مادرانه

سلامت بارداري با مصرف آب و مايعات

آب نقشي حياتي در سلامت بدن انسان دارد و مهم ترين عنصري است كه بدن براي عملكرد اندام هاي حياتي خود به آن نياز دارد. در دوران بارداري به دليل تغييرات ايجاد شده در بدن، نياز بيشتري به اين ماده حيات بخش به وجود مي آيد. در اين دوران آب براي حفظ سلامت سلول هاي خوني و دريافت آب بافت ها ضروري است. آب در شير مادر تركيبي اساسي و اصلي به حساب مي آيد.

● فوايد آب در دوران بارداري
نوشيدن آب مانع از دي هيدراته شدن بدن مي شود. دي هيدراته شدن در دوران بارداري باعث بروز مشكلاتي مانند سردرد، حفظ آب در بدن، حالت تهوع، انقباض عضلات، سرگيجه و . . . مي شود.
اين مشكل در سه ماهه سوم بارداري اهميت بيشتري پيدا مي كند زيرا دي هيدراته شدن در اين زمان مي تواند انقباضاتي را در پي داشته باشد كه منجر به زايمان زودرس شود. رنگ ادرار بهترين راه براي كنترل ميزان آب بدن است. ادرار تيره رنگ نياز بدن به آب بيشتر را نشان مي دهد و ادرار بي رنگ نشان از كافي بودن ميزان آب دريافتي بدن است.
عده اي معتقد هستند نوشيدن آب در فواصل منظم مي تواند حالت تهوع صبحگاهي، سوزش معده و سوءهاضمه را كمتر كند و بدن را خصوصاً در هواي گرم و مرطوب، خنك نگه دارد. علاوه بر اين بروز عفونت هاي ادراري كه در دوران بارداري بيشتر اتفاق مي افتد را مانع مي شود و يبوست و هموروئيد را نيز كاهش مي دهد.
● ميزان آب مورد نياز در دوران بارداري
در دوران بارداري، زنان باردار بايد روزانه حدود سه ليتر معادل ۱۰ الي ۱۲ ليوان آب بنوشند. اين ميزان به ازاي هر ساعت ورزش سبك، يك ليوان افزايش پيدا خواهد كرد و در تابستان به دليل تعرق بدن يك تا دو ليوان بايد به آن اضافه شود.

آب ميوه مي تواند بخشي از نياز بدن زن باردار را به مايعات تأمين كند، تنها بايد به خاطر داشت كه مصرف آب ميوه با دريافت كالري همراه است. قهوه، نوشابه و چاي نيز در تأمين مايعات بدن كمك مي كند اما هنگام صرف اين مواد بايد به نكات زير توجه داشت:

▪ قهوه

اگرچه مصرف محصولات بدون كافئين به زنان باردار توصيه مي شود اما در صورت تمايل به نوشيدن قهوه، زنان باردار مجاز هستند، حداكثر روزي يك فنجان كوچك قهوه بنوشند. مصرف زياد كافئين در اين دوران باعث كاهش جريان خون به جفت شده و در نتيجه اكسيژن و مواد غذايي كافي به جفت نخواهد رسيد.

تحقيقات اخير نشان مي دهد احتمال سقط در زناني كه در سه ماهه اول بارداري خود روزانه ۲۰۰ ميلي گرم كافئين مصرف مي كنند، تا دو برابر افزايش پيدا مي كند. (اين ميزان معادل نوشيدن دو فنجان كوچك قهوه است) . احتمال سقط در زناني كه اصلاً كافئين مصرف نمي كنند ۱۲ درصد، در زناني كه ۱۰۰ ميلي گرم در روز كافئين مصرف مي كنند ۱۵ درصد و در بين كساني كه ۲۰۰ ميلي گرم مصرف روزانه كافئين شان است تا ۲۵ درصد افزايش پيدا مي كند.

▪ نوشابه هاي كافئين دار
مصرف حداكثر يك فنجان نوشابه كافئين دار در اين زمان مجاز است. البته بهتر است از مصرف اين نوشيدني ها خودداري شود.
▪ نوشابه هاي رژيمي
نوشابه هاي رژيمي عمدتاً حاوي كافئين و شيرين كننده هاي مصنوعي هستند. مصرف اين شيرين كننده ها در حد كم مجاز است، اما مصرف ساخارين در ميزان زياد به دليل بروز نواقص مادرزادي در كودك مجاز نيست.
▪ چاي گياهي

مصرف چاي نعنا يا چاي بابونه طبيعي در صورتي كه مواد خاصي به آنها افزوده نشده باشد، مجاز است، اگر چه عموماً به زنان باردار توصيه مي شود، در سه ماهه اول بارداري كه كودك در معرض خطر بيشتري قرار دارد از مصرف مواد گياهي (داروهاي گياهي و. . .) پرهيز كنند. برخي از مواد گياهي باعث بروز انقباضات رحمي شده و گاهي زايمان زودرس را به همراه دارند، از اين رو بايد جهت مصرف مواد گياهي حتماً با پزشك مشورت كرد.

▪ آب ميوه
براي تهيه آب ميوه بايد توجه داشت كه ميوه را حتماً با آب و مواد ضدعفوني كننده شسته وسپس آب آن گرفته شود زيرا در غير اين صورت مواد شيميايي و آفت كش هاي روي ميوه مي تواند براي مادر و كودك مشكل آفرين شود.
▪ شير و زرده تخم مرغ
مصرف اين نوشيدني در دوران بارداري اصلاً توصيه نمي شود زيرا زرده تخم مرغ خام، مي تواند حاوي سالمونلا (salmonella) باشد. سالمونلا نوعي باكتري است كه باعث مسموميت غذايي شده و حتي در برخي موارد كشنده است.
اين باكتري مستقيماً به كودك آسيب نمي رساند بلكه به دليل بروز تب بالا، استفراغ، اسهال و كاهش آب بدن (دي هيدراته شدن بدن) ممكن است عوارضي مانند زايمان زودرس يا سقط را به همراه داشته باشد.
▪ آب
در صورتي كه زن باردار نمي تواند مزه آب را تحمل كند، بهتر است يك برش ليموترش را در ليوان و يا پارچ آب بيندازد تا طعم دار شود. علاوه بر اين مخلوط كردن چند قطره آب ليمو ترش تازه با آب براي برطرف ساختن حالت تهوع نيز مفيد است.
افزودن گشنيز تازه، دانه رازيانه و يا يك دانه هل در آب مي تواند آن را طعم دار كند. تكه ميو ه هاي يخ زده مانند پرتقال، ليمو، كيوي، هلو، زردآلو و آلو مي توانند به جاي يخ مورد استفاده قرار بگيرند.