پاسخ به:تاپیک جامع نهج البلاغه
سه شنبه 14 شهریور 1391 12:35 PM
پی بردن به سیره كسانی كه از نوادر عالم هستیاند، آن گونه كه هست كار سادهای نیست. شبلی شمیل میگوید: «علی(علیه السلام) پیشوای همه بشر است، شرق و غرب در گذشته و حال نظیر او را ندیده است.»[1] با این حال شمایی كلّی از ویژگیهای علی را ترسیم میكنیم:
الف) علی و عدالت: ابن عبدالبرّ مالكی مینویسد: مالی نزد علی نمیآوردند مگر آن كه بیدرنگ آن را تقسیم میكرد و چیزی از آن را در بیتالمال نمیگذاشت مگر آن كه در آن روز مستحقّی نمییافت و میفرمود: ای دنیا دیگری را فریب بده. هیچ چیزی برای خود از بیتالمال بر نمیداشت و دور و نزدیک در نزد او یكسان بود و كسی را به امارت شهرها نمیگمارد مگر آنكه از اهل دین و امانت باشد و هنگامی كه گزارشی از خیانت كارگزارانش میرسید، به او نامه مینوشت و به دنبال آن ابلاغ میكرد، وقتی نامهام به تو رسید آنچه در بیتالمال است حفظ كن تا كسی را بفرستم كه اموال را تسلیم او نمایی. سپس به آسمان نگاه میكرد و میگفت: «خدایا تو میدانی كه من آنها را دستور ندادم تا به بندگانت ستم كنند.»[2] ابن ابی الحدید معتزلی از فضیل نقل میكند كه گفت: «مؤثرترین عاملی كه مردم را از اطراف علی پراكنده نمود، عدالت او در تقسیم اموال بود، زیرا او اشراف را بر دیگران برتری نمیداد و همچون پادشاهان با سران قبایل ساخت و ساز نمیكرد و هیچ كس را با بیتالمال به سوی خود جلب نمیكرد ولی معاویه برخلاف او مردم را با بیتالمال جذب میكرد، لذا اینگونه افراد به سراغ معاویه میرفتند.[3]
ب) زهد علی علیه السلام : این اثیر میگوید: «ما از ترسیم زهد علی ناتوانیم»[4] علی آمد تا نظریه اسلام را در حكومت نشان دهد. او آمد تا نان جویی را كه آردش به دست همسرش تهیه میشد بخورد و بر كیسه آن نان خشک مهر بزند و بگوید: من دوست ندارم از غذایی كه نمیدانم چگونه تهیه شده بخورم و هرگز در قصرهای مجلل و باشكوه سكونت نكرد.[5] جرج جرداق میگوید: «آیا حكمرانی را سراغ دارید كه از پوشیدن لباس نرم خودداری كند، زیرا كه در گوشه و كنار كشور كسانی هستند كه لباس زیر به تن دارند؟! و بیم داشته باشد از این كه در همی پسانداز كند چون در بین مردم تهیدستان هستند و اگر نمیتواند گرسنگان را سیر كند خود نیز گرسنه بماندو حتی از فرزندان و اصحاب خود بخواهد كه آنها نیز گرسنه باشند.»[6]
ج) شجاعت و فداكاری: امام صادق میفرماید: «پرچمداران كفر در جنگ احد نُه نفر بودند كه همه آنها به دست علی به هلاكت رسیدند.خوابیدن علی در بستر پیامبر در لیله المبیت نشانی از خودگذشتگی و فداكاری آن حضرت است كه در راه اعتلای اسلام از هیچ كوششی دریغ نكرد.
د) صبر و بردباری: زندگانی امام علی علیه السلام بعد از پیامبر را به دورههای زیر میتوان تقسیم كرد:
1ـ دوره صبر و مدارا كه 25 سال طول كشید. (از سال 11 هجری تا 35 هجری)
2ـ دوره به قدرت رسیدن امام (چهار سال و نُه ماه).
بنابراین صبر و تحمل حضرت بسیار زیاد بوده است و با همین ویژگی توانسته از اسلام و مسلمین حفاظت نماید.
هـ) انفاق به فقرا و یتیمان: به اتفاق مفسران آیه 274 سوره بقره كه میفرماید: «كسانی كه اموال خود را (در راه فقرا) شب و روز پنهان و آشكار انفاق میكنند، درباره علی نازل شده است و آن حضرت پیوسته از یتیمان و مستمندان دستگیری میكرد و روح بزرگ و مهربان او تا پایان عمر از انفاق به فقرا لحظهای آرام نگرفت. در این زمینه شواهد بسیاری موجود است.[7]
و) آزاد كردن بردگان: این كار از مستحبات مورد تأكید در اسلام است و از رسول اكرم روایت شده كه فرمودند: «هر كس بنده مؤمنی را آزاد ساخت، خداوند عزیز جبّار در برابر هر عضوی از آن بنده عضوی از شخص آزاد كننده را از آتش جهنم آزاد میسازد.» [8]
علی در این زمینه نیز پیشگام بود و موفق شد از حاصل دسترنج خود (نه از بیتالمال) هزار بنده را بخرد و آزاد سازد و امام صادق به این حقیقت گواهی داده است.[9]
پی نوشت ها :
[1] - جرج جرداق، الامام علی صوت العداله الانسانیه، ج 1، ص 7.
[2] - ناظمزاده قمی، اسغر، تجلی امامت، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، چاپ سوّم، ص 67.
[3] - ابن ابی الحدید، شرح نهجالبلاغه، ج 2، ص 197.
[4] - ناظمزاده قمی، اصغر، همان، ص 66.
[5] - قطب محمد، العداله الاجتماعیه فی الاسلام.
[6] - جرداق، جرج، همان.
[7] - سبحانی، جعفر، فروغ ولایت، انتشارات صحیفه، ص 296.
[8] - كلینی، روضه كافی، ج 2، ص 181.
[9] - مجلسی محمد باقر، بحارالانوار ، ج 41، ص 43.
بخش نهج البلاغه تبیان
منبع : اندیشه قم
به رنگ سبز
سبز باشیم
