی نه تنها در سینمای مستند جنگ، بلکه در تمامی موضوعات مستند تاثیرگذار بوده است. با توجه به جایگاه چنین مستندسازی، متاسفانه مستندهایی که امروز در کشور تولید میشود، در حیطه محدودی درجا میزند.
چاووش افزود: البته میتوان دلایل مختلفی برای ضعف در کیفیت فیلمهای مستند جنگ آورد، اما مهمترین دلیل از نگاه من این است که اکثر این فیلمها سفارشی بوده و همین مسئله، کاهش کیفیت فیلم را به همراه داشته است.
* در مستند جنگ مستندساز به دنبال واقعگرایی است
محمدرضا اسلاملو مستندساز و کارگردان سینما نیز در رابطه با روند تولید سینمای مستند جنگ در گفتوگو با فارس اظهار داشت: امروز در زمانهای به سر میبریم که تاکنون در جهان سابقه نداشته و همین مسئله سبب شده تا اهمیت تولید فیلم مستند از نوع رئال و حقیقتگرا اهمیت بالایی داشته است. در شرایط فعلی دیگر جنگ رو در رو وجود ندارد تا مستندساز با حضور در میدانهای نبرد دست به تولید مستند بزند؛ به همین دلیل باید در موارد دیگری از جمله اقتصاد، سیاست و... وارد شده و مستند بسازد.
وی تصریح کرد: در دوران جنگ تحمیلی فضا به گونهای بود که فیلمساز با حضور در منطقه میتوانست صحنههای مورد نظر را ثبت و ضبط کند، اما اگر امروز فیلمساز بخواهد دنبال آن فضا برود، دچار ذهنیتهایی میشود که ممکن است واقعیت نداشته باشد. همین مسئله سبب میشود تا فیلم با توجه به اینکه مستندساز در پیدا کردن فضای مورد نظر موفق نبوده، مورد استقبال قرار نگیرد.
اسلاملو ابراز داشت: برای آنکه یک فیلم مستند خوب با موضوع جنگ تولید شود، مستندساز باید درک درستی از موقعیت زمان و مکان داشته باشد؛ در غیر این صورت آن فیلم برای مخاطب جذابیتی نخواهد داشت.
وی افزود: مستند جنگ و سینمای داستانی جنگ، هر دو به دنبال نمایش مصائب هشت سال دفاع مقدس با روشهای مختلف هستند. در مستند جنگ، مستندساز تنها به دنبال واقعگرایی بوده تا بتواند صحنههایی که رخ داده را به تصویر بکشد، این مسئله سبب میشود تا سند اتفاقاتی که در صحنههای نبرد رخ داده، از بین نرود؛ اما یک فیلمساز سینمای داستانی جنگ سعی میکند که سند یا رخداد مورد نظر را در قالب یک داستان به تصویر بکشد و قرار دادن یک حادثه در دل یک قصه سبب میشود تا داستان به خوبی به تماشاچی منتقل شود.
* مستند جنگ تاریخنگاری تصویری است
پرویز شیخطادی کارگردان سینما نیز با اشاره به تفاوتهای مستند جنگ و سینمای داستانی جنگ، اظهار داشت: مهمترین مسئله این است که در مستند جنگ به راحتی میتوان به آن استناد کرد و به نوعی آن را تاریخنگاری تصویری به حساب آورد، اما سینمای داستانی این ویژگی را ندارد.
وی تصریح کرد: البته هر دو گونه مستند و داستانی جنگ طی سالهای گذشته خوب عمل کردهاند، به ویژه مستند که در دوران دفاع مقدس هم آثار خوبی در این زمینه تولید شد، اما بعد از مدتی به حاشیه رفت که خوشبختانه طی چند سال اخیر سینمای مستند جنگ با تغییر نگاه فیلمساز و گرایش به سمت دیده نشدههای جنگ از جمله خانواده شهدا، جان تازهای گرفته است.
شیخطادی در پایان ابراز داشت: سینمای داستانی نیز در طول دوران جنگ شکوفا شد، اما بعد مدتی با رکود همراه شد و کمتر سینماگری به سمت تولید آن رفت. همین مسئله سبب شده تا تنها عده معدودی از سینماگران که سینمای جنگ برای آنها مهم بوده و فضای پس از جنگ را به خوبی درک کردهاند، این راه را ادامه بدهند.
ششمین جشنواره بینالمللی فیلم مستند ایران: سینماحقیقت که از روز 13 آبانماه در سینما فلسطین، سینما عصرجدید و سالن سینماحقیقت مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی آغاز شده است، تا روز 20 آبان در مکانهای یاد شده ادامه خواهد داشت.
