رازهای زندگی

گاهی می‏توان بستری از اخلاق گشود، كه جای حضور دیگران هم باشد و گاهی می‏توان جاده‏ای از همزیستی كشید، كه خیلی‏ها با انسان « همراهی » كنند. آن بستر و این جاده، با روحیّه ی نوع دوستی و مردم خواهی گشوده و كشیده می‏شود و آن كه در پیله ی «خود» گرفتار باشد، زمینه ی همزیستی‏ اش با دیگران، بسیار اندك خواهد بود، یا هیچ!
برخورد مناسب و روحیه ی همزیستی و وسعت نظر و رفتار كریمانه، یك « سرمایه » است. با این سرمایه می‏توان به « سود »ی رسید كه گاهی از ثروت، ساخته نیست و این، حكمتی است كه در سخن پیشوایان آمده است.
از اسوه ی اخلاق و كمال، حضرت رسول (ص) چنین روایت است كه فرمود: «ای فرزندان عبدالمطّلب ! شما با ثروت و دارایی ‏تان نمی‏توانید به همه ی مردم برسید و تكریم شان كنید. پس با گشادگی چهره و اخلاق نیك با آنان برخورد كنید».1
این، یعنی جایگزینی اخلاق به جای مال، و برخورد نیكو به جای عطا و بخشش؛ چرا كه همان كارآیی و جاذبه و گره‏ گشایی‏ ای كه در «مال» است، و بلكه بیشتر، در «اخلاق» نیز هست.
به جلوه‏ هایی از این روحیه ی كمال، كه مدار و محور جاذبه‏ های دیگر است، اشاره می‏شود:
1.حق ‏شناسی و حق‏گزاری
«حق» مقوله‏ای دو جانبه است. اگر از دیگران انتظار است كه حق ما را بشناسند و مراعات كنند، ما نیز باید حق‏ شناس و حق ‏گزار دیگران باشیم. این جاده، دو طرفه است و در هر دوسو، وظایف و تكالیف و حقوقی است كه اگر شناخته و عمل شود، رابطه‏ها بسیار نیكوتر و مطلوب‏تر خواهد بود. از پیامبر اكرم (ص) روایت شده كه فرمود: «مؤمن، هفت حق بر گردن برادر مسلمانش دارد كه از سوی خدا تعیین شده است: یكی آن‏كه در پیش رو، احترامش كند؛ دیگر آن‏كه در دل، به او مهر بورزد؛ سوم آن‏كه در مال خود نسبت به او ایثار داشته باشد، نیز غیبت او را حرام بشمارد، هنگام بیماری به عیادتش برود، پس از مرگ، در تشییع جنازه ی او شركت كند و پس از فوت او درباره‏اش جز خیر و نیكی نگوید».2
2. خوش برخوردی
آن‏قدر در آموزه‏های دین و توصیه‏های پیشوایان آسمانی ما از «حُسن خلق» ستایش شده كه شگفتی‏آور و تشویق‏كننده و انگیزه‏آفرین است. از خوش‏رویی، خوش‏خویی، خوش‏گویی، خوش‏رفتاری، خوش‏پنداری، خوش همسایگی و ... بسیاری از این «خوش»ها در متون روایات، تمجید شده و از اهل ایمان خواسته‏اند كه این‏گونه باشند تا كارشان «عبادت» و «حسنه» به شمار آید و نزد پروردگار، پاداش یابند. شاید باور نكنید، ولی حتی لبخند زدن به چهره ی دیگری (31046)، یك كار نیكو به شمار می‏آید.
این سخن حضرت باقر(ع) است كه فرمود: «لبخند زدن شخص به روی برادر مؤمنش، عملی صالح (مستوجب پاداش خداوند) است».3
این شیوه، «مرام‏نامه» ی زیستن با دیگران را حتی در ساده‏ترین امور و برخورد چهره به چهره ترسیم می‏كند و به زندگی‏ها شور و حرارت و صفا می‏بخشد و انسان‏ها را به «همدلی» نزدیك‏تر می‏سازد.

نویسنده: جواد محدثی
پا نوشت ها :
1.الكافی، ج2، ص103.
2.بحارالأنوار، ج71، ص222.
3.الكافی، ج2، ص188.