12. شكر عملى
1. نماز، بهترین نمونهى شكر خداوند است. خداوند به پیامبرش مىفرماید: به شكرانهى اینكه ما به تو «كوثر» و خیر كثیر دادیم، نماز بر پا كن. «انّا اعطیناك الكوثر فصلّ لربّك و انحر»
2. روزه؛ چنانكه پیامبران الهى به شكرانه نعمتهاى خداوند، روزه مىگرفتند.
3. خدمت به مردم. قرآن مىفرماید: اگر بىسوادى از باسوادى درخواست نوشتن كرد، سر باز نزند و به شكرانه سواد، نامهى او را بنویسد. «و لایأب كاتب أن یكتب كما علّمه اللّه» در اینجا نامه نوشتن كه خدمت به مردم است، نوعى شكر نعمت سواد دانسته شده است.
4. قناعت. پیامبر اكرمصلى الله علیه وآله فرمودند: «كن قَنِعاً تكن اشكر الناس» قانع باش تا شاكرترین مردم باشى.
5. یتیم نوازى. خداوند به پیامبرش مىفرماید: به شكرانهى اینكه یتیم بودى و ما به تو مأوا دادیم، پس یتیم را از خود مران. «فامّا الیتیم فلاتقهر»
6. كمك به محرومان و نیازمندان. خداوند به پیامبرش مىفرماید: به شكرانهى اینكه نیازمند بودى و ما تو را غنى كردیم، فقیرى را كه به سراغت آمده از خود مران. «و امّا السائل فلا تنهر»
7. تشكّر از مردم. خداوند به پیامبرش مىفرماید: براى تشكّر و تشویق زكات دهندگان، بر آنان درود بفرست، زیرا درود تو، آرامبخش آنان است. «و صلّ علیهم انّ صلاتك سكن لهم»
تشكّر از مردم تشكر از خداوند است، همان گونه كه در روایت آمده است: كسى كه از مخلوق تشكّر نكند، از خداوند شكرگزارى نكرده است. «مَن لم یشكر المنعم من المخلوقین لم یشكر اللّه»
