سلامتی کودکان و نوجوانان (جامع)

كودك گوشه گير از اجتماع 

نشانه رفتار هاي اجتماعي را مي توان از دوران 2 تا 3 ماهگي، آن زمان كه كودك لبخند مي زند، صدا در مي آورد و حركت هايي به سرش مي دهد، در كودكان مشاهده كرد. برخي از نوزادان با مشاهده همسالانشان به غن غن كردن مي پردازند و از اين كار بيش از نگاه كردن به آيينه لذت مي برند.
با افزايش رشد، كيفيت و ميزان رفتار اجتماعي تغيير مي كند. به طوري كه از 12 ماهگي تا دوره قبل از دبستان، رفتارهاي اجتماعي تقويت شده، روابط با همسالان افزايش و در مقابل روابط با بزرگسالان كاهش مي يابد.
درباره ميزان شيوع انزواطلبي در كودكان چنين بر مي آيد كه ميان 5 تا 28 درصد كودكان پيش از دبستاني با ميانگين 25درصد به اين اختلال مبتلا هستند و ميان 1 تا 3 درصد كل جمعيت، در قسمت افراد گوشه گير قرار مي گيرند.
دور نگه داشتن كودك از دوستان و همسالان در سال هاي نخستين زندگي و ارتباط نامناسب با همسالان، كودك را در سازگاري هاي بعدي با مشكلات زيادي مواجه مي كند.
داشتن ارتباط خوب با همسالان موجب ايجاد محبوبيت در ميان همسالان مي شود. مشاهده مي شود كودكاني كه از محبوبيت كمتري برخوردارند، بيشتر وقت خود را با رؤيا و اوهام مي گذرانند و به عكس پذيرش كلي از سوي همسالان موجب رشد بيشتر رفتارهاي مثبت در وي مي شود.
از نشانه هاي كودك گوشه گير مي توان به: تعداد روزهاي غيبت كودك از مدرسه، غيبت ازكلاس، ميزان نمرات درسي، بهره هوشي، ميزان سازگاري كودك و معلم، ميزان پذيرش دوستان و همسالان اشاره كرد. كه از اين ميان ارتباط متقابل با همسالان، محبوبيت و شايستگي اجتماعي و رشد و سازگاري بيشتر نمود مي كند.
البته بايد اختلال شيزوفرني و رويگرداني از اجتماع را از اختلال جدايي از اجتماع و گوشه گيري، متمايز در نظر گرفت چرا كه كودك رويگردان مضطرب است و همين اضطراب نمي گذارد دوستان جديدي پيدا كند، با اين حال از رابطه با دوستان گذشته و قديمي لذت مي برد، كودك مبتلا به شيزوفرني كودكي است كه هيچ تمايلي به تماس هاي اجتماعي ندارد.
در باره درمان كودكان گوشه گير، اصل بر افزايش و تقويت روابط با همسالان است.
براي اين كار مي توان در دوره پيش دبستان از قصه گويي و ارائه مدل استفاده كرد.
تقويت رفتار مثبت نيز مؤثر واقع مي گردد. مي توان با آموزش، تمرين و تكرار توسط خود كودك و نيز با كمك مربي به اين امر رسيد. اما هرچند كه در اين امر موفق باشيم نبايد بهره گيري از آموزش از طريق همسالان را ناديده بگيريم، چرا كه همسالان بهترين مدل براي كودك مي باشد. همسالان پيش از اين در محيطي كه رفتار مربوطه در آن روي داده بوده اند و مي توانند پيامدهاي طبيعي براي آن موقعيت فراهم آورند، تا رفتار مورد نظر در طي زمان ادامه يابد. استفاده از همسالان به سه دليل است:
▪ برانگيختن وتقويت رفتارهاي درست در كودكان منزوي از اجتماع.
▪ تلاش براي اجتماعي كردن همسالان گوشه گير.
▪ استفاده از همسالان به عنوان مدل هاي زنده براي كودكان گوشه گير.
كودكان محبوب از غير محبوب را مي توان از واكنش مثبت نسبت به همسالان، توانايي پذيرش ديدگاه هاي ديگران و مهارت در برقراري روابط متقابل متمايز كرد.
هرچه درك ما از كودك گوشه گير افزايش پيدا كند به تدريج خواهيم توانست راه هاي موفقيت آميزتري براي كار با اين كودكان پيدا كنيم و در نهايت به اين كودكان بيشتر كمك برسانيم.