ابن تیمیه مخالف عصمت اهل بیت(علیهم السلام)

ابن تیمیه با بیان شبهه ای در دلالت آیه تطهیر بر عدم عصمت اهل بیت مى‌گوید:

سخن علاّمه حلّى كه مى گوید: طبق آیه: (قُل لاَّ أَسْـئَلُكُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلاَّ ا لْمَوَدَّةَ فِى ا لْقُرْبَى)(1) [بگو: من هیچ پاداشى از شما بر رسالتم درخواست نمى كنم ، جز دوست داشتن نزدیكانم (اهل بیتم) ]دوستى و مودّت اهل بیت واجب است، اشتباه است؛ زیرا این آیه مكّى است و در زمان نزول آن نه على با فاطمه ازدواج كرده بود و نه فرزندى داشته اند.(2)

و مى گوید(3) :

سخن او ـ علاّمه حلّى ـ كه مى گوید: خدا آیه: (قُل لاَّ أَسْـئَلُكُمْ عَلَیْهِ أَجْراً إِلاَّ ا لْمَوَدَّةَ فِى ا لْقُرْبَى)[بگو: من هیچ پاداشى از شما بر رسالتم درخواست نمى كنم جز دوست داشتن نزدیكانم (اهل بیتم)] را در شأن آنان نازل كرده ، سخنى دروغ است ؛ زیرا این آیه در سوره شورى قرار دارد و این سوره بدون شكّ مكّى است و قبل از ازدواج على با فاطمه و تولّد حسن و حسین نازل شده است .

تا اینكه مى گوید:

و عدّه اى از نویسندگان اهل سنّت و جماعت ، و شیعه اعمّ از پیروان احمد و دیگران نقل كرده اند:  وقتى این آیه نازل شد، از پیامبر پرسیدند: اى پیامبر خدا اهل بیت كیست؟ فرمود: «علیٌّ وفاطمة وابناهما» [على و فاطمه و دو فرزند آنان] ، ولى باید گفت این روایت به اتّفاق حدیث شناسان دروغ است ؛ به دلیل اینكه این آیه به اجماع اهل علم در مكّه نازل شده چون تمام آیات سوره شورى مكّى است، بلكه همه سوره هاى حمیم مكّى هستند .

آنگاه مفصّلاً به تشریح تاریخ ولادت امام حسن و امام حسین(علیهما السلام) پرداخته است تا مقدار علم و آگاهیش از تاریخ را به رخ اهل علم بكشد .

امّا پاسخ این سخنان : اگر در كتاب ابن تیمیّه غیر از ننگ و عارى كه در این جمله هاست از حقّ كشى و وارونه كردن حقّ نسبت به اجر صاحب رسالت، و تهمت و بهتان و بیهوده گویى، هیچ عیب و نقص و ننگ و عار دیگرى نبود، همین براى او تا ابد بس بود .

امّا مكّى بودن آیه : حتّى یك نفر هم صریحاً نگفته است كه آیه مكّى است ، تا چه رسد به اتّفاق دروغینى كه وى ادّعا كرده است . او با حدس و گمان جاهلانه از اطلاق جمله علما كه گفته اند سوره مكّى است، چنین برداشتى كرده است .

و استثنا نمودن علما چهار آیه: (أَمْ یَقُولُونَ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ كَذِباً)(4) [آیا مى گویند: «او بر خدا دروغ بسته است»؟! ] تا (خَبِیرُ بَصِیرٌ)(5) [نسبت به بندگانش آگاه و بیناست] ، و نیز استثنا كردن برخى علما آیات: (وَالَّذِینَ إِذَ آ أَصَابَهُمُ ا لْبَغْىُ)(6)[و كسانى كه هرگاه ستمى به آنها رسد، (تسلیم ظلم نمى شوند) !] تا (مِن سَبِیل)(7) كه چندین آیه است، تا چه رسد به آیه مودّت، همگى ادّعاى مكّى بودن همه آیات سوره شورى را تكذیب مى كند.(8) و طبق تصریح قرطبى(9)، و نیشابورى (10)، و خازن(11) در تفسیرشان، و شوكانى(12) در «فتح القدیر»، و دیگران از ابن عبّاس و قتاده، چهار آیه آن، از آیه: (قُل لاَّ أَسْـئَلُكُمْ عَلَیْهِ أَجْراً) به بعد مدنى است و بقیّه مكّى .

امّا حدیث شأن نزول آیه و وجوب مودّت اهل بیت: باید دانست كه تنها آیت الله علاّمه حلّى و پیروانش نبوده اند كه این حدیث را نقل نموده اند، بلكه همه مسلمانان به جز چند نفر اُموى صفت مانند ابن تیمیّه و ابن كثیر ، بر صحّت حدیث اتّفاق نظر دارند. و خواننده گرامى به نشانه اى از اتّفاق نظر دروغین ابن تیمیّه كه به حدیث شناسان نسبت داده است، برنخورده و هرگز برنخواهد خورد. اى كاش این مرد چند تن از این اجماع كنندگان یا آثارشان و یا پاره‌اى از كلماتشان را معرفى مى كرد. و امام شافعى در این باره سخن مشهورى دارد، مى گوید :

یا أهلَ بیت رسولِ اللهِ حبُّكُمُ *** فرضٌ من اللهِ فی القرآنِ أنزلَهُ

كفاكمُ من عظیمِ القدرِ أ نّكمُ *** مَن لم یُصلِّ علیكم لا صلاةَ لهُ

[ اى اهل بیت پیامبر ، خدا در قرآن محبّت شما را واجب كرده است . همین مقدار براى عظمت شما كافى است كه هر كس بر شما صلوات نفرستد نمازش صحیح نیست] .

امّا مسأله ازدواج على(علیه السلام) با فاطمه(علیهاالسلام) و لزوم مقدّم بودن آن بر نزول آیه :

ازدواج على با فاطمه (علیهماالسلام) در مدینه انجام شده، و بر فرض كه از این شخص بپذیریم كه این آیه در مكّه نازل شده است مى گوییم : چنانكه كه میان نزول آیه و مؤخّر بودن ولادت فرزندانشان ـ اگر بپذیریم كه مؤخّر بوده ـ منافاتى نیست، میان نزول آیه و مقدّم بودن ازدواج بر آن نیز ملازمه اى نیست ؛ زیرا آنچه كه قطعى است و هیچ شكّى در آن راه ندارد ، این است كه آن دو بزرگوار از اقربا و نزدیكان رسول الله هستند ؛ امّا امام على(علیه السلام) به سبب عمو زادگى، و امّا فاطمه(علیهاالسلام) بواسطه فرزندى . و امّا فرزندانشان همچنان كه ازدواج آنها در دفتر قضاى الهى ثبت شده بود ، همچنین در علم ازلى، آفرینش آن دو سرور از آن دو بزرگوار مقدّر شده بود. و در ثبوت حكم و قانونى كه به ملاك عام، حال و آینده را شامل مى شود شرط نیست كه هنگام قانون گذارى همه افراد موجود باشند ، بلكه هر یك از آنان در هر زمانى و در هر مكانى و به هر نحوى به وجود بیایند ، حكم درباره او جارى مى شود .

علاوه بر آن، ممكن است كه آیه در مكّه ولى در سال حجّة الوداع (آخرین سفر حجّ پیامبر) نازل شده باشد و در آن هنگام ، هم آنها ازدواج كرده و هم امام حسن و امام حسین(علیهما السلام) متولّد شده بودند ، و بین نزول آیه در مكّه و بودن آن قبل از هجرت ، هیچ ملازمه اى نیست .

(وَیَرَى الَّذِینَ أُوتُواْ ا لْعِلْمَ الَّذِى أُنزِلَ إِلَیْكَ مِن رَّبِّكَ هُوَ ا لْحَقَّ)(13)[ كسانى كه به ایشان علم داده شده ، آنچه را از سوى پروردگارت بر تو نازل شده حقّ مى دانند] .(14)

پی نوشت ها :

1ـ شورى : 23 .

2 ـ منهاج السنّة 2 : 118 .

3 ـ منهاج السنّة 2 : 250 .

4 ـ شورى : 24 .

5 ـ شورى : 27 .

6 ـ شورى : 39 .

7 ـ شورى : 41 .

8 ـ مراجعه شود : تفسیر الخازن 4 : 49 [4/90] ؛ الإتقان 1 : 27 [1/44] .

9 ـ الجامع لأحكام القرآن [16/3] .

10 ـ غرائب القرآن [مج 11/ ج 25/35] .

11 ـ تفسیر الخازن 4 : 49 [4/90] .

12 ـ فتح القدیر 4 : 510 [4/524] .

13 ـ سبأ : 6.

14ـ شفیعی شاهرودی، گزیده اى جامع از الغدیر، ص 306.

بخش اعتقادات شیعه تبیان

منبع : مرکز جهانی واطلاع رسانی آل البیت