سلامتی کودکان و نوجوانان (جامع)

سياه سرفه Whooping cough

نشانه ها: 

- نشانه هاي سرماخوردگي از قبيل تب، آبريزش از بيني، دردهاي بدن 

- سرفه هاي بيش از حد بهمراه صداي مخصوص آن، كه اين صدا در هنگام دم ايجاد ميشود 

- استفراغ بعد از هر بار حمله سرفه كردن 

- بيخوابي ناشي از سرفه كردن 

سياه سرفه يكي از خطرناكترين بيماريهاي دوره كودكي بخصوص در شيرخواران زير 12 ماه است. عامل آن يك باكتري به اسم بورداتلاپرتوسيس Bordatella pertussis مي باشد و باعث ميشود تا راههاي عبور هوا بر اثر مخاط بسته شوند. 

سياه سرفه به صورت يك سرماخوردگي ساده همراه با سرفه شروع ميشود. سرفه ها با حملاتي از سرفه هاي قطاري شديدتر مي گردند و نفس كشيدن را دشوار مي سازد. وقتيكه كودك تلاش مي كند بعد از هر بار حمله سرفه، (كه مي تواند تا يك دقيقه بطول بيانجامد) نفس بكشد هنگام ورود هوا به داخل ريه صداهاي جيغ مانندي (Whoop) توليد ميشود. مشكلات تنفسي در بچه هاي كوچكتر شديدتر است، حتي ممكن است هواي كافي را به ريه ها نرسانند و اين مي تواند منجر به مرگ شود. گاهي اوقات استفراغ بعد از هر بار سرفه كردن بوجود مي آيد. مرحله سرفه در سياه سرفه مي تواند تا ده هفته ادامه داشته باشد. خطر ايجاد عفونت ثانويه از قبيل ذات الريه، يا برونشيت بدنبال اين بيماري بالا است. 

امروزه بار ديگر خطر سياه سرفه افزايش يافته است زيرا والدين غالباً از واكسينه كردن كودك بخاطر عوارض جانبي ناشي از آن كه بتازگي مورد بحث قرار گرفته است خودداري مي كند. با اين وجود، اعتقاد پزشكي هنوز بر اين است كه واكسيناسيون كردن براي كودك و جامعه مفيد است البته كودكاني وجود دارند كه بخاطر شرائط خاصي كه دارند واكسينه نمي شوند (مثلاً َ در مورد كودكانيكه سابقه فاميلي مثبت از نظر صرع دارند). براي اينكار نظر دكتر را جويا شويد. 


آيا خطرناك است؟ 
سياه سرفه يك بيماري خطرناك است بويژه در شيرخواران كه ممكن است بعد از هر بار سرفه كردن دچار كمبود اكسيژن شوند. اگر استفراغ شديد باشد، همچنين خطر بي اب شدن بدن (Dehydratin) وجود دارد. حمله شديد سياه سرفه مي تواند به ريه ها آسيب رسانده و عفونتهاي عود كننده برونشي را موجب شود. 


ابتدا چه كار بايد بكنيد؟ 
1- اگر سرماخوردگي كودك شما خوب نشودو سرفه ها شديدتر بشوند او را در بستر بخوابانيد و از او مراقبت كنيد.

2- اگر مشكوك به سياه سرفه هستيد فوراً با دكتر مشورت كنيد.

3- اگر مشكوك به سياه سرفه در كودك خود هستيد او را به مدرسه يا مهد كودك نفرستيد تا زمانيكه دكتر اجازه دهد.

4- اگر حملات سرفه كودك طولاني است او را نشانده و طوري نگهداريد كه مختصري به طرف جلو خم شود. ظرفي را زير چانه او قرار دهيد تا با حالت نشسته بهتر بتواند خلط ها را بيرون دهد.


آيا مشورت با دكتر لازم است؟ 
چنانچه به سياه سرفه مشكوك هستيد بلادرنگ به دكتر مراجعه كنيد. 


دكتر چه اقدامي انجام خواهد داد؟ 
دكتر براي كاهش دادن شدت سرفه و محدود كردن عفونت، آنتي بيوتيك تجويز مي كند. اما تشخيص سياه سرفه در مراحل اوليه بيماري مشكل است و بايد هر چه زودتر مداوا را شروع كرد. چون شيرخواران معمولاً صداي مخصوص سياه سرفه را ايجاد نمي كنند براي همين احتمالاً دكتر يك نمونه كشت گلو را خواهد فرستاد. 

دكتر معاينه كاملي را از نظر سياه سرفه بعمل خواهد آورد و اگر بيماري را شديد ببيند احتمالاً وي را در بيمارستان بستري خواهد كرد تا از كم آب شدن بدن جلوگيري كرده و در صورت لزوم به وي اكسيژن برساند. دكتر بايد اطمينان حاصل كند كه شما از نحوه برخورد با كودك بهنگام حملات سرفه اطلاع داريد در غير اين صورت شما را آگاه مي كند. وي توصيه مي كند زير پاهاي كودك حائل بگذاريد و او را به شكم بخوابانيد. 


شما چه كمكي مي توانيد بكنيد؟ 
در خلال هر حمله سرفه، كودك خود را بغل بگيريد و او را آرام كنيد. ترس مي تواند منجر به تنگي نفس بيشتر شود. ظرفي را زير چانه او قرار دهيد و از او بخواهيد خلط خود را داخل آن تف كند. اين كار به پاك شدن مجاري عبور هوا كمك مي كند. در همه اطاقها ظرف يا كاسه اي بگذاريد تا او براحتي بتواند خلط خود را تف و يا استفراغ كند و بدين ترتيب دلهره دير رسيدن به توالت را نداشته باشد. اين ظرفها را سپس با آب جوش تميز كنيد تا از گسترش عفونت جلوگيري شود. 

اگر كودك بعد از هر بار سرفه، استفراغ مي كند غذاهاي كم حجم و بعد از آن نوشيدني به او بدهيد. اين كار فرصت بهتري به او مي دهد تا مقداري مايع و غذا را بخورد و نيروي خود را حفظ كند. اجازه ندهيد زمانيكه كودك در حال بهبودي است بازيهاي پر سروصدا و پر تحريك بكند. زيرا تحريك زياد دفعات سرفه را زياد مي كند و وي را كاملاً ناتوان مي سازد. 

كودك را از معرض دود سيگار دور كنيد. هميشه در اطاق با او بخوابيد تا با پيش آمدن سرفه مراقب او باشيد. بدون توصيه دكتر هرگز داروهاي ضدسرفه به كودك نخورانيد. چنانچه بعد از برطرف شدن سياه سرفه، حال كودك شما خوب بنظر نمي رسد و مشكل نفس مي كشد فوراً به دكتر مراجعه كنيد زيرا ممكن است عفونت ثانويه اي از قبيل ذات الريه يا برونشيت ايجاد شده باشد. 

اگر بعداً كودك مجدداً دچار سرماخوردگي شود و سرفه هاي صدادار شنيديد نگران نباشيد. زيرا اين بازگشت بيماري نيست و كودك شما فقط برحسب عادتي كه در هنگام سرفه داشتن آموخته است اين كار را مي كند.