پاسخ به:اعتقادات شیعه
دوشنبه 6 شهریور 1391 4:53 PM
عده ای معتقدند خداوند با همه مخلوقاتش نسبت مساوی دارد، پس عمل خیر از همه مردم یکسان است و لازمه ی این امر آن است که پاداش اخروی مومن و غیرمومن یکسان باشد. پس اگر کسی عمل خوب انجام داد، ولی ایمان نداشت، باز به مقصود رسیده است. برای خدا چه فرقی می کند که انجام دهنده ی عمل خیر، خدا را بشناسد یا نشناسد؟ مهم این است که عمل خوب انجام شود و هر کس عمل خوب انجام داد، پاداش می گیرد. بنابراین مخترعان و دانشمندان کافر که به بشریت خدمت می کنند لازم است در قیامت از شرایط خوبی برخوردار باشند.
این مسائل مربوط است به اینکه ارزش ایمان و اسلام چه اندازه است و آیا عمل صالح به تنهایی کفایت می کند؟ اگرچه این تصور درست نیست، لازم به توضیح است که خوبی هر عملی به دو چیز برمی گردد: حسن فعلی و حسن فاعلی، و حسن فعلی به تنهایی برای خوب بودن عمل کفایت نمی کند. استاد مطهری معتقدند: در این که فاعل عمل، خدا را بشناسد یا نشناسد، برای خدا فرق نمی کند، ولی برای خود آن شخص فرق می کند. او اگر خدا را بشناسد، یک نوع سلوک روحی انجام می دهد و اگر با او آشنا باشد، نوعی دیگر. آشنا نباشد، عمل یک بُعدی انجام می دهد که تنها در تاریخ می ماند، اما اگر آشنا باشد، عمل دو بُعدی انجام می دهد که هم در تاریخ می ماند و هم حسن ملکوتی پیدا می کند. اگر آشنا باشد، خودش و عملش به سوی خدا بالا می رود و اگر نباشد، نمی رود. به عبارت دیگر، برای خدا فرق نمی کند، اما برای عمل فرق می کند. در یک صورت، عمل، عملی می شود زنده و صعود کننده به بالا و در صورت دیگر عملی می شود مرده و هبوط کننده به پایین.
می گویند خدای عادل و حکم هرگز، به جرم اینکه بنده ای با او رابطه دوستی ندارد، خط بطلان بر روی اعمال نیکش نمی کشد، اما باید دید آیا کسی که خداشناس نباشد عمل خیر واقعی که هم حسن اثر داشته باشد و هم حسن ارتباط، از او سر می زند یا نه؟ همه ی اشتباه ها از آن جا پیدا شده که به لحاظ اجتماعی مفید بودن یک عمل را برای "خیر" و "صالح" دانستن آن کافی فرض کرده ایم.
مسلماً اگر به فرض- البته به فرض محال- کسی خدا را نشناسد و با عمل خود به سوی خدا بالا رود خدا او را باز نمی گرداند. اما حقیقت این است که کسی که خدا را نمی شناسد به سوی ملکوت خدا بالا نمی رود تا عملش آن جهانی گردد و صورتی پیدا کند که در آن جهان، مایه ی شادی و لذت و سرور و سعادت او گردد و مقبولیت عمل نزد پروردگار، جز این نیست که عمل این چنین باشد. یک تفاوت اصیل میان قوانین الهی و بشری در همین است که قوانین بشری به تکامل روحی و معنوی فرد کاری ندارد. وقتی دولت مالیات وضع می نماید یا برای دفاع از کشور، افرادی را برای سربازی احضار می کند، برایش تفاوتی ندارد که افراد از روی میل و رغبت مالیات می دهند و به سربازی می آیند یا خیر. ولی در قوانین الهی چنین نیست، لذا اگر مسلمانی بر اساس ریا، زکات بدهد یا حتی جهاد برود، مورد قبول اسلام نیست ...
بهشت و جهنم دو هدف سیر و سلوک معنوی انسان است و در آن جهان هر کس خود را در نهایت مسیر خود می بیند: اعلی علیین یا اسفل سافلین چگونه ممکن است کسی به سوی مقصدی حرکت نکند و حتی در جهت ضد آن حرکت کند، ولی به این مقصد برسد؟
حرکت به سوی علیین، فرع و شاخه ای از آهنگ و اراده ی رسیدن به آن است و آهنگ و اراده، فرع معرفت و اعتقاد از یک طرف، و تمکین و تسلیم از طرف دیگر است. از کسی که به چنین مقصدی اعتقاد یا تمکین و تسلیم ندارد و به انگیزه رسیدن به آن کوچک ترین گامی برنمی دارد، چگونه می توان توقع داشت که سر از آن جا در بیاورد؟ بی تردید هر راهی به مقصد خود می رسد و تا مقصد خدا نباشد، حرکت به خدا منتهی نمی شود. قرآن کریم می فرماید: "من کان یرید العاجله عجلنا له فیها ما نشاء لمن نرید ثم جعلنا له جهنم یصلیها مذموما مدحورا و من اراد الآخره و سعی لها سعیها و هو مومن فاولئک کان سعیهم مشکورا» (اسراء/19- 18) هر کس (فقط) طالب دنیای نقد باشد، آن مقدار که بخواهیم به آن کسی که بخواهیم در آن جا می دهیم، سپس برای وی جهنم را قرار داده ایم که نکوهیده و رانده شده، وارد آن می گردد، و هر کس خواهان آخرت باشد و کوشش شایسته ی آن را انجام دهد، پس کوشش آنان مورد قدردانی خواهد گرفت.
اگر کسی سطح فکرش از دنیا بالاتر نباشد و هدفی عالی تر از دنیا نداشته باشد، محال است که به هدف اخروی نائل گردد، ولی لطف و کرم ما و خداییِ ما ایجاب می کند که از همان هدف دنیوی که خواهان آن است، بهره ای به او بدهیم، البته نه با تضمین صد در صد، چون اسباب و علل دنیا با هم در تزاحم اند، بلکه «هر قدر بخواهیم و به هر کس که بخواهیم»، ولی آن کس که در نظام روحی خود هدف عالی تری دارد و دل به هدف های کوچک نقد نداده و به سوی هدف های الهی گام برمی دارد، البته به هدف خواهد رسید.(1)
از آنچه گفته شد معلوم می شود صرفِ خوبی ظاهری عمل و مفید بودن آن در اجتماع باعث نمی شود که عامل آن به سعادت اخروی برسد. اما این سخن بدین معنی نیست که همه غیرمسلمانان یا همه غیرشیعیان به جهنم می روند.
برای کامل شدن پاسخ در مطالب بعدی از همین نوشتار با ما باشید.
پی نوشت:
1- شهید مطهری، عدل الهی، ص 275- 274 و 281
فرآوری: جعفری
بخش اعتقادات تبیان
به رنگ سبز
سبز باشیم
