سفرنامه حج

في منزل الوحي

تأليف: محمد حسين هيكل/سيد حسن اسلامي
اين كتاب از جهات مختلفي مهم و قابل توجه است; از جمله آن كه توصيف دقيقي است از وضعيت سياسي اجتماعي فرهنگي اقتصادي و تاريخي شبه جزيره عربستان در نيمه قرن حاضر از نگاه روشنفكري كه از آفريقاي شمالي بدان خطه سفر كرده است و منبع با ارزشي است براي محققان درباره وضعيت حجاز در اين دوره. ديگر آن كه اين كتاب از معدود سفرنامه هاي حج است كه از گزارش مشاهدات فراتر رفته و به تحليل حوادث و ريشه يابي مسائل پرداخته است و سوم آن كه اين كتاب به قلم كسي است كه آموزش و فرهنگ غرب به او ديدي ديگر داده است و او در عين ديانت و تقيد به اصول اعتقادي ناقدانه پديده ها را ارزيابي مي كند. ويژگي هاي كتاب به هنگام مرور اوليه كتاب خصوصيات زير در آن به چشم مي خورد:
1 كوشش براي تقريب مذاهب و بيان جوهر دين (ص 11)
2 برخورد ناصحانه با مسائل و ارائه پيشنهادهايي به حاكمان مكه (ص 11).
3 مخالفت با عملكرد وهابيان بويژه در مورد تخريب آثار ديني (ص 13)
4 تفصيل دقيق جزئيات.
5 اشاره به نكات ادبي و ريشه يابي واژه ها (ص 101 و 105)
6 تمجيد از ابن سعود به عنوان تأمين كننده امنيت در شبه جزيره. مؤلف يك فصل از اين كتاب را به او اختصاص داده است.
7 گرايش مداوم به سياست و نقش آن در تاريخ شبه جزيره و تحليل اجتماعي در لابلاي كتاب.
8 كوشش براي تحليل روحيات ساكنان اين منطقه.
9 نثر زيبا و مطنطن كتاب كه محصول قلم يكي از بهترين استادان نثر جديد عربي است.
10 توصيف دقيق از تعارض ميان سنت و نوگرايي در ميان نسل قديم و نسل جديد در مكه.
11 اين كتاب با آن كه اثري تحقيقي است همچنان سخت اديبانه است و صبغه تند ادبي دارد.
بخش هايي از كتاب با آرزوي آن كه بلند همتي اين كتاب حجيم را تماما ترجمه كند بخش هايي از آن را ترجمه و نقل مي كنم .