آغاز عصر غیبت

سومین مرحله از زندگی امام مهدی(ع) را دوران "غیبت کبری" و طولانی مدت تشکیل می دهد. این دوره پس از سپری شدن "غیبت صغری"، آغاز شده و تا کنون ادامه یافته و به امر خداوند تا هنگام حصول "اقتضای تام"؛ یعنی آن زمان که زمینه پذیرش رهبری و حکومت جهانی آن حضرت فراهم شود، ادامه خواهد یافت.

این مرحله میدان بزرگترین آزمایش انسانها و غربال مؤمنان و سنجش ایمان و عمل، قرار گرفته است. در این مدت طولانی "حجت خدا" در پشت پرده غیبت، خورشیدگونه از پس ابرها، نورافشانی می کند.

نیابت دو گونه است: "نیابت خاصه" در زمان غیبت صغری و "نیابت عامه" در زمان غیبت کبری.

در "نیابت خاصه"، امام(ع) اشخاص معینی را نائب خود قرار داده بود که به اسم و رسم، آنان را معرفی نموده، و هر کدام را به وسیله نایب پیش از خود به مردم شناسانده بود.

در "نیابت عامه"، بر اساس یک قانون و چارچوب و ضابطه کلی و معین که امام، خود به دست داده بود، هر فردی که آن ضابطه را از همه جهت و در همه ابعاد دارا باشد، نایب امام شناخته می شود، و به نیابت از امام، ولیّ جامعه در امر دین و دنیا خواهد بود.

این مقام و این نیابت به وسیله خود حضرت مهدی(ع) به عالمان واجد شرایط واگذار شده است.

شیخ طوسی، شیخ صدوق و شیخ طبرسی از اسحاق بن عمار نقل کرده اند که گفت: مولای ما حضرت مهدی(ع) (در مورد وظیفه شیعیان در زمان غیبت)

 فرموده است: "وامّا الحوادثُ الواقعةُ فارجعوا فیها الی رُواة حدیثنا فانّهم حجّتی علیکم و انا حجة الله علیهم".  (در حوادث و پیشامدهایی که واقع می شود به روایت کنندگان حدیث ما رجوع کنید که آنان حجت من بر شمایند، و من حجت خدا بر آنانم.)

"طبرسی" در کتاب الاحتجاج نیز از امام صادق(ع) نقل کرده است که آن حضرت، ضمن حدیثی فرمود: "وامّا من کان من الفقهاء صائناً لنفسه، حافظاً لدینه، مخالفاً لهواهُ مطیعاً لاَمر مولاهُ فللعوام ان یُقَلّدوهُ".

هر یک از فقها که مراقب نفسش، نگهبان دینش، مخالف هوی و هوسش و مطیع فرمان مولایش (یعنی ائمه) باشد، بر عوام لازم است که از او تقلید کنند.

چگونگی آغاز غیبت:

چهارمین نایب خاص حضرت در غیبت صغری در نیمه شعبان سال 329 هجری از دنیا رفت و امام(عج) به او دستور داد که دیگر کسی را جانشین خود نکند.

از این وقت به بعد دوران غیبت کبری(طولانی) آغاز شد (دستور توقیع امام(عج) به چهارمین نایبش در کتاب اعلام الوری ، ص417 آمده است)

غیبت کبری که از نیمه شعبان سال 329 هجری شروع شد تا هنگام ظهور حضرت مهدی(عج) ادامه خواهد داشت.