گناباد
جمعه 5 آبان 1391 12:53 PM
گُناباد مرکز شهرستان گناباد واقع در استان خراسان رضوی است . براساس آمار سال ۱۳۸۵ مرکز آمار ایران ، جمعیت شهرستان گناباد ۱۱۰,۱۳۵ نفر بوده که ۲ در صد از جمعیت استان را شامل میشود . همچنین از کل جمعیت شهرستان ۵۵,۷۴۶ نفر مرد و ۵۴,۳۸۹ نفر زن هستند که بنابراین نسبت جنسی این شهرستان بیانگر پائین بودن در صد تعداد زنان به مردان در این شهرستان است . این نسبت در مقایسه با وضعیت استان که برابر ۱۰۱ میباشد ، اختلاف کمی را نشان میدهد.[۱] بومیان این شهر، آن را جُویمند نیز می نامند .
بزرگ ترین قنات جهان در گناباد قرار دارد. این قنات از دوره ی هخامنشیان تاکنون ، عامل تولید و حیات در شهر کویری گناباد بودهاست . این قنات به شماره ۵۲۰۷ در سازمان یونسکو ثبت شده است. [۳]
گناباد را در منابع عربی و اسلامی جَنابد و کَنابد و جُویمند نیز ثبت کردهاند . همچنین در کتب تاریخ نام گناپا به ثبت رسیده است .[۴] جویمند نام پیشین نقطه ی شهری ای است که در دوران پهلوی نام گناباد بر آن نهاده شد. نام گناباد پیش از آن زمان و پس از زمین لرزه ی مهیبی که شهر اصلی گناباد را ویران ساخته بود نام منطقه شده بود و دیگر نام هیچ شهر بخصوصی نبود .
این شهر دارای چهار قنات است : قنات قَصَّبه و قنات دِه و قنات علی آباد و قنات حسین آباد . شاید به همبن خاطر آن را جویمند نامیده اند یعنی صاحب جوی ها .
بار ها در شاهنامه ی فردوسی ، از گناباد یا جنابد یاد شده و این مکان را محل جنگ های توران و ایران دانستهاند . به گفته ی شاهنامه ، «پیران ویسه» وزیر کاردان افراسیاب در گناباد به خاک سپرده شده و مدفن او هم اکنون در گناباد است .
از دیگر مواردی که می توان اشاره نمود ، گذر ناصرخسرو از گناباد و روستای کلات و کوهپایه های مشرف می باشد که در سفرنامه ی خود به آن اشاره نمودهاست .
در شهر گناباد آب انبارهای عظیمی وجود داشته است که حداقل سه مورد آن ها در توسعه ی شهری تخریب شدهاست. آب انبار مرکز گناباد (آبانبار حسینیه گناباد)در خیابان شریعت سابق (سعدی) تا سال ۱۳۶۳ فعال و مورد بهره برداری مردم بود . در زمستان آب برف و یخ را روانه ی این آب انبار میکردند و در تابستان آب سرد و خنک می نوشیدند و به این آب انبار یخچال خانه هم می گفتند . گویا در تابستان های قدیم به مردم ، یخ هم می فروخته اند .
یکی از نقاط دیدنی گناباد ، قلعه ی فرود می باشد که درحال حاضر به روستای کوه قلعه مشهور است . درآن مکان باقی مانده های قلعه های ساخته شده از ساروج که ازبتن محکمتر است وجود دارد . در بعضی ارتفاعات ، دسترسی به این قلعه ها با زحمت زیاد امکان پذیر می باشد .
تا اوایل سال ۱۳۴۰ ، بافت این شهر خیلی قدیمی بود و علاقه ی وافر اهالی به نوسازی شهرشان ، سبب خراب شدن بعضی از آثار تاریخی شد که از آن میان باید از یک یخدان عظیم که ارتفاع گنبد مخروطی آن در حدود بیست متر بود و در نزدیکی مظهر قنات علی آباد قرار داشت نام برد .
مهم ترین آثار تاریخی این شهر عبارت است از :
شهر گناباد به لحاظ ساختاری از محلات متعدد و مجزایی تشکیل شده است . از مهم ترین محله های این شهر می توان به سرتراز ،نوقاب ، کوی شرقی (قصبه ی شهر) ، قنبر آباد ، کوچه ی نخل و باغ بالا اشاره کرد .
|
گناباد جویمند |
||
|---|---|---|
|
||
| اطلاعات کلی | ||
| کشور |
 ایران |
|
| استان | خراسان رضوی | |
| شهرستان | گناباد | |
| بخش | مرکزی | |
| نام(های) قدیمی | جنابد ، گناپا | |
| سال شهرشدن | ١٣١٦ | |
| مردم | ||
| جمعیت | ۳۴٬۵۶۳ نفر[۱] | |
| زبان گفتاری | فارسی [۲] | |
| مذهب | شیعه | |
| جغرافیای طبیعی | ||
| ارتفاع از سطح دریا | ١١٥٠ متر | |
| اطلاعات شهری | ||
| شهردار | حمید بنایی | |
| رهآورد | زعفران ، پسته | |
| پیششماره تلفنی | ۰۵۳۳ | |
| تابلوی خوشآمد به شهر | ||
| به شهر قنات های کهن خوش آمدید. | ||
