سلامتی کودکان و نوجوانان (جامع)

يبوست Constipation

نشانه ها:
- مدفوع سفت و مانند سنگ

- درد زير شكم

- خون در زير شلواري يا كهنه بچه

كودكي كه يبوست دارد به سختي دفع مي كند و مدفوع او سفت و ريگ مانند است. اين حالت مي تواند وي را هنگام مدفوع كردن اذيت كند و در او احساس درد بوجود آورد. منظور از يبوست، توصيف قوام مدفوع است نه تعداد و نظم كاركردنهاي شكم، شيرخواران (چه آنهائيكه شير مادر مصرف مي كنند و چه آنهائيكه با شيرخشك تغذيه مي شوند). كمتر دچار يبوست مي گردند بلكه يبوست مربوط به دوره اي است كه كودكان غذاهاي سفت و جامد مي خورند و تغذيه آنها حاوي ميوه تازه، سبزيجات و مايعات كافي نيست. تا سن دو يا سه سالگي، يبوست مي تواند دليل ديگري هم داشته باشد: برخي از والدين نسبت به منظم مدفوع كردن كودك خود در دوره اي كه كنترل دفع را مي آموزد حساسيت فراوان نشان مي دهند و كودك نيز با دفع نكردن و حبس مدفوع به اعمال اراده و خواست خود مي پردازد.

بعنوان يك قاعده راهنما، اين نكته را بدانيد كه اگر كودك خود را، وقتيكه به توالت مي رود، كاملاً شاد و سرحال ديديد و هيچ نشانه اي از ناراحتي در وي احساس نكرديد و يا اگر مدفوع او مانند ريگ و پشگل سفت نباشد مطمئناً دچار يبوست نيست. بعلاوه اگر در طي يك بيماري و در حالت تب و استفراغ مدفوع كودكتان سفت و خشك است نبايد آنرا يبوست واقعي تصور كنيد. اين واكنش طبيعي بدن است زيرا براي جبران مايعاتي كه از طريق استفراغ و تب از دست مي رود بدن آب مدفوع را جذب مي كند و بعد از بهبودي از بيماري حركات روده نيز به حالت عادي باز مي گردد.

اگر كودك شما در حاليكه قبلاً رفتن به توالت را آموزش ديده است و اكنون بدون اختيار، خود را كثيف مي كند ممكن است فكر كنيد كه اسهال دارد اما در واقع اين يك بيماري بنام بي اختياري در مدفوع كردن است و مربوط به زماني ميباشد كه يبوست مزمن منجر به تجمع مدفوع خشك و سفت و فشرده شده است و محتويات آبكي و نرم از اطراف اين انسداد به بيرون راه پيدا مي كند.


آيا خطرناك است؟
يبوستي كه گاه به گاه اتفاق مي افتد خطرناك نبوده و مي توان با استفاده از غذاهايي كه حجم مدفوع را زياد مي كنند از آن جلوگيري به عمل آورد. اما يبوست مزمن مي تواند خطرناك باشد زيرا مشكلاتي در آينده بوجود مي آورد خون موجود در مدفوع نشاندهنده يك اختلال زمينه اي است و بايد همواره نگران آن بود.


ابتدا چه كار بايد بكنيد؟
1- اگر كودكتان به هنگام مدفوع كردن دچار شفشار و درد است به مدفوع نگاه كنيد و آنرا از نظر سفتي و خشكي مورد توجه قرار دهيد.

2- اگر كودك از درد شكم شكايت دارد قسمت راست شكم در زير ناف را از نظر ورم آپانديس امتحان كنيد.


آيا مشورت با دكتر لازم است؟
اگر كودك شما بهنگام كار كردن شكم احساس در مي كند به دكتر مراجعه كنيد. و اگر متوجه خون يا قرمزي در زيرشلواري يا كهنه بچه شديد بلافاصله دكتر را مطلع سازيد زيرا عبور مدفوع زياد و خشك مجراي مقعد را مجروح مي كند اين حالت را شكاف يا شقاق مقعد Anal fissure مي گويند و كودك شما بخاطر درد، از مدفوع كردن خودداري مي كند زيرا خراش هاي كوچك داخل مقعد ايجاد درد مي كنند. اگر به ورم آپانديس مشكوك هستيد بلافاصله به دكتر مراجعه كنيد.


دكتر چه اقدامي انجام خواهد داد؟
دكتر يك ملين خفيف را كه مخصوص اطفال ساخته شده باشد و بتوان آنرا با اطمينان براي مدت كوتاهي به آنها داد تجويز مي كند. همچنين توصيه هايي در باب نوع تغذيه كودك به شما ارائه خواهد داد.

اگر به شقاق مقعد مشكوك شود آن ناحيه را معاينه مي كند و اگر ترك يا بريدگي كوچكي مشاهده كند خيلي آرام آن منطقه را براي تسريع بهبودي با پماد نرم مي كند.


شما چه كمكي مي توانيد بكنيد؟

هرگز بدون توصيه دكتر از لينت دهنده ها يا ملينها استفاده نكنيد. زيرا ممكن است روده را تنبل كند.اگر به كودك شما يك ملين توصيه شده است از كاغذ راهنما يا دستوران آن كاملاً پيروي كنيد.حتماً به كودكتان مايعات فراوان بدهيد.

تا حدا امكان از غذاهاي طبيعي كه حاوي سلولز و الياف باشند استفاده كنيد مانند برنج قهوه اي و نان سبوس دار و غذا و سبزيجات تازه، اضافه كردن خود سبوس به غذاي كودك ايده خوبي نيست زيرا ممكن است كمبود مواد معدني پيش آيد. كمي آلوي پخته يا انجير خشك شده مي تواند ظرف 24 ساعت مدفوع كودك را شل كند.اجازه ندهيد كه كودك براي مدت طولاني در توالت بماند و او را تنها نگذاريد. ممكن است اين تصور برايش پيش بيايد كه يا بايد كاري انجام دهد و يا توجه شما را از دست بدهد.

كودك خود را زماني كه در توالت است براي زود رفتن به مدرسه تحت فشار نگذاريد. اگر مزاج كودك به هنگام صبح تحريك ميشود حتماً به او وقت كافي براي ماندن در توالت بدهيد و اجازه ندهيد اضطراب دير رسيدن به مدرسه وي را شتابزده كند. بيشتر كودكان ترجيح مي دهند از توالت منزل استفاده نمايند زيرا در توالتهاي مدرسه احساس راحتي نمي كنند.