فتح اصفهان و غلبه مردم در دوران استبداد صغير

پس از اينكه محمدعليشاه قاجار به پشتيبانى دولت روس مجلس را به توپ بسته، آزاديخواهان را سركوب كرد، مردم ايران بخصوص در شهرهاى تبريز، رشت، اصفهان با جانفشانى و مقاومت خود، حكومت را به عقب ‏نشينى وادار كردند، در مورد وقايع اصفهان در اين دوران آمده است. اقبال ‏الدوله حاكم اصفهان به دستور محمدعليشاه درصدد سركوب قيام مردم آزاديخواه اصفهان كه به رهبرى حاج‏ آقا نورالله در مسجد شاه(مسجد امام فعلى) مجتمع شده بودند برآمد. اهالى بيدآباد در مسجد سيد جمع شده، به اتفاق ملازم‏الاسلام به طرف مسجد شاه حركت كردند، عليقلى‏خان و نايب محمد كه رياست اين دسته را عهده ‏دار بودند، با زحمت زياد تفنگ و فشنگ تهيه كردند، اهالى لنبان هم كه تحت رياست حاجى‏آقا محمد شيروانى مجتمع شده بودند به آنها ملحق شدند. در نتيجه لنباني ها و بيدآبادى‏ها دسته ‏هاى مسلح تشكيل داده، مجاهدين مسلح نقاط مرتفع مسجدشاه را سنگر كردند، فرداى آن‏روز يك ساعت بعد از طلوع آفتاب، اقبال ‏الدوله كه توپهايى در عمارت عالى‏قاپو و عمارت توپخانه مستقر كرده بود، مسجد شاه را زير آتش گرفت، كه چند گلوله به منار مسجد كه سنگر مبارزين بود اصابت كرد و عده‏ اى مجروح شدند. شليك توپ به‏ حدى بود كه شهر را به لرزه درآورده، طوفان گرد و خاك و باروت فضاى ميدان را مبدل به جهنم كرده بود، نيروهاى پياده به طرف مسجد حمله‏ور شدند. در همان گيرودار از طرف جنوب شرقى مسجد، قشون بختيارى وارد معركه شدند و توانستند قواى دولتى را به موضع دفاعى بكشانند، پس از چند ساعت تيراندازى، عده‏اى با بيرق سفيد از در بازار مسگرها وارد ميدان شدند و به مسجد آمده، اعلام كردند كه اقبال ‏الدوله حاكم اصفهان به كنسولگرى انگليس پناه برده است، سربازها هم تفنگ خود را بر زمين گذاشتند و بدين ‏ترتيب اصفهان به دست مردم افتاد. پس از آن با حركت مبارزين از اصفهان و تبريز و رشت تهران نيز فتح و محمدعليشاه تسليم شد.