پاسخ به:اعتقادات شیعه
دوشنبه 6 شهریور 1391 5:14 PM
گاهی اوقات از خود می پرسم چرا روزهای خاصی برای زیارت اموات تعیین شده است و مگر روح در قبر حضور دارد؟ برای یافتن پاسخ خود به سراغ روایات رفته و چنین یافتم که در روایات گوناگونی، برای زیارت مردگان اوقات خاصی توصیه شده است.
به عنوان مثال، کسی از امام باقر(علیه السلام) درباره ی زیارت اهل قبور پرسید: ایشان فرمودند: «چون روز جمعه باشد، آنان را زیارت کن، چون هر کس از آنان در ضیق و تنگی باشد، در بین طلوع صبح صادق و طلوع آفتاب گشایش می یابد و لذا هر روز در این موقع کسی که به زیارت او رفته باشد، علم و اطلاع پیدا می کند ....» در مورد این که چرا این اوقات خاص، مثلاً روز جمعه تأکید شده است؟ نمی توان دلیل عقلی مشخصی آورد، اما این مقدار هست که ایام، روزها و ساعات، حتماً با اعمال تعیین شده، نسبت خاصی دارند. اساساً بسیاری از اعمال دینی زمان خاص خودشان را دارند. و واجب یا مستحب است که در آن زمان ها انجام می شوند. تعیین زمان فقط به خاطر مرتب و منظم بودن کارها نیست، بلکه آثار خاصی برای آن عمل در آن زمان هست که سبب می شود آن زمان خاص برای آن عمل در نظر گرفته شود. این امر نه فقط در وظایف عبادی بلکه در سایر امور عالم طبیعت نیز چنین است. روشنایی روز با کار و فعالیت و آرامش شب با استراحت و راز و نیاز با خدا متناسب است. ظهور و شکوفایی توانایی های طبیعی ما بازی و سرگرمی، مربوط به دوره ی کودکی و نوجوانی است، نه دوره ی پیری.
این تطابق امور مختلف با زمان، در تمام عالم خلقت مصداق دارد. به عنوان مثال، برای یک نوع ماهی، شب های مهتابی زمان ادامه ی نسل است. وقتی که قرص کامل ماه، در آسمان ظاهر می شود و مدّ دریا به حداکثر خود می رسد، او می تواند خود را به نهایی ترین بخش آب در ساحل برساند. در انتهای تلاقی آب و ساحل، در داخل زمین تخم گذاری می کند و برمی گردد. در روزهای دیگر که مد کم تر است، تخم ها دور از آب دوره ی ده روزه ای را می گذرانند و به بچه ماهی تبدیل می شوند. درست همان موقعی که مد دوباره به حداکثر خود می رسد، بچه ها از تخم بیرون می آیند، تنفس در آب را آغاز می کنند و همراه با آب به دریا می پیوندند.
کسی که حرکت این ماهی در مهتاب را بارها مشاهده کرده باشد و علت را نداند، تعجب می کند و از خود می پرسد که چرا هر وقت مهتاب است ماهی به ساحل حرکت می کند؟ آن را یک اتفاق می پندارد، زیرا نمی تواند تصور کند که ارتباطی میان ماهی در دریا و ماه در آسمان باشد. اما اکنون این رابطه برای ما روشن شده است. در برنامه های دینی نیز چنین ارتباط هایی هست که علتش را ما نمی دانیم. این که صدقه مانع بلا می شود، دعای کمیل در شب جمعه خوانده می شود، حج در ذی الحجه برگزار می شود و زیارت اهل قبور در اوقات خاصی مستحب است، همگی از این قبیل است. این ها رابطه هایی با هم دارند که هنوز بر ما کشف نشده، ولی این دلیل بر انکار آن ها نمی شود. همانطور در مورد ماهی مذکور نیز کسی که هنوز به واقعیت امر پی نبرده نمی تواند حکم کند که این یک امر تصادفی است.
با این توضیح، پاسخ قسمت دوم سوال نیز معلوم می شود، نمی توان گفت که روح در آن اوقات در قبر حضور دارد، زیرا به طور کلی مقصود از عالم قبر در احادیث این قبر خاکی اصطلاحی نیست، بلکه مقصود همان عالم برزخ است. اما با توجه به احادیثی همانند حدیث اول، می توان گفت که در اوقات سفارش شده، وضعیت مردگان به گونه ای است که زیارت برای آنان مفیدتر است و از این عالم بهره بیش تری می برند.
بخش اعتقادات تبیان
منابع:
1-محدث نوری، مستدرک الوسائل، ج2، ص 363
2-خواجه نصیرالدین طوسی، الامالی، ص 688
به رنگ سبز
سبز باشیم
