رضا کهولي مخترع برتر جهان:سرمايه‌گذاري روي فکر، ضامن توسعه و پيشرفت کشور است.     

رضا کهولي متولد 1367 در هشترود مي باشد که هم اکنون در رشته مهندسي مکانيک (طراحي جامدات) دانشگاه تبريز مشغول تحصيل است، اوايل امسال رتبه دوم و جايزه ويژه مسابقات جهاني اختراعات و فناوري‌هاي نوين را به خاطر ابداع روش جديد باروري ابرها در ژنو کسب کرد...

رضا کهولي متولد 1367 در هشترود مي باشد که هم اکنون در رشته مهندسي مکانيک (طراحي جامدات) دانشگاه تبريز مشغول تحصيل است، اوايل امسال رتبه دوم و جايزه ويژه مسابقات جهاني اختراعات و فناوري‌هاي نوين را به خاطر ابداع روش جديد باروري ابرها در ژنو کسب کرد. وي که به دعوت موسسه انجمن مخترعان انگلستان روزهاي 20 تا 30 ماه اکتبر در اين کشور اقامت گزيد علاوه بر شرکت در نمايشگاه بين‌المللي اختراعات و اکتشافات انگلستان در چند دانشگاه اين کشور از جمله کينگستون، کمبريج، ليورپول وريدينگ پيرامون اختراعات و ابتکارات خود سخنراني کرد.

نمايشگاه بين‌المللي اختراعات و اکتشافات انگلستان در روزهاي 20 تا 33 اکتبر (28 مهر تا 1 آبان) در لندن برگزار شد و در روز سوم نمايشگاه از چهار مخترع برتر جهان در سال 2005 ميلادي از کشورهاي ايران (رضا کهولي)، آمريکا، فرانسه و انگلستان که کهولي برجسته‌ترين آنها بود با اهداي رتبه علمي و نشان تجليل شد، اين مراسم به طور مستقيم از رسانه‌هاي انگلستان همچون بي‌بي‌سي پخش شد. وي تاکنون 16 اختراع و ابتکار داشته که عمده‌ترين آنها مربوط به شيوه نوين باروري ابرها است. خبرنگار گروه دانش و فناوري پيرامون اختراع وي و مشکلاتي که با آن مواجه بوده با وي به گفتگو نشسته است.

رضا کهولي در تعريف باروري ابرها مي‌گويد: منظور از اين عبارت وادار نمودن ابرها به باريدن يا به بارش بيشتر به طرق مصنوعي است. از نظر علمي مي‌توان گفت: زماني که ابرهاي سرد را با مقادير کافي هسته يخ يا خنک‌کننده به منظور انجماد سريع ابر بارور سازيم. آب موجود در ابر سرد به ذرات يخ تبديل مي‌شود، گرماي نهان را آزاد مي‌کند شناوري را فزايش داده و به اين طريق حرکت صعودي ابر را تقويت مي کند که در شرايط مناسب باعث رشد بيشتر ابر، بخار آب بيشتر و بازده بيشتر بارندگي مي‌شود.

کهولي انگيزه اصلي پيرامون بارورسازي ابرها و باران مصنوعي را مشاهده کشاورزان تنگدستي مي‌داند که با نگراني چشم به آسمان مي‌دوزند تا شايد کشتزار تشنه‌شان با باران سيراب شود و زحمتشان تباه نشود.

 او اضافه مي‌کند من به اين فکر مي‌کردم که بايد چاره‌اي بينديشم تا کشاورزان در کارشان مطمئن باشند و از مهاجرت به شهرها به دليل خشکسالي بپرهيزند. اين دانشجوي 17 ساله با اشاره به تاريخچه بارورسازي ابرها مي‌گويد: حدود 30 سال پيش بارورسازي ابرها آغاز شد که در حال حاضر تکنولوژي اصلي آن در دست سه کشور آمريکا، روسيه و ژاپن است و به ويژه آمريکا و روسيه در اين زمينه بر اثر پژوهش‌ها و تحقيقات به پيشرفت‌هاي زيادي رسيده‌اند و اين تکنولوژي توسط آنان در کشورهاي ديگر اجرا مي‌شود.

شيوه بارورسازي ابرها در آمريکا و روسيه استفاده از ماده AgI (يدور نقره) است اين ماده وقتي به سمت ابر مورد نظر توسط راکت و يا فشنگ شليک مي‌شود چون جاذب رطوبت است باعث جذب قطرات باران و پس از سپري شدن مراحل مختلفي که 45 دقيقه طول مي‌کشد سبب بارش باران مي‌گردد. کهولي پيرامون نقايص و ضعف‌هاي استفاده از يدور نقره مي‌گويد: يکي از مسائل مهمي که در اين روش با آن مواجه مي‌شويم زمان طولاني بارورسازي و ايجاد باران مصنوعي است که 45 دقيقه مي‌باشد که اين مسئله باعث مي‌شود بارورسازي در يک مکان صورت پذيرد ولي بارش باران در مکاني ديگر و نه منطقه مورد نظر ما آغاز شود، نمونه ملموس آن چند سال پيش اتفاق افتاد که در گيلان ابرها بارور شد و در گرگان سبب بارش شديد باران ايجاد سيلاب و خسارات مالي بسيار زياد و نيز تلفات جاني شد و حتي يک بار ابرها در ايران بارور شدند و در کشور ديگري باريدند. دومين مشکل استفاده از يدور نقره اثرات بد زيست محيطي آن و بالاخره تاثيرات نامناسب بر روي انسان است.

اين در حالي است که يکي از متخصصان طرح بارورسازي ابرها در يزد قبلا گفته بود يدور‌نقره جزء مواد سمي نيست و چون در آب غيرقابل حل است لذا مسموميت ايجاد نمي‌کند. وي افزوده بود غلظت يدور نقره در آب باران مصنوعي بين 2 تا 48 واحد در تريليون است که اين مقدار کمتر از يک هزارم ميزان مجاز در آب آشاميدني است و توضيحات اين کارشناس محترم شايد در توجيه بارورسازي ابرها توسط يدور نقره و نگراني‌هايي بوده که در مردم و کارشناسان محيط زيست منطقه مذکور ايجاد شده بود.

اين مخترع جوان در توضيح طرح و مزاياي روش نوين ابداعي‌اش مي‌گويد: در اين روش مدت زمان بين باروري و بارش به يک سوم کاهش يافته و 15 دقيقه شده است که اين مسئله حالت کنترلي را بيشتر مي‌کند و درصد بارش در منطقه مورد نظر بيشتر شده و احتمال خطا کمتر مي‌شود از سوي ديگر در اين طرح به جاي يدور نقره از گاز NO (منوکسيد نيتروژن) استفاده مي‌شود که با هواپيما به داخل ابرها اسپري مي‌شود و نيازي به تجهيزات نظامي براي اين منظور نيست و نه تنها اين گاز اثرات زيست محيطي مخرب ندارد بلکه چون آب باران مصنوعي ايجاد شده داراي نيترات است، نيترات به زمين اضافه شده و به عنوان يک کود سبب تقويت زمين کشاورزي مي‌گردد.

يکي از محاسن ديگر اين روش هزينه کم آن است از آنجايي که بارور سازي ابرها با روش‌هاي قبلي پرهزينه و گران بود به اندازه کافي مورد استفاده قرار نمي‌گرفت اما گاز NO يکي از گازهاي ارزان است که در صنايع ما به وفور يافت مي‌شود. کهولي مي‌گويد از بعد از نمايشگاه ژنو روي اين طرح بيشتر کار کرده‌ايم و الان روي قسمت دوم آن کار مي‌کنيم که عبارت از اين است که چگونه جلوي بارش را بگيريم و هم اکنون مواردي را بررسي مي‌کنيم که سبب از بين رفتن ابر شود يا بتواند NO اسپري شده به ابرها را بي‌اثر کند.

کهولي در مورد چگونگي آگاهي انگلستان از طرح وي مي‌گويد وقتي در نمايشگاه ژنو شرکت کرده بودم رئيس انجمن مخترعين انگلستان که در آنجا حضور داشت از من براي سفر به انگلستان و ارائه طرحم در آنجا دعوت کرد. در کشورهاي ديگر از مواد مختلفي براي بارورسازي ابرها استفاده مي‌کنند از جمله از ترکيبات نقره، سرب و يخ خشک که اين مواد هم ترکيبات سمي هستند و هم هزينه بالايي دارند و از طرف ديگر از يخ خشک نمي‌توان براي تمامي ابرها استفاده کرد. کهولي ضمن اشاره به اين مطالب گفت: ميزان مشخصي از اين مواد براي ابرها استفاده مي‌شود و ما هم اکنون در حال نوشتن نرم‌افزاري هستيم که با توجه به مشخصات ابر حجم گاز NO مورد نياز را محاسبه مي‌کند. تشکيل ابر مستلزم شرايطي است که يکي از آنها اين است که رطوبت باشد و ديگر اين که اين رطوبت بتواند صعود کند.

مخترع جوان سردشتي پس از توضيح اين مطلب، درباره دلايل و چگونگي بارش مي‌گويد اين فرآيند به دو طريق صورت مي‌گيرد يکي از طريق بروژن که در اين روش کريستال‌هاي يخي در ابر تشکيل مي‌شود که سبب جذب قطرات ريز رطوبت به خودشان مي‌شود و وقتي قطرات آب به جرم مشخصي رسيدند شروع به بارش مي‌کنند. طريق ديگر فرآيند به هم آميختگي است که ذرات ريز رطوبت در اثر خوردن به هم تشکيل قطرات بزرگ‌تر و سنگين‌تر مي‌دهند و بارش آغاز مي‌شود. وي مي‌گويد هم اکنون کشورهاي آمريکايي و آسيايي نظير اردن و سوريه، سودان و حتي خود ما از کارشناسان روسي براي بارورسازي ابرها استفاده کرده‌ايم و روسيه از اين طريق درآمد ارزي بالاتري از انتقال تکنولوژي هسته‌اي دارد، نظر من اين است که با توجه به روابط خوبي که ما با کشورهاي آسيايي و آفريقايي داريم چرا نبايد ما اين کار را انجام دهيم تا از طريق انتقال و اجراي اين تکنولوژي درآمد ارزي بالايي نصيب کشور سازيم.

کهولي با انتقاد از استفاده از تکنولوژي و کارشناسان روسي در اين زمينه مي‌گويد روس‌ها در چند سالي که با ما کار مي‌کنند اصلا در مورد چگونگي انجام اين روش به ما چيزي نگفته‌اند و مي‌خواهند در اين مورد هم مثل بعضي چيزهاي ديگر وابسته به آنها باشيم و خودمان نتوانيم اين کار را انجام دهيم.

رضا کهولي با اين که با محدوديت‌هاي زيادي از نظر امکانات در ايران روبرو بوده ولي مي‌گويد ترجيح مي‌دهد در ايران بماند و اگر اختراع و ابداعي مي‌کند به اسم او و يک دانشگاه ايراني ثبت شود. وي مي‌گويد اگر براي تحصيل به خارج از کشور بروم اختراع من به نام دانشگاهي که در آنجا تحصيل مي‌کنم تمام مي‌شود.

کهولي مي‌گويد با چند سال کار کردن در هشترود ياد گرفته که با محروميت و نبود امکانات انس بگيرد و کار کند. وي از عدم همکاري نهادها و سازمان‌هاي دولتي گله مي‌کند و مي‌افزايد: با توجه به سن کمکي که دارم توانسته‌ام براي کشورم افتخارآفرين باشم چه در ژنو و چه اکنون در انگلستان که به عنوان مخترع برتر سال جهان انتخاب شدم حتي در انتشار اخباري از موفقيت‌هاي من، خبرگزاري‌هاي خارجي بيشتر از رسانه‌هاي داخلي کار کردند، و همين امر سبب شده که خارجي‌ها بيشتر از هموطنانم در ايران از کارهاي من و اهميت آنها با اطلاع باشند.

کهولي با اشاره به تبعيضي که بين ورزشکاران و نخبگان علمي از سوي مقامات و مسئولين ايراني اعمال مي‌شود تصريح مي‌کند بايد توجه داشت که سرمايه‌گذاري روي فکر جوانان خلاق بيشتر از سرمايه‌گذاري و توجه به بعضي مسائل ديگر سبب توسعه و پيشرفت کشور مي‌شود. مي‌بينيم ورزشکاران مدال‌آور ما که البته من نيز براي آنها احترام قائلم داراي زندگي خوب و معيشتي کافي و تامين شده هستند در حالي که نخبگان علمي ما همه از اين جهت با مشکل مواجهند. مسئولين ما را مي‌بينند، از وضعيت ما اطلاع دارند ولي متاسفانه کم‌توجهي بسياراست.

به عقيده من سرمايه‌گذاري روي فکر، پژوهش و تحقيقات ضامن توسعه و پيشرفت کشور است. وي پيشنهاد مي‌کند که يک مرکز ايده‌پروري به عنوان مثال زير نظر رياست جمهوري در ايران ايجاد شود که کارش حمايت و سرمايه‌گذاري روي ايده‌ها باشد مثل ستاد ويژه توسعه نانو. کهولي که با دانشگاه شريف در ارتباط است اضافه مي‌کند: با موسسه مانيز مالزي (انجمن مخترعان مالزي) دانشگاه پوتراي مالزي و دانشگاه لندن و انجمن مخترعان انگلستان در ارتباط است و باز تاکيد مي‌کند در ايران مي‌مانم و خدا را شکر مي‌کنم که همين حداقل امکانات هم در دسترس است و افرادي هر چند معدود هستند که ما را حمايت مي‌کنند.

در انتشار اخبار موفقيت‌هاي من خبرگزاري‌هاي خارجي بيشتر از داخلي کار کرده‌اند که اين امر سبب شده اهميت و ارزش کار من در خارج بيشتر نمود داشته باشد، با روش نوين بارورسازي ابرها اين توانايي را داريم که جاي کشوري چون روسيه را در انتقال اين تکنولوژي به کشورهاي آسيايي و آفريقايي بگيريم کهولي در 4 دانشگاه کينگستون، کمبريج، ليورپول وريدينگ در انگلستان پيرامون اختراعات و ابتکارات خود سخنراني کرد.

منبع :مبتکر