تکنیک های موفقیت

برقراری چنین رابطه مؤثر و مفیدی، منوط به مراعات توصیه های زیر می باشد
1 ـ معرفت و محبت پیدا کنید
خمیر مایه چنین رابطه پرشکوه، زیبا و دوست داشتنی، معرفت است و محبّت؛ و محبّت یعنی صمیمیت و صداقت، شجاعت و عدالت، گذشت و ایثار و صبوری و احسان نسبت به همدلان و همسایگان.
خانواده هایی که بیش از دیگران در برقراری این ارتباط و پایه گذاری چنین رابطه ای پیش قدم شده، از همه امکانات فکری، معنوی و مادی خود برای آن سرمایه گذاری می کنند، نه تنها از بیشترین ثواب و پاداش الهی بهره مند می گردند، بلکه خود از بالاترین آرامش روان و سکینه خاطر برخوردار می شوند.
2 ـ در نیکی کردن سبقت بگیرید
سبقت در نیکی ها و رادمردی از ویژگی های انسان های وارسته و مؤمنان راست قامت است. اغماض در برابر کم توجهی ها و بی توجهی های اجتماعی همسایه ها رفتاری پسندیده و مطلوب است، امّا وقتی که انسان گامی فراتر بر می دارد و با اولیای خدا همراه شده، بی توجه به برخی رفتارهای نامطلوب بعضی از همسایه ها با کلام دلنشین و رفتاری محبّت آمیز و با هدیه و احسان به سراغ ایشان می رود، عالی ترین شیوه برخورد، برترین روش تربیتی و نشاط از کمال و شخصیت انسانی است.
3 ـ حقوق متقابل یکدیگر را رعایت کنید
واقع امر این است که همه نزدیکان ما از احترام و ارزشمندی خاص برخوردار هستند و همواره حقوق متقابلی میان ایشان و ما مورد توجه است. نزدیکان نسبی همچون پدر و مادر، فرزندان و همسر، نزدیکان سببی چون والدین همسر، نزدیکان دوست و دوستان نزدیک، همدلان رفیق، همسفران شفیق و همراهان صمیم، هم سایه های هم سایبان، هم دیواری های دل مهربان، همه و همه نه تنها در منظر یکدیگر از منزلت و احترام قابل ملاحظه ای برخوردارند، بلکه اگر نیک بنگریم اغلب انتظارات به حق و حقوق شایسته ای نیز نسبت به هم دارند.
در فرهنگ و تعالیم اسلامی، همسایه ها از مکانت و ارزشمندی قابل توجّه و حقوقی خاص نسبت به هم برخوردار هستند.
پیامبر خدا ـ صلی الله علیه و آله و سلم ـ فرموده اند:
جبرئیل آن قدر مرا درباره همسایه ها سفارش می کرد که گمان بردم همسایه را وارث همسایه قرار خواهد داد.[1]
و همچنین حضرت علی- علیه السلام- در آخرین وصیت خود به فرزندانشان در بستر شهادت می فرمایند:
خدا را خدا را مراعات حال همسایه ها را بنمایید. توجه به همسایه وصیت پیامبرتان است، رسول خدا همواره ما را نسبت به همسایه ها سفارش می کرد تا آن که گمان کردیم همسایگان را وارث قرار خواهد داد.
در فرهنگ اسلامی و اخلاق نبوی ـ صلی الله علیه و آله ـ خانواده ها علاوه بر حسن سلوک با همسایه ها، موظّف به رعایت حقوق معنوی و اجتماعی ایشان نیز می باشند.
بعضی از حقوق همسایگان
در مورد این امر مهم پیامبر اکرم که درود خدا بر او خاندانش باد فرمودند:
از کمترین حقوق همسایه نسبت به همسایه این است که اگر از شما کمک خواست، کمک نمایی و اگر قرض خواست، قرض بدهی و اگر مریض شد، عیادتش کنی و اگر مصیبتی بر او وارد شد، خدمت رسیده، ایشان را تسلّی دهی.[2]
امام سجاد ـ علیه السلام ـ نیز در همین معنا و در تأکید بر حقوق متقابل خانواده ها و همسایه ها می فرمایند:
اما حق همسایه است بر تو حفظ آبرو و حقوق ایشان در زمانی که حضور ندارد و تکریم و احترام ایشان در موقعی که حضور دارد و کمک به ایشان وقتی که مظلوم واقع می شود.[3]
خانواده ها اجازه نمی دهند که کسی غیبت همسایه اش را بنماید، همان گونه که راضی نمی شوند فردی غیبت یکی از اعضای خانواده شان را بکند. تکریم شخصیت همسایه ها، برقراری حسن ارتباط با ایشان، احساس تعهّد و مسؤولیت پذیری در حفظ حرمت و ایفای نقش حافظ منافع معنوی و مادی برای همسایه از اساسی ترین تکلیف خانواده ها و همسایه ها نسبت به یکدیگر است.
4 ـ خوش رفتاری کنید.
پرواضح است که در پرتو خوش رفتاری متقابل، احترام و تکوین و رعایت حال یکدیگر؛ بر نشاط درون و امنیت خاطر انسان افزوده می شود و آسایش فکر و آرامش روان همسایه ها را مضاعف می نماید. امام صادق علیه السلام همین معنا را مورد تأکید قرار می دهد و می فرماید:
بر شما باد که همواره همسایه ای نیکو و خوش رفتار باشید، چرا که خدای متعال به آن فرمان داده است.[4]
پیامبر خدا ـ صلی الله علیه و آله - از جمله نشانه های مؤمن بودن را حسن سلوک با همسایه ها می دانند:
با همسایه ات خوش رفتاری کن تا از مؤمنین باشی.
از جمله مصادیق خوش رفتاری با همسایه ها، احوال پرسی از همسایه[5] و خیرخواهی برای ایشان است. به بیان دیگر انسان آنچه را که برای خود خیر می داند برای همسایه اش نیز همان را بطلبد و آنچه را که برای خود خوش نمی دارد، برای همسایه اش نیز خوش ندارد.[6]
همچنین انسان باید آنچه را که مخلّ آسایش و آرامش روانی خود می داند، همان عوامل مزاحم و آزارگر از همسایه خود نیز دور بدارد و شرایطی را که برای خود مطلوب می داند، برای همسایه نیز همان را بخواهد.
پیامبر خدا ـ صلی الله علیه و اله ـ فرمودند:
هرکس خیرش را از همسایه اش دریغ بدارد، خداوند در روز قیامت خیر خود را از او دریغ می ورزد.
5 ـ امر به معروف و نهی از منکر کنید
آن گاه که خانواده ای به طور مستمر شاهد برخی گفتارهای نامطلوب و رفتارهای نابهنجار خودآزار و دیگرآزار و خلاف ارزش های اخلاقی و موازین الهی در بین کوچکترها و بزرگترهای همسایه خود باشد، لازم است با اندیشه و حسن تدبیر و اخذ روشی معقول و اجتناب از زبان تحقیر و تهدید، با کلام منطقی، رفتاری استوار و چهره ای مطمئن، صبور و خیرخواه به وظیفه اخلاقی و تکلیف شرعی خود عمل نموده، از تذکر و انذار، نهی از منکر و امر به معروف غافل نباشد و به لحاظ بعضی ملاحظات فردی و منافع شخصی، حفظ مناسبات اجتماعی موجود و عدم احساس مسؤولیت پذیری، چنین رسالت مهمّی را فراموش نکند. امام صادق علیه السلام می فرمایند:
هر کس همواره شاهد رفتارهای گناه آلود همسایه خود باشد و ایشان را از رفتار نادرستی که مرتکب می شود نهی ننماید، شریک او محسوب می شود.[7]
البته نهی از منکر و امر به معروف که از مهم ترین دستورهای مکتب حیات بخش اسلام است و حسن اجرای آن تضمین کننده سلامت جامعه می باشد، می بایست با عنایت به اصول و رعایت دقیق مراحل آن و با اتخاذ مناسب ترین روش های تربیتی و معیارهای اخلاقی صورت پذیرد و از هرگونه توهین و بدزبانی، ستیز لفظی و درگیری های فردی و اجتماعی اکیداً اجتناب شود. هرگز نباید احساس مقدّس مسؤولیت و تعهد مخلصانه فردی را در اجرای فرمان عرشی امر به معروف و نهی از منکر، با هیجانات غیرمعقول، عصبانیت ها و پرخاشگری های نفسانی همراه کنیم و تلاش نماییم در جامعه اسلامی که بیشترین مسؤولیت هدایت خانواده ها و ترویج فرهنگ و ارزش های الهی بر عهده کارگزاران آن است، گامی فراتر از حریم ارزش ها و تقید به قانون برنداریم.[8]