ملک سنجرانی در گفتگو با خبرنگار مهر، اظهار داشت: این آثار پس از بررسی در هفتمین اجلاس شورای عالی سیاستگذاری ثبت کشور که در شهرستان شاهرود برگزار شد، در فهرست آثار ملی به ثبت رسید.

وی گفت: این آثار عبارتند از حصیر بافی سیستان، حصیر بافی بلوچستان، فرش سیستان، رمضونیکه (رمضان خوانی) سیستان، سحر خوانی سیستان و دونلی بلوچستان.

وی افزود: حصیربافی سیستان یکی از قدیمی ترین صنایع دستی در منطقه محسوب می شود که با توجه به یافته های باستان شناسی از حفاری های شهر سوخته، قدمت این هنر به هزاره سوم قبل از میلاد می رسد.

مدیر کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری سیستان و بلوچستان بیان داشت: حصیر بافی در سیستان و تنوع در تولید همواره تحت تاثیر دریاچه هامون و پوشش گیاهی اطراف آن بوده است.

وی گفت: مردم منطقه از نی در تهیه لوازم مورد نیاز روزمره خود استفاده می کردند و علاوه بر آن از برگ درخت خرما (پیش) نیز در تولید صنایع حصیربافی استفاده می شده است.

وی افزود: حصیر بافی بلوچستان با سیستان تفاوت عمده ای دارد، در بلوچستان حصیربافی از نوعی درخت خرمای وحشی به نام "داز" تهیه می شود که این درخت به صورت خودرو در تمام نواحی بلوچستان می روید.

سنجرانی اظهار داشت: فرش سیستان نیز دارای قدمتی دو هزارو 500 ساله می باشد که نمودی از هنر سکاهاست (که اولین فرش دنیا به دست آنان بافته شد) و بافت آن با همان طرح و نقش تلفیق طبیعت حوزه سیستان همچنان ادامه دارد.

وی گفت: از ویژگی های فرش سیستان تنوع در طرح بوده و با توجه به زندگی کوچ نشینی، از گذشته این فرش با دار قالی افقی و گره فارسی بافته می شود.

وی افزود: آنچه فرش سیستان را از دیگر فرش های ایرانی متمایز می کند بافت تمامی مراحل بدون نقشه و به صورت کاملا ذهنی می باشد.

وی گفت: همچنین کلیه مراحل از تولید پشم، رنگرزی و بافت همه در سیستان انجام می شود.

مدیر کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری سیستان و بلوچستان بیان داشت: از جمله نقش های فرش سیستان می توان به گلدانی، قندانی، دهمرده ای و... اشاره کرد.

وی گفت: رمضونیکه یا رمضان خوانی در سیستان سابقه ای به قدمت اسلام یعنی  1400 سال دارد.

وی افزود: فلسفه این آیین که از 13 ماه مبارک رمضان آغاز و تا شب قبل از ضربت خوردن حضرت علی (ع) ادامه دارد در این است که مردم سیستان به پیروی از امام اول شیعیان اقدام به این امر خداپسندانه جهت کمک به مستمندان و یتیمان می نمایند.

سنجرانی اظهار داشت: در گذشته این مراسم توسط ریش سفیدان و بزرگان و امروزه توسط جوانترها انجام می شود بدین صورت که دور هم جمع شده و اشعاری در مدح حضرت علی (ع) می خوانند و آمدن ماه مبارک رمضان را نوید می دهند و در آخر مردم نیز در حد بضاعت خود هدایایی شامل گندم، آرد، خرما، نان، پول و... به آنان می دادند که در نهایت بین مستمندان و یتیمان توزیع می شود.

وی گفت: سحر خوانی در سیستان نیز قدمتی برابر با اسلام دارد و با این نیت در سیستان انجام می شده تا مردم از خواب بیدار شده آماده روزه گرفتن شوند.

وی افزود: در گذشته که تکنولوژی حاضر نبود اشخاص مورد اعتماد هر محله یا روستا  بر روی پشت بام رفته، اقدام به سحر خوانی می نمودند بدین صورت که این افراد با استفاده از علم نجوم و ستاره شناسی زمان سحر را تشخیص می دادند.

مدیر کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری سیستان و بلوچستان بیان داشت: این افراد همواره در حال رصد سه ستار، ستاره زهره، هفت برادران و...  بودند و در نهایت اقدام به خواندن اشعاری در وصف خداوند و مدح حضرت علی (ع) می نمودند.

وی گفت: دونلی، سازی که با نام های "دو نی" یا "دو نای" نیز شناخته می شود، اختصاصی ترین و اصلی ترین ساز موسیقی مقامی نواحی بلوچستان است که به نام "استاد شیرمحمد اسپندار" در ایران مشهور است.

وی افزود: دونلی شامل دو نی بوده که نوازنده هر دو را هنگام نواختن در دهان خود قرار می دهد.

سنجرانی اظهار داشت: این ساز دو جنس مذکر و مونث دارد که شش سوراخ نی مذکر هنگام نواختن از محل دمیدن مورد استفاده قرار می گیرد و نی مونث که وظیفه همخوان را بر عهده دارد تنها سه سوراخ آن مورد استفاده قرار می گیرد.

وی گفت: نی مونث اندکی پایین تر از نی مذکر در دهان قرار می گیرد، قمیش ندارد و نوازنده در دهانه ورودی آن که بسیار شبیه فلوت است، می دمد.

وی افزود: دونل در حقیقت استفاده همزمان دو عدد ساز نل می باشد که یکی از آنها صدای ثابت و دیگری ملودی ها را جاری می سازد.

وی بیان داشت: نوازندگی با این ساز تبحر ویژه ای را می طلبد و نوازندگان ماهر آن بسیار کمیاب اند.