واحد دین واندیشه تبیان زنجان-

شكي نيست هر آغازي را انجام و هر شروعي را پاياني است جز ذات بي‏پايان خداوندي كه هم آغاز است و هم انجام. زمان نيز مانند تمام مخلوقات الاهي از اين قاعده مستثنا نيست. روزگاري بر دنيا سپري شده كه ديباچه زندگي دنيايي به شمار مي‏آيد و زماني نيز خواهد گذشت كه پان اين كتاب خواهد بود. برگه‏هاي پاياني كتاب زندگي انسان در زمين «آخرالزمان» خوانده مي‏شود. «آخرالزمان» اصطلاحي است كه در فرهنگ اغلب اديان بزرگ دنيا به چشم مي‏خورد و به ويژه در اديان ابراهيمي از برجستگي و اهميت خاص برخوردار است. اين اصطلاح معمولاً به روزگپاياني دنيا و رويدادهايي كه ممكن است در اين بخش از زندگي دنيوي به وقوع پيوندد گفته مي‏شود و اديان بزرگ درباره آن پيشگويي‏هايي كرده‏اند؛ براي مثال در «انجيل» چنين آمده ست:«... و اين را بدان كه اوقاتف صعب در زمان آخر خواهد رسيد* زيرا كه خواهند بود مردمف خدوست و زر پرست و مغرور و متكبر و كفر گو و نافرمان والدين و حق ناشناس و بي‏دين* و بي‏الفت و بي‏وفا و خبث كننده و بي‏پرهيز و بي‏حلم و با خوبان بي‏اعتنا* و خائن و كم حوصله و عبوس كننده و عيش را بر خدا ترجيح مي‏دهد.

قرآن مجيد نيز در آيات فراوان به دوران آخرالزمان اشاره كرده است. در معارف ارزشمند اسلامي اين اصطلاح در دومعناي كلي به كار رفته است:

. مدت زماني طولاني كه با ولادت پيامبر اسلام(ص) آغاز و با شروع رستاخيز بزرگ پايان مي‏يابد. از اين رو آن پيامبر الاهي را پيامبر آخرالزمان نيز ناميده‏اند.

. مدت زماني كه باولادت واپسين جانشين پيامبر اسلام(ص) حضرت مهدي(ع) آغاز مي‏شود، زمان غيبت و ظهور را در برگرفته، با شروع قيامت به انجام مي‏رسد.

روايات اهل بيت(ع) نشان مي‏دهد:

الف) با سپري شدن اين دوران بساط زندگي دنيوي برچيده مي‏شود و مرحله‏اي جديد در نظام آفرينش آغاز مي‏گردد

ب) آخرالزمان خود به دو مرحله كاملاً متفاوت تقسيم مي‏شود: دوران نخست كه انسان به مراحل پاياني انحطاط اخلاقي رسيده، فساد اخلاقي و ستم همه جوامع بشري را فرا مي‏گيرد و واپسين اميدهاي بشري به نااميدي مي‏گرايد؛ و دوران دوم كه عصر تحقق وعده‏هاي الاهي به پيامبو اولياي خدا است و با قيام مصلح جهاني آغاز مي‏شود.

كليات عقايد مربوط به آخرالزمان تقريباً از سوي همه فرقه‏هاي بزرگ اسلام پذيرفته شده است؛ ولي در خصوص وابستگي اين تحولات به ظهور مهدي موعود و نيز هويت مهدي موعود اختلاف نظر وجود دارد. شيعيان دوازده امامي حضرت مهدي(ع) و حكومت جهاني او را حسن ختام حيات بشر در ره زمين و او را همان موعود امت‏ها مي‏دانند. در نظر آنان، با ظهور حضرت مهدي(ع) برخي از ائمه و نيكان و صالحان و نيز بدان و تبهكاران تحت عنوان «رجعت» به دنيا باز مي‏گردند و زندگي دنيايي پايان مي‏يابد.

با گلگشتي در كلمات نوراني معصومان(ع) مي‏توان واژه‏هايي را كه بيانگر پيوند مهدويت و آخرالزمان است، يافت. اين واژه‏ها عبارت است از:

 آخرالزمان (پايان زمان)

امام صادق(ع)، پيشواي ششم راستگويان، فرمود: «رسول گرامي اسلام(ص) به علي(ع) فرمود: آيا تو را بشارت ندهم؟ آيا تو را خبر ندهم؟ عرض كرد: بله، يا رسول الله آن حضرت فرمود: هم اينك جبرئيل نزد من بود و مرا خبر داد قائمي كه در آخرالزمان ظهور مي‏كند و زمين را پر ازعدل و داد مي‏سازد - همان گونه كه از ظلم و جور آكنده شده - از نسل تو و از فرزندان حسين(ع) است»2

 «لا تذهب الدنيا» (دنيا به پايان نرسد)

اين تعبير بيانگر حتمي بودن تحقق حوادثي است كه پس از آن ذكر مي‏شود عبدالله بن مسعود مي‏گويد: رسول گرامي اسلام(ص) فرمود: «دنيا به پايان نرسد مگر اين كه امت مرا مردي رهبري كند كه از اهل بيت من است و به او مهدي گفته مي‏شود

و روشن است دنيا به پايان نمي‏رسد مگر اين كه بخش پاياني‏اش (آخرالزمان) را پشت سرگذارد

 «لا تقوم الساعة»(قيامت برپا نمي‏شود)

پيامبر گرامي اسلام(ص)فرمود: «قيامت برپا نمي‏شود تا اين كه قيام كننده‏اي به حق از خاندان ما قيام كند؛ و اين هنگامي است كه خداوند به او اجازه فرمايد؛ و هر كس از او پيروي كند، نجات يابد و هر كس از او سرپيچد، هلاك خواهد شد »4

 «لا تنقضي الايام» (روزها منقضي نگردد)

رسول خدا(ص) فرمود: «روزها منقضي نگردد تا اين كه مردي از اهل بيت من بر زمين حكومت كند كه همنام من است»5

 «لو لم يبق من الدنيا الا يوم واحد»(اگر از دنيا بيش از يك روز باقي نماند)

اميرمؤمنان(ع) برفراز منبر در شهر كوفه چنين فرمود: «اگر از دنيا بيش از يك روز باقي نماند، خداوند آن روز را چنان طولاني خواهد كرد كه مردي از خاندانم برانگيخته شود»6

 «عند انقطاع من الزمان»(در بخش پاياني زمان)

پيامبر اكرم(ص) فرمود: هنگام پايان زمان و آشكار شدن فتنه‏ها، مردي هست كه به او مهدي گفته مي‏شود و بخشش بسيار دارد»7

نشانه‏هاي آخرالزمان‏

اين محدوده زماني نشانه‏هايي دارد كه اصطلاحاً «علائم آخرالزمان» خوانده مي‏شود علاوه بر اصطلاح رايج «علائم آخرالزمان» در فرهنگ مسلمانان اصطلاح مشابه ديگري به نام «اشراط الساعه» وجود دارد اين اصطلاح كه بيش‏تر نزد اهل سنت رايج است، به نشانه‏هاي وقوع قيامتصاص دارد؛ ولي رواياتي كه ذيل اين عنوان ذكر شده نشان مي‏دهد بسياري از نشانه‏هاي آن چون نشانه‏هاي آخرالزمان است و مي‏توان بسياري از نشانه‏هاي آخرالزمان را نشانه‏هاي قيامت دانست

همان گونه كه اشاره شد آخرالزمان به دو بخش متفاوت تقسيم مي‏شود بر اساس روايات، بخش اول بسيار دشوار خواهد بود بخشي از مشخصه‏هاي اين عصر عبارت است از:

 گريز از دين

پيامبر گرامي اسلام(ص) ويژگي‏هاي انسان‏هاي اين دوران را اين گونه برشمرده است:

«زماني بر مردم خواهد آمد كه درهم‏هاي آن‏ها دينشان خواهد بود و همتشان شكم‏شان و قبله‏هاشان زنانشان براي طلا و نقره ركوع و سجود به جاي مي‏آورند آن‏ها همواره در حيرت و مستي خواهند بود؛ نه بر مذهب مسلماني‏اند و نه بر مسلك نصراني

 دنيا پرستي‏

رسول خدا فرمود:«زماني بر امت من مي‏آيد كه در آن زمان درون‏هاي مردم پليد مي‏شود ولي ظواهرشان به طمع مال دنيا آراسته مي‏گردد؛ به آنچه در پيشگاه خداوند است دل نمي‏بندند؛ كارشان ريا و تظاهر است؛ خوف از خدا به دلشان راه نيابد و خداوند آن‏ها را به عذابي فرچار سازد

آن‏ها چون غريق خداوند را مي‏خوانند؛ ولي خداوند دعايشان را مستجاب نمي‏كند»

 آزمايش‏هاي بزرگ‏

يكي ديگر از ويژگي‏هاي دوران آخرالزمان امتحاناتي است كه انسان‏ها در اين دوران پشت سر مي‏گذارند با اين آزمون‏ها، مردم به دو گروه تقسيم مي‏شوند: موفق‏ها و ناموفق ها

پيامبر اكرم(ص)، وقتي از چهره‏هاي موفق اين دوران ياد مي‏كند، با شگفتي به علي(ع) چنين مي‏فرمايد: «اي علي، بدان شگفت آورترين مردم درايمان و بزرگ‏ترين آنان در يقين مردمي هستند كه درآخرالزمان [با آن‏] كه پيامبر خود را نديدند و از امام خود محجوبند، به نوشتهطي سياه بر صفحه‏اي سپيد است، ايمان مي‏آورند»10

اميرمؤمنان علي(ع) نيز درباره نجات يافتگان اين دوران مي‏فرمايد:«و آن زماني است كه از فتنه‏ها نجات نمي‏يابد مگر مؤمناني كه بي‏نام و نشانند اگر در حضور باشند، شناخته نشوند؛ و اگر غايب گردند، كسي سراغ آن‏ها را نمي‏گيرد آن‏ها براي سيركنندگان در شب ظلماه‏ها چراغ‏هاي هدايت و نشانه‏هاي روشنند نه مفسده جو هستند و نه فتنه‏انگيز نه در پي اشاعه [فحشايند] و نه مردمي سفيه و لغو گو! اينانند كه خداوند درهاي رحمتش را به سوي‏شان باز مي‏كند و سختي‏ها و مشكلاتي را از آن‏ها برطرف مي‏سازد

منتظران/گرد آوری: گروه دین و اندیشه سایت تبیان زنجان
http://wwwtebyan-znir/Religion_Thoughtshtml

پي‏نوشت:

 كتاب مقدس، ترجمه فاضل خان همداني، نامه دوم پولس حواري به تيموثيوس، باب سوم

 غيبت نعماني، ابن ابي زينب، ص‏357

كتاب الغيبة، شيخ طوسي، ص‏182، ح‏141

 عيون اخبار الرضا(ع)، شيخ صدوق، ج‏2، ص 59

 بشارة المصطفي لشيعه المرتضي، طبري آملي، ص‏258

 كتاب الغيبة، ص‏46

 كشف الغمة، اربلي، ج‏3، ص‏260

 مستدرك الوسائل، محدث نوري، ج‏11، ص‏379

 كافي، شيخ كليني، ج‏8، ص‏306

 من لا يحضره الفقيه، شيخ صدوق، ج‏4، ص‏366

 نهج البلاغه، خطبه 103