افسردگی

روش های مواجهه و مقابله:
در بحث درمان، افسردگی هایی که علل جسمانی و دارویی دارد، غالباً با روش های خاص پزشکی درمان می شود؛ ولی درمان افسردگی هایی که به خاطر افکار و اوهام باطل است، به مراتب سخت تر و مشکل تر خواهد بود و نیاز به همکاری کامل مراجع با درمانگر دارد. در چنین مواقعی فرد افسرده باید تمام افکار منفی خویش را از رده خارج نموده و افکار منطقی را جایگزین آنها نماید.
بهترین شیوه درمان در افسردگی، معمولاً آمیزه ای از دو روش رفتار درمانی و شناخت درمانی است و با جدا کردن کامل این دو روش از یکدیگر، نمی توان کار شایسته و مناسبی انجام داد؛ زیرا اکثر شیوه های درمان در افسردگی به ظاهر شیوه های رفتاری است که درمانگر با ارایه راهکارها و روش های کاربردی و عملی سعی در درمان مراجع خویش دارد؛ در حالی که هر کدام از این شیوه ها با یک ضمیمه شناختی و معرفتی همراه است.
شیوه ها:
1. افزایش فعالیت های خوش آیند و مطبوع: برای افزایش میزان فعالیت های دلخواه، لازم است به فرد تکالیف شخصی داده شود؛ البته باید انجام این تکالیف غیرعملی و خارج از حد توانائی مراجع نباشد.
2. افزایش بازده رفتار: چون انجام موفقیت آمیز وظایف مختلف، در تخفیف افسردگی مؤثر است، باید شرایط را طوری فراهم کرد که فرد بتواند کارهای مختلف را با موفقیت به پایان برده و تقویت دریافت نماید.
3. ایجاد مهارت های شناختی، جهت اداره نمودن خود: در این روش از مراجع می خواهیم؛ از باب نمونه، شش نکته مثبت در مورد خود بیان کند و این شش نکته را روی ورقه کوچک نوشته و همراه خود داشته باشد و در فرصت های مناسب، این صفات مثبت را برای خویش قرائت کند؛ البته می تواند صفات مثبت دیگری را نیز به لیست خود اضافه کند و با این عمل بعد از مدتی، نظر منفی فرد به شکل قابل ملاحظه ای تغییر می کند.
4. روش فرا فکنی زمانی لازاروس: اساس این روش عبارت است از تصور یا تجسّم حوادث و فعالیت های مثبت و مطبوع در آینده و مواقعی که فرد احساس افسردگی می کند. این فعالیت ها می تواند از کارهای ساده ای؛ همانند خوردن غذای لذیذ و گرفتن دوش آبگرم شروع و به کارهای فکری و اجتماعی و اعمال پیچیده ای که در آینده برای خود تصور می کند، ختم گردد.
5. مسئله گشایی و تصمیم گیری: توانائی در تصمیم گیری، یکی دیگر از مشکلات افراد افسرده می باشد که باید با آموزش مراحل الگوی حل مسئله به شکل عملی، فرد افسرده را امیدوار و در حل مشکل و معضل، او را یاری نمود؛ البته لازم به ذکر است که باید مسایل خیلی ساده و روان مطرح شود تا فرد افسرده با حل موضوعات ساده، اعتماد به نفس از دست رفته خود را باز یافته و به حل مسائل مشکل تر مبادرت نماید.
6. ثبت اعمال در جدول روزانه: معمولاً به افراد افسرده توصیه می شود که در جدولی تمام کارهای روزانه خود را ثبت کنند و بعد توسط مشاور مورد بررسی و تقویت مثبت قرارگیرد تا مراجع باور کند که می تواند کارهای مثبت نیز انجام دهد.
7. ثبت افکار و اوهام باطل و احساسات منفی در جدول: این جدول که با عنوان جدول افکار منفی نام گذاری شده است، در قالب سه ستون مشخص که به ترتیب عبارت اند از افکار منفی، خطای شناختی و واکنش منطقی، شکل می گیرد. این جدول به افراد افسرده کمک می کند که به جای درونی کردن یک فکر،آن را بر روی کاغذ آورده و به شناسائی و ریشه یابی آن بپردازد. در مرحله بعدی فرد می تواند این فکر را در قالب یکی از ده فکر غیر منطقی و منفی که قبلاً اشاره نمودیم، قرار داده و فکر منطقی که باید در این وضعیت انتخاب شود، در ستون آخر بنویسید. با این روش می توان بر اوهام منفی خویش غلبه نمود و برای عینی تر شدن کار از نمونه ها و الگوها نیز استفاده کرد؛ مثلا اگر به واسطه خطایی که انجام داده اید از شما انتقاد می کنند و شما سریعاً به خود می گوئید، من هرگز کاری را درست انجام نمی دهم و همیشه بازنده هستم، می توانید این فکر را در ستون اول؛ به عنوان افکار اتوماتیک و غیرارادی که منفی نیز می باشد، ثبت نمائید؛ سپس در ستون دوم؛ ستون خطاهای شناختی این فکر را مورد بررسی و ملاحظه قرار داده و منشأ آن را پیدا نمایید؛ سپس از این مرحله سریعا به ستون سوم مراجعه و فکر منطقی و درست را پیدا نموده و آن را ذکر نمائید. در پایان فرد افسرده می تواند این جملات را به خود تلقین نماید:
انتقاد وارد است، من در این مسئله خطا کردم و باید جبران کنم.
من می توانم به راحتی این کار را انجام دهم.
با این مثال، روشن می شود که انسان خطای خود را می پذیرد و وقوع آن را امری طبیعی قلمداد نموده و تمام کارها و توانائی های مثبت خویش را زیر سؤال نمی برد.
تذکر: برای درمان افسردگی حتماً از مشاوره روان شناس بالینی نیز کمک بگیرید.
قال علی علیه السلام:
لا تُشعِر قَلبکَ الهَمَّ علی ما فات فَیشغَلک عَمّا هُو آتٍ
برای آنچه از دست رفته اندوه به دلت راه نده که تو را از آنچه می آید باز می دارد. (میزان الحکمه)