رفراندوم دوباره....!!

قبل از پرداختن به پاسخ ، توضیحی درباره ی احتمال ضروری است.

احتمال به معنای عام امری است که در هر جا راه دارد. مثلاً در اتاقی که شما به استراحت پرداخته اید احتمال هست سقف آن فرو ریزد یا اگر برای اصلاح سر و صورت به آرایشگر مراجعه می کنید احتمال دارد آرایشگر دچار جنون شده به جای اینکه با تیغ موهای زیر گلوی شما را اصلاح کند رگ گردنتان را قطع نماید! نمی توان گفت این احتمالات وجود ندارند، ولی این احتمالات بسیار ضعیف – است شکی نیست هیچ عاقلی به چنین احتمالاتی وقعی نمی نهد و آنها را سفیهانه و غیرعاقلانه می شمارد.

گاهی یک احتمال ، قراین و شواهدی دال برصحت دارد. این گونه احتمالات را "عقلایی" یا "احتمال به معنای خاص" می نامیم. خردمندان به چنین احتمالاتی ترتیب اثر می دهند و آنها را در زندگی بعید نمی دانند. مثلا اگر کسی در سقف اتاق شکافهایی مشاهده کند، احتمال عقلانی می دهد سقف فرو ریزد، از این رو به بنا مراجعه  می کند تا آن را تعمیر کند.

با توجه به این توضیح می توان به سؤال چنین پاسخ داد:

احتمالی که در سؤال مطرح شده احتمال عقلایی نیست ، بلکه احتمال به معنای عام است پس جواب دادن به این احتمال لزومی ندارد.

ممکن است کسی پافشاری کند و بگوید: در مسائلی مانند تعیین نوع حکومت هر چند احتمال ضعیفی وجود داشته باشد لکن چون محتمل بسیار اهمیت دارد باید به آن ترتیب اثر داد، ولی خواهیم گفت: این احتمال در مورد هر نظام و حکومتی وجود دارد. فرض کیند کسی بگوید: اگر در آمریکا انتخابات برگزار شود ، مردم نظام دو حزبی کنونی را نمی پذیرند پس باید رفراندوم برگزار شود. آیا فقط با این احتمال می توان انتخابات مجدد برگزار کرد؟ آیا تاکنون در کشوری – با هر شکل از حکومت – انتخاباتی به صرف احتمال و ادعا انجام شده است تا نظام جمهوری اسلامی هم چنین کند؟! اگر این ادعا را بررسی کنیم مستلزم تالی فاسد مهمی است، توضیح آنکه: اگر مردم با انتخابات آزاد نماینده ای را برگزینند و پس از گذشت زمان اندکی احتمال داده شود رأی دهندگان از نظر خویش برگشته اند باید تقاضای تجدید انتخابات بشود؟!

همین احتمال در مورد انتخابات ریاست جمهوری اعضای شورای شهر،شهرداران و مسؤولان دیگری که در نظامهای مختلف از طریق انتخابات برگزیده می شوند نیز مطرح می شود. اگر در انتخابات به صرف احتمال تغییر نظر و رأی مردم – که در هیچ زمانی منتفی نیست – انتخابات مجدد برگزار گردد، کار دولتها و حکومتها فقط برگزاری انتخابات می شود! آیا چنین امری در دنیا پذیرفته است؟!

مشروعیت نظام و رأی مردم

باید توجه کنیم انتخابات و مراجعه به آرای مردم از دیدگاه عقیدتی ما هیچ گاه مشروعیت آور نیست تا با منفی شدن آرای عمومی مشروعیت نظام باطل گردد. گو اینکه آرای مثبت و موافق مردم عامل تحقق حاکمیت دینی است یعنی اگر مردم موافق نباشند حاکمیت دینی برقرار نمی گردد، چرا که چنین حاکمیتی با قهر و غلبه تحقق نمی یابد. انتخابات از نظر ما دو فایده دارد یکی اینکه با برگزاری آن و توجه به آرای مردم آنها خود را در ایجاد حکومت دینی سهیم خواهند دانست و در نتیجه بیشتر و بهتر در حمایت از نظامی که به دست خودشان تحقق یافته می کوشند و آن گاه آرمانهای مهم حکومت دینی تحقق می یابد. فایده دیگر این است که امام راحل بنیانگذار این نظام الهی – با تأکید براهمیت نقش مردم و آرای آنان مخالفان نظام را خلع سلاح کردند، زیرا آنان با تبلیغات مسموم خود قصد داشتند نظام اسلامی را مستبد جلوه دهند ولی هنگامی که آرای مردم در این نظام مورد احترام و اهتمام باشد حربه ی مخالفان از کار خواهد افتاد.

نظامهایی که مشروعیت خویش را وامدار آرای مردم می دانند و به زعم سردمداران آنها همیشه باید آرای عمومی به نفع آنان باشد تا مشروعیتشان محفوظ بماند هیچ گاه با احتمال تغییر در آراء مردم به انتخابات جدید مبادرت نمی کنند و تاکنون کسی به آنها اشکالی نکرده است با اینکه به نظر می آید این اشکال به صورت جدی متوجه آنان است ولی وقتی مشروعیت نظام اسلامی به حکم الهی است – نه آرای مردم – ضرورتی ندارد که به صرف این احتمال ضعیف مسأله انتخابات مجدد را پیش کشید.

بخش اعتقادات شیعه تبیان

منبع:

آیه الله مصباح یزدی، مشکات هدایت، ج1، ص38-36