پژوهش و سازندگي

رشد و توليد گياهان در اكوسيستم ها و رويشگاه هاي طبيعي مختلف، تحت تاثير عوامل مختلف از جمله ارتفاع از سطح دريا قرار دارد. به منظور بررسي اثر ارتفاع بر گياه آويشن در رويشگاه طبيعي آن (1800 متر الي 2800 متر) در جبهه جنوبي البرز كه يكي از پر تراكم ترين رويشگاه هاي طبيعي اين گياه شناسايي شده است، گونه كوچيانوس از بين 14 گونه وحشي و معروف ايران، انتخاب و مورد مطالعه قرار گرفت. نمونه ها در زمان گل دهي كامل از شش ارتفاع با فواصل مساوي با 3 تكرار، به صورت تصادفي، از اندام هاي هوايي رشد يكساله، جمع آوري و در هواي آزاد خشك و اسانس آن به روش تقطير با آب با استفاده از دستگاه كلونجر استخراج گرديد. سپس جهت شناسايي تركيبات اسانس از دستگاه هاي GC و GC-MS استفاده شد. تجزيه واريانس داده هاي به دست آمده در قالب طرح بلوك هاي كامل تصادفي و با استفاده از نرم افزارهاي آماري MSTAT-C و SPSS انجام شد. ضمنا مقايسه ميانگين تيمارها به روش آزمون چند دامنه اي دانكن صورت پذيرفت. نتايج نشان داد كه اسانس به دست آمده در ارتفاعات 1800، 2000، 2200، 2400، 2600 و 2800 متري به ترتيب 2.56، 2.27، 2.5، 1.92، 1.39 و 1.31 درصد بود كه بيشترين آن متعلق به ارتفاع 1800 متري (2.56) و كمترين آن به 2800 متري (1.31) و در عين حال بيشترين مقدار تركيبات اسانس مربوط به ارتفاع 2800 متري (لينالول (%45⁴ و كمترين آن به 1800 متر (لينالول (%1.9 تعلق داشت. بررسي هاي آماري نشان داد كه بين درصد اسانس و اختلاف ارتفاع از سطح دريا يك رابطه خطي منفي و معني دار وجود داشت. همچنين تركيبات اسانس و ارتفاع يك رابطه از درجه پنجم را نشان دادند. اين تحقيق نشان داد، لينالول و آلفاترپينن بيشترين درصد تركيبات اسانس در گونه كوچيانوس را تشكيل مي دهند (به ترتيب 45 و 35 درصد). مقايسه ميانگين، درصد لينالول، تيمول، آلفا ترپينن، آلفا پينن و كارواكرول را به ترتيب به 6، 5، 5، 6 و 6 گروه معني دار تقسيم نمود. همچنين همبستگي مثبت و معني داري بين كلسيم- منيزيم، سديم و درصد مواد ارگانيك خاك با افزايش تركيبات اسانس در ارتفاعات مختلف وجود داشت.

 نسخه قابل چاپ